تکاپوی دولت برای عبور خراسان شمالی از بن بست ریلی

راه آهن جوین ـ اسفراین پس از سال ها انتظار اکنون به نقطه ای رسیده که می تواند معادلات اقتصادی جنوب خراسان شمالی را تغییر دهد؛ خطی که در صورت تکمیل، ظرفیت های صنعتی اسفراین را به بازار، معادن را به زنجیره تولید و کشاورزی را به مقصدهای تازه متصل می کند و راه خروج استان از بن بست ریلی را هموارتر می سازد.

به گزارش تین نیوز به نقل از  ایرنا، اسفراین در جنوب خراسان شمالی، شهرستانی است که ظرفیت های صنعتی، معدنی و کشاورزی آن سال هاست بیش از هر چیز به یک حلقه مفقوده در زیرساخت های ارتباطی نیاز دارد، حلقه ای که می تواند تولید را از جاده به ریل پیوند دهد و دروازه های تازه ای به روی بازار، سرمایه گذاری و توسعه اقتصادی بگشاید.

اکنون با رفع یکی از مهم ترین موانع ۱۲ ساله راه آهن جوین ـ اسفراین، این پروژه پس از سال ها انتظار در مسیر تازه ای قرار گرفته است مسیری که تکمیل آن می تواند نه فقط اقتصاد اسفراین، بلکه جایگاه خراسان شمالی را در شبکه حمل ونقل کشور تغییر دهد.

راه آهن جوین ـ اسفراین حدود ۵۸ کیلومتر طول دارد و در دو بخش ۲۷ و ۳۱ کیلومتری اجرا می شود، زیرسازی این طرح به ۷۵ درصد و ایستگاه ها به ۲۳ درصد پیشرفت رسیده و اکنون با رفع مشکل اراضی کشاورزی و توافق با مالکان، یکی از موانع اصلی اجرای پروژه کنار رفته است.

اهمیت این مسیر اما در خود ریل خلاصه نمی شود، ارزش واقعی آن زمانی آشکار خواهد شد که قطار بتواند صنعت، معدن و کشاورزی جنوب استان را به بازارهای بزرگ تر متصل کند. اسفراین در واقع می تواند نقطه آغاز خروج خراسان شمالی از بن بست ریلی و تبدیل شدن به بخشی فعال تر از شبکه حمل ونقل و تجارت کشور باشد.

صنعت، ریل در مسیر کارخانه های بزرگ اسفراین

اسفراین را نمی توان بدون صنعت تصور کرد. این شهرستان یکی از مهم ترین کانون های صنعتی خراسان شمالی است و مجموعه ای از واحدهای بزرگ تولیدی در آن شکل گرفته اند که هر کدام به نوعی با زنجیره تامین مواد اولیه، تولید، حمل ونقل و بازار فروش در ارتباط هستند.

اتصال اسفراین به شبکه سراسری می تواند یکی از عوامل تقویت رقابت پذیری شهرستان باشد

در میان این ظرفیت ها، مجتمع صنعتی اسفراین، شرکت لوله گستر اسفراین و شرکت آذین فورج جایگاه ویژه ای دارند؛ واحدهایی که محصولات و فعالیت های آنها بخشی از توان صنعتی شهرستان را نمایندگی می کند.

مجتمع صنعتی فولاد اسفراین با ظرفیت های تولیدی خود یکی از پایه های صنعت استان است و محصولات فولادی تولیدشده در این مجموعه می تواند برای حضور در بازارهای خارج از منطقه نیازمند شبکه حمل ونقل مطمئن و اقتصادی باشد. در چنین شرایطی، راه آهن می تواند بخشی از نیاز این صنعت برای انتقال مواد اولیه و محصولات را پاسخ دهد و امکان جابه جایی بار در مقیاس گسترده تر را فراهم کند.

لوله گستر اسفراین نیز از دیگر ظرفیت های مهم صنعتی شهرستان است؛ مجموعه ای که فعالیت آن با صنایع فولادی و زنجیره تولید محصولات صنعتی پیوند دارد. برای چنین واحدهایی، دسترسی به شبکه ریلی می تواند در کاهش هزینه های حمل و افزایش امکان ارتباط با بازارهای دورتر موثر باشد.

آذین فورج نیز به عنوان یکی دیگر از واحدهای صنعتی اسفراین، بخشی از ظرفیت تولیدی و صنعتی شهرستان را تشکیل می دهد. کنار هم قرار گرفتن این مجموعه ها نشان می دهد که اسفراین صرفا یک شهرستان تولیدکننده نیست، بلکه بخشی از زنجیره صنعتی استان را در خود جای داده است، زنجیره ای که برای توسعه بیشتر به زیرساخت حمل ونقل متناسب با حجم تولید نیاز دارد.

در واقع ریل می تواند برای صنعت اسفراین نقش یک مسیر پشتیبان را ایفا کند؛ مسیری که هم ورود مواد اولیه را تسهیل می کند و هم امکان انتقال محصولات به بازارهای ملی را افزایش می دهد.

از منظر اقتصادی، اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار می شود که بدانیم هزینه حمل ونقل بخشی از قیمت تمام شده محصولات صنعتی را تشکیل می دهد. هر اندازه فاصله تولید تا بازار بیشتر باشد، اهمیت برخورداری از حمل ونقل ارزان تر و مطمئن تر نیز افزایش می یابد.

بنابراین اتصال اسفراین به شبکه سراسری ریلی می تواند یکی از عوامل تقویت رقابت پذیری صنایع شهرستان باشد و زمینه را برای توسعه واحدهای موجود و حتی شکل گیری سرمایه گذاری های جدید فراهم کند.

معدن، از آلبلاغ تا ظرفیت های معدنی استان، ریل در خدمت ثروت زیرزمین

اگر صنعت، چهره آشکار اقتصاد اسفراین باشد، معدن بخشی از ثروتی است که در زیر زمین این منطقه و استان نهفته است؛ ظرفیتی که در صورت ایجاد زیرساخت مناسب می تواند سهم بیشتری در اقتصاد منطقه ایفا کند.

ریل می تواند حلقه اتصال ذخیره معدنی به تولید صنعتی و سپس بازار مصرف باشد

یکی از نام های مهم در این حوزه، معدن آلبلاغ اسفراین است محدوده ای معدنی که طی سال های گذشته به عنوان یکی از ظرفیت های معدنی مهم شهرستان مورد توجه قرار گرفته است. وجود چنین ذخایری نشان می دهد که اقتصاد جنوب خراسان شمالی تنها به صنایع موجود محدود نیست و در بخش معدن نیز ظرفیت هایی برای ایجاد ارزش افزوده و توسعه فعالیت های اقتصادی وجود دارد.

خراسان شمالی نیز از نظر تنوع ذخایر معدنی ظرفیت قابل توجهی دارد و وجود معادن مختلف فلزی و غیرفلزی در نقاط گوناگون استان، امکان شکل گیری زنجیره های استخراج، فرآوری و تولید را فراهم کرده است.

اما معدن بدون حمل ونقل مناسب نمی تواند تمام ظرفیت اقتصادی خود را به نمایش بگذارد. ماده معدنی پس از استخراج باید به واحد فرآوری، کارخانه یا بازار مصرف منتقل شود و هرچه فاصله بیشتر باشد، هزینه حمل سهم بیشتری در اقتصاد معدن پیدا می کند.

اینجاست که اهمیت راه آهن جوین ـ اسفراین دوباره خود را نشان می دهد. اتصال اسفراین به شبکه سراسری می تواند امکان انتقال بخشی از بار معدنی با هزینه و ظرفیت مناسب تر را فراهم کند و در صورت توسعه فعالیت های فرآوری، زمینه ارتباط میان معدن، کارخانه و بازار را تقویت کند.

در چنین شرایطی، ریل می تواند حلقه اتصال «ذخیره معدنی» به «تولید صنعتی» و سپس «بازار مصرف» باشد، حلقه ای که در صورت تکمیل، ارزش اقتصادی منابع طبیعی را افزایش می دهد.

از سوی دیگر، ایجاد زیرساخت حمل ونقل می تواند برای سرمایه گذاران معدنی نیز پیام مهمی داشته باشد، اینکه توسعه فعالیت های معدنی و صنایع فرآوری در منطقه تنها به استخراج محدود نخواهد ماند و امکان انتقال محصول به نقاط مختلف کشور وجود دارد.

به این ترتیب، آلبلاغ و دیگر ظرفیت های معدنی خراسان شمالی می توانند در کنار صنایع اسفراین، بخشی از بار اقتصادی خط ریلی جدید را شکل دهند، ظرفیتی که در صورت برنامه ریزی برای فرآوری و ایجاد زنجیره ارزش، می تواند به اشتغال و رونق اقتصادی منطقه کمک کند.

کشاورزی، از مزرعه های اسفراین تا خروج خراسان شمالی از بن بست ریلی

اقتصاد اسفراین تنها بر پایه صنعت و معدن استوار نیست. کشاورزی نیز یکی از پایه های مهم معیشت و اقتصاد این شهرستان و خراسان شمالی به شمار می رود و تولیدات این بخش، از محصولات زراعی و باغی تا دام و فعالیت های وابسته، بخشی از جریان اقتصادی منطقه را تشکیل می دهد.

راه آهن جوین ـ اسفراین پروژه ای فراتر از یک خط ارتباطی میان دو نقطه جغرافیایی است

اهمیت کشاورزی زمانی بیشتر آشکار می شود که آن را در کنار صنایع تبدیلی، بسته بندی، سردخانه ها، مراکز توزیع و بازارهای مصرف قرار دهیم. محصولی که در مزرعه تولید می شود، برای تبدیل شدن به یک مزیت اقتصادی پایدار باید بتواند با کمترین هزینه و در کوتاه ترین زمان به بازار برسد.

در این میان، برخورداری از شبکه حمل ونقل متنوع یک مزیت مهم برای تولیدکنندگان است. جاده همچنان ستون اصلی جابه جایی محصولات کشاورزی خواهد بود، اما اتصال به شبکه ریلی می تواند در حمل بارهای عمده و انتقال محصولات به بازارهای دورتر، ظرفیت جدیدی ایجاد کند.

اگر این اتصال در کنار توسعه صنایع تبدیلی، فرآوری محصولات کشاورزی و مراکز لجستیکی قرار گیرد، راه آهن می تواند به بخشی از زنجیره ارزش کشاورزی استان تبدیل شود؛ زنجیره ای که از تولید در روستاها آغاز می شود و در بازارهای مصرف استان های دیگر پایان می یابد.

از همین منظر، راه آهن جوین ـ اسفراین پروژه ای فراتر از یک خط ارتباطی میان دو نقطه جغرافیایی است. این مسیر می تواند حلقه اتصال سه بخش مهم اقتصاد منطقه یعنی صنعت، معدن و کشاورزی باشد.

اسفراین از یک سو صنایع بزرگی همچون فولاد، لوله گستر و آذین فورج را در خود جای داده، از سوی دیگر از ظرفیت های معدنی مانند آلبلاغ و دیگر ذخایر معدنی استان بهره می برد و در کنار این دو بخش، کشاورزی نیز یکی از پایه های اقتصاد منطقه است.

تمام این ظرفیت ها در نهایت به یک مقصد مشترک نیاز دارند: بازار

راه آهن می تواند فاصله میان تولید و بازار را کوتاه تر کند، مواد اولیه را به کارخانه برساند، محصول صنعتی را به مقصد منتقل کند، مواد معدنی را از معدن به واحد فرآوری و بازار برساند و در صورت ایجاد زیرساخت های لازم، بخشی از محصولات کشاورزی را نیز در مسیرهای طولانی جابه جا کند.

نبود اتصال مناسب به شبکه ریلی یکی از محدودیت های مهم زیرساختی خراسان شمالی است

از این منظر، تکمیل راه آهن جوین ـ اسفراین را باید بخشی از یک پازل بزرگ تر توسعه خراسان شمالی دانست؛ پازلی که در یک سوی آن منابع طبیعی و ظرفیت های تولیدی قرار دارد و در سوی دیگر بازارهای مصرف و سرمایه گذاری.

خراسان شمالی سال ها از نبود اتصال مناسب به شبکه ریلی کشور رنج برده است و همین موضوع یکی از محدودیت های مهم زیرساختی استان محسوب می شود. اکنون راه آهن جوین ـ اسفراین می تواند نخستین حلقه مهم برای شکستن این بن بست باشد.

اتصال جنوب استان به شبکه سراسری، موقعیت جغرافیایی خراسان شمالی را در مناسبات حمل ونقلی کشور تغییر خواهد داد و می تواند زمینه را برای ارتباط بهتر تولیدکنندگان استان با مراکز صنعتی و اقتصادی فراهم کند.

البته ریل به تنهایی توسعه ایجاد نمی کند؛ اما می تواند زیرساختی باشد که توسعه را آسان تر، کم هزینه تر و دسترس پذیرتر می کند. اثرگذاری واقعی این خط زمانی نمایان خواهد شد که در کنار آن، زنجیره های تولید، فرآوری، لجستیک، انبارداری و تجارت نیز توسعه پیدا کنند.

اکنون پس از ۱۲ سال، یکی از مهم ترین گره های اجرایی این پروژه باز شده است. زیرسازی نیز به ۷۵ درصد رسیده و مسیر برای ادامه عملیات هموارتر شده است.

آنچه در ادامه اهمیت دارد، حفظ شتاب پروژه و تامین منابع لازم برای تکمیل آن است، زیرا اسفراین تنها منتظر ریل نیست، بلکه صنعت، معدن و کشاورزی این شهرستان نیز چشم انتظار مسیری هستند که بتواند آنها را به بازارهای بزرگ تر متصل کند.

قطار توسعه جنوب خراسان شمالی اگر به ایستگاه اسفراین برسد، تنها مسافر جابه جا نمی کند؛ بخشی از ظرفیت صنعتی، معدنی و کشاورزی منطقه را نیز با خود به شبکه اقتصادی کشور پیوند خواهد زد.

از این منظر، سوت نخستین قطار در اسفراین می تواند نشانه عبور خراسان شمالی از یک بن بست قدیمی باشد، بن بستی که سال ها میان ظرفیت های بزرگ اقتصادی استان و شبکه ریلی کشور فاصله انداخته بود.