جوانان، بیشترین قربانیان حوادثرانندگی
تیننیوز| همه تداركات را برای برگزاری مراسم عروسیاش آماده كرده و منتظر بودند تا به خانهاش برسد، اما راننده اتوبوسی كه سوارآن بود، از دل پرآشوباش خبر نداشت و با چشمانی خوابآلود رانندگی میكرد و در نهایت متأسفانه شد آن چه نباید میشد!
حكایت قربانیان حوادث جادهای درایران، مثنوی هفتاد من كاغذاست و چه سرمایههایی كه براثر بیاحتیاطیها، ندانم كاریها و نبود امكانات از میان رفتهاند و خانوادههایی را داغدار كردهاند. در نهایت، همه فقط از وقوع حوادث رانندگی اظهار تأسف میكنند و مقصر اصلی این حوادث را رانندگان ووضعیت نامناسب جادهها میدانند، حال آن كه باید دانشمان را برای بالا بردن فناوریهای كنترلی و نظارتی در صنعت خودرو و ساخت جادهها، بالا ببریم.
به تازگی فیلمی در شبكههای مجازی درباره خودرو تریلر بنزی به نمایش درآمده است كه راننده با استفاده از فنآوری بالای آن، میتواند درزمانی كه احساس میكند نیاز به استراحت دارد، میتواند سیستم تریلر را خودكار و به نحوی تنظیم كند كه بتواند دقایقی چشماناش را به روی هم بگذارد و خودرواش نیز با سرعت مناسب، به حركت خود ادامه دهد!
اینكه خودروسازان داخلی ما به دنبال سود آوری بیشتر هستند و استفاده از فن آوریهای نوین درخودروهای تولیدی آنها كمتر دیده میشود نیز، قصهای قدیمی است. انگار موتور ذوق و هنرایرانی در رسیدن به علم و تكنولوژی تولید وسایلی كه شب و روز از آنها استفاده میشود، خاموش شده است كه به عنوان مثال، محصول یكی از خودروسازان كشور با این كه بیشترین شمار كشتهها را دارد، اما همچنان با همان بدنه و سیستم، تولید و به بازار عرضه میشود.
نقش خطای انسانی در حوادث جادهای
آمار نشان میدهد، در 2 ماهه نخست امسال، 2543 نفر درحوادث رانندگی جان خود را از دست دادند كه این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال قبل که آمار تلفات حوادث رانندگی 2609 نفر اعلام شد، 5/2 درصد
کاهش داشته است، با این حال ایران در زمینه تصادفات رانندگی دردنیا همچنان پیشتاز است!
سردار اسکندر مؤمنی ـ فرمانده اسبق پلیس راهور نیروی انتظامی 2 سال
پیش اعلام کرده بود، در کشور ما به ازای هر 100 هزار خودرو، 5/6 نفر در حوادث رانندگی کشته میشوند و این درحالی است که میانگین جهانی آن 5/7 نفر است و این یعنی آمار ایران فقط کمی از متوسط جهانی پایینتر است. در ایران با بیش از
27 میلیون خودرو، سالانه 17 هزار نفر به دلیل تصادفات جادهای جانشان را از دست میدهند که آماری قابل تأمل است.
سرهنگ عینالله جهانی ـ معاون اجتماعی و فرهنگ ترافیک پلیس راهور ناجا هم با بیان اینكه دربیشتر تصادفات جادهای، بسته به شرایط محیطی و جادهای، خطای انسانی بیش از 70 درصد نقش دارد و 30 درصد باقیمانده هم سهم «جاده» و «خودرو» است، میگوید: درتصادفی كه در جاده چالوس رخ داد و متأسفانه 16نفر كشته شدند، راننده، توانایی کنترل وسیله نقلیه را نداشته و از سرعت مطمئنه تخطی کرده و بیاحتیاطی او، علت اصلی حادثه بوده است، یعنی عاملی که در اغلب تصادفات، هم نقش اول را ایفا میکند. در این حادثه، وسیله نقلیه به پهلوی سمت راست واژگون میشود و برخورد با تیر
برق فشار قوی، شدت جراحات و صدمات را افزایش میدهد.
این كارشناس پلیس اضافه میكند: اما در تصادف سربازان در جاده سیرجان به نیریز فارس و کشته شدن 20 نفر، علاوه بر خطای انسانی، پایانه مسافربری هم 25 درصد تقصیر داشته، چون کنترلهای فنی لازم روی وسیله نقلیه انجام نشده بوده است. فعالیت این پایانه با توجه به نظر کمیسیون تخصصی برای یکسال به حالت تعلیق درآمده و این تعاونی از هر نوع فعالیت محروم شده است.
بازدارندگی جرایم رانندگی
سرهنگ جهانی، درباره نقش بازدارندگی جرایم رانندگی ادامه میدهد: افزایش جرایم رانندگی در سال 94 در همه تخلفات اعمال شد، اما نمیتوان گفت که این تصمیم توانسته است جلوی تصادفات را بگیرد.
پلیس هم نمیتواند قدم به قدم خودروها را کنترل کند، اما سرنشینان خودروهای عمومی میتوانند با شماره تلفنهای 110 و 120 به محض دیدن تخلف و بیاحتیاطی راننده، با یک پیامک پلیس را به موقع در جریان بگذارند. البته همه وسایل نقلیه مسافربری با GPS کنترل و تخلفات رانندگان آنها ثبت میشود. حتی قبل از خروج از ترمینال، مدیر فنی خودرو را از همه نظر كنترل میكند و سپس اجازه خروج میدهد، چراکه اگر تصادف منجر به جرح و فوت اتفاق بیفتد، تعاونی مربوطه در کمیسیونی متشکل از نمایندگان وزارت راه و ترابری، پلیس و اتحادیه ذیربط باید پاسخگو باشد و در حقیقت عواقب
حادثه، دامان همه را میگیرد.
معاون پلیس راهور ناجا تاكید
می كند: در هر حادثهای، 4 ضلع «جاده»، «راننده»، «وسیله نقلیه» و «شرایط محیطی» دخیل است، اما سهم هر کدام از آنها با توجه به حادثه، متغیر میشود.
سرهنگ محمدحسین حمیدی ـ رئیس پلیس راه ناجا، معتقداست در فصول آغازین سال به دلیل حجم بالای سفرها، آمار تصادفات به طور طبیعی افزایش مییابد. وی میافزاید: در دهه اخیر به علت اطلاعرسانی و بالا رفتن آگاهیهای مردم، حدود 12 درصد از حجم تصادفات ناوگان مسافربری جادهای کاهش یافته است و پلیس نیز کنترل و نظارتهای خود را افزایش داده است، اما بهبود نسبی شرایط محیطی، جادهها و خودروها نیز دراین میان بیتأثیر نبوده است.
رئیس پلیس راه ناجا، با بیان اینکه در بعضی جادهها، اختلاف زیادی بین حاشیه راه و سطح جاده وجود دارد، میگوید: متأسفانه در بعضی جادههای قدیمی، به دلیل همین اختلاف سطح، خودرو واژگون میشود و تلفات زیادی به بار میآورد، ما موردی داشتیم که نقص لاستیک، با وجود آنکه ظاهر سالمی داشته، منجر به انحراف خودرو شده و به علت همین اختلاف سطح، 100 درصد تلفات داده است.
بیشترین قربانیان حوادث رانندگی
دكترایرج حریرچی ـ قائم مقام وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اظهار میدارد: تصادفات رانندگی عامل نخست مرگ در سنین 15 تا 29 سال است وتصادفات در کل کشور، علت سوم و در برخی از استانها، عامل دوم مرگ و میرها است، در حالی که این عامل در جهان در رتبه نهم است.
وی با اشاره به اینکه ایران هشتمین کشور جهان از نظر میزان مرگ و میرها
ی ناشی از تصادفات رانندگی است، اضافه میكند: 6 کشور آفریقایی و یک کشور آسیایی از ما در این زمینه جلوتر هستند. در ایران از هر 100 هزار نفر 17 نفر در نتیجه تصادفات رانندگی میمیرند که متأسفانه بیشتر آنها جوان هستند. اما این رقم در سوئد 8/2 و در هلند 3 و 4 دهم نفر است.
وی با بیان اینکه هر سال حدود 10 هزار نفر از جوانان كشور در تصادفات رانندگی کشته میشوند، میافزاید: خطای انسانی، کیفیت خودرو و جادهها، نظارت و نوع رسیدگی به مجروحان، از علل اصلی تصادفات و سوانح رانندگی در ایران است.
قائم مقام وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تاکید بر اینکه باید با عزم ملی و همکاری همه سازمانها و هموطنان، آمار حوادث رانندگی کاهش یابد، اظهار میدارد: کشور ما در سازمان ملل تعهد داده است که تا سال 2020 میلادی، حوادث ترافیکی و مرگ و میرهای ناشی از آن را 50 درصد کاهش دهد.
بر اساس آمارهای موجود، خودروهای سبک و سنگین در ایران تا 100 برابر بیشتر از برخی کشورهای دنیا با یکدیگر برخورد میکنند. به عنوان مثال، در انگلستان با وجود اینکه تا 3 برابر بیشتر از ایران خودرو وجود دارد، تعداد تصادفات رانندگی تا 32 برابر کمتر است. یعنی میتوان گفت به نسبت خودروهای ایران، حدود 100 برابر بیشتر از انگلستان تصادفات رانندگی رخ میدهد.
حضور14دقیقه ای
دکتر امین صابرینیا ـ رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی کشور میگوید: بیش از 2 میلیون
و 600 هزار ماموریت از سوی اورژانس در سال 1394 در سراسر کشور انجام شد. كه در 2 بخش شهری و جادهای بوده است.
وی با بیان اینکه متوسط حضور امدادگران اورژانس در جادهها 14 دقیقه و در شهرها 8 دقیقه است، میافزاید: در شهرهای بزرگ به دلیل سنگینی ترافیک، فرم شهرسازی و نبود خطوط امدادی، به عدد 8 دقیقه نرسیدهایم، ولی در شهرهای متوسط و کوچک عملاً متوسط 8 دقیقه تحقق یافته است.
هزینههای اقتصادی و اجتماعی
حوادث رانندگی علاوه بر زیانهای بسیار اجتماعی، ضررهای اقتصادی هنگفتی نیز دارد. طبق آمار، كشورمان روزانه 320 میلیارد ریال ضررهای اقتصادی ناشی از تصادفات رانندگی را متحمل میشود. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارش خود از تصادفهای جادهای، برآورد کرده است كه هزینههای اقتصادی و اجتماعی تصادفات رانندگی معادل 8 درصد
تولید ناخالص داخلی است. به این اعداد و ارقام اضافه کنیم؛ هزینه درمانی سالانه 11 هزار میلیارد ریالی افرادی که بر اثر تصادف مصدوم شدهاند، دیه 1800 میلیون ریالی هر فرد کشته شده در تصادفات و هزینه 2800 میلیون ریالی هر معلول ناشی از تصادفهای جادهای. اگر بخواهیم به نوعی برای روشن شدن ابعاد موضوع این هزینهها را با دیگر هزینههای ساخت و ساز در کشور مقایسه کنیم، با این پول میتوان 78 مدرسه ساخت که در مجموع 1009 کلاس درس دارند و همچنین به بیش از 800 هزار زوج جوان، تسهیلات ازدواج داد.
هشیاری رانندگان در جادهها
براساس نظر كارشناسان اجتماعی،عوامل ایجاد تصادفات رانندگی و جادهای همانطور که میتوانند در مواردی شرایط را بهبود بخشند، از طرف دیگر میتوانندسبب تشدید خسارات شوند و خطر را افزایش دهند. برای نمونه، اگر انسان خطا کند، یک راه ایمن میتواند خسارت وارده و به ویژه خطرات جسمی را کاهش دهد و خلاف این امر نیز میتواند اتفاق بیفتد. گاهی ممکن است وسیله نقلیه یا راه، ایمن نباشد که در این حالت، هوشیاری راننده و عامل انسانی میتواند احتمال بروز تصادفات را کاهش دهد.در نتیجه باید ابزار لازم در ایمنی راه و وسیله نقلیه بیشتر مورد استفاده قرار بگیرد و در
راستای پوشش خطای انسانی باشد، اما از آن طرف نباید از تأثیر آموزش و فرهنگسازی در عامل انسانی نیز غافل شد.
مشكلات موجود
بر اساس نظر کارشناسان، به طور کلی هر تصادفی که رخ میدهد، بر اثر 4 عامل انسان، جاده، وسیله نقلیه و محیط است. جاده و راههای کشور در بسیاری از مناطق و به خصوص در مناطق کویری، جنگلی و کوهستانی، با ایرادهای جدی ساختاری مواجهند که برخی از آنها اصلاحپذیر نیست و نیازمند تغییر زیر ساختها است. در حالی که باید دانست جزای یک اشتباه رانندگی، مرگ نیست و جاده باید فرصت جبران اشتباه را به راننده بدهد.
بر اساس تحقیقات به عمل آمده توسط کارشناسان اداره راهور پلیس راهور، در سال 93 نزدیک به 156 هزار تصادف در جادههای کشور ثبت شد که 54 هزار مورد آن كه نزدیک به یک سوم کل تصادفات را تشکیل میداد، ناشی از مشکلات مربوط به جادهها بود.در این میان حدود 81 هزار تصادف که نزدیک به نیمی از کل تصادفات جادهای سال 93 را شامل میشود، از اشتباهات انسانی سرچشمه گرفته است.
کارشناسان معتقدند که وضعیت هندسی جادهها، یکی از اصلیترین عوامل تصادفات جادهای است و رسیدگی به این موضوع خارج از کنترل پلیس و در حوزه اختیارات و فعالیتهای وزارت راه است.
یکی دیگر از مشکلات جادههای کشور مربوط به جادههای روستایی است. به این معنا که بیشتر جادههای فرعی روستایی ایران، نیازمند تسطیح و شنپاشی است و راههای اصلی روستایی نیز نیازمند عملیات بهسازی و آسفالت است. متاسفانه جادههای بخش قابلتوجهی از روستاها و حتی برخی از شهرهای کوچک کشور، نامناسب است و دسترسی به آنها بر اثر تغییرات محیطی و آب و هوایی و از جمله بارندگی، سرما، توفان و باد شدید یا مهگرفتگی، امکانپذیر نیست. به گونهای که در ایامی از سال ارتباط این مناطق با جادهها و شهرهای بزرگ کشور قطع میشود و مسافران در این جادهها، در
راه میمانند.
مورد دیگر، وجود مشکل در روشنایی جادهها است. کمبود یا نبود علایم رانندگی و شبنما نبودن بسیاری از آنها، نبود یا وجود اشکال در گاردریل و استفاده نکردن از گاردریلهای فنری، نبود امکانات جدا کننده مسیرهای رفت و برگشت در تعدادی از جادههای کشور و مشکلات آسفالت و آب گرفتگی، از جمله مشکلاتی است که موجب نا امن شدن جادههای کشور میشود.
چرا رانندگان خوابآلود میشوند؟
بررسی حوادث رانندگی نشان داده است که تعداد زیادی از رانندگانی که دچار سوانح رانندگی شدهاند، برای بیش از 10 ساعت پیاپی رانندگی کرده بودند و در واقع علت اصلی خوابآلودگیهای زمان رانندگی، کم بودن ساعات خواب و بیخوابیهی زیاد پیش از رانندگی بوده است. به همین دلیل است که قانون، حداکثر زمان رانندگی در طول شبانهروز برای رانندگان کامیونها را 10 ساعت و برای رانندگان اتوبوسها 8 ساعت تعیین كرده است كه در مورد رانندگان وسایل نقلیه حمل و نقل عمومی بار و مسافر، اعمال میشود.
بیخوابیهای شبانه میتواند موجب خوابآلودگی و پرخوابی در روز بعد شود. افرادی که به صورت شیفتی کار میکنند و کسانی که داروهای محرک مصرف میکنند یا دچار بیماریهای اعصاب و روان هستند نیز در این گروه جای دارند.
برخی از عملکردهای طبیعی و شرایط فیزیولوژیک بدن نیز میتوانند سبب خوابآلودگی شود، كه از جمله آنها میتوان به پُرخوری و بخصوص مصرف زیاد غذاهای چرب و یا تخمیری مانند دوغ، که زمینه را برای چرت زدن و خوابآلودگی مهیا میکنند، اشاره کرد. در بسیاری از کشورهای جهان، مصرف مشروبات الکلی یکی از عوامل اصلی تصادفات رانندگی است. الکل و مواد مخدر که تضعیفکنندههای سیستم عصبی مرکزی و مغز هستند، میتوانند با ایجاد خوابآلودگی و گیجی، زمان تصمیمگیری و عکسالعمل رانندگان را افزایش دهند و موجب افزایش احتمال وقوع تصادفات شوند.مصرف برخی از
داروهای آرامبخش و خوابآور مثل دیازپام یا داروهای حاوی کدئین و نیز داروهای ضدحساسیت (آنتیهیستامین) نیز گیجی و خوابآلودگی راننده را در پی دارد.
رانندگان معتاد!
ترک داروهای محرک و یا ایجاد تحمل نسبت به این داروها، موجب خواب زیاد و افسردگی میشود. برخی از رانندگان معتاد به این داروها وقتی در شرایط خاصی قرار میگیرند که امکان مصرف این قرصها را به هر دلیل ندارند، مثلا رانندهای که در جمع خانواده یا مسافران امکان مصرف این قرصها را ندارد، دچار خوابآلودگی میشود و احتمال تصادف در زمان رانندگی در او بیشتر میشود. همچنین قطع نوشیدن چای و قهوه زیاد هم میتواند از علل پرخوابی و خوابآلودگی به هنگام رانندگی باشد.
خوابآلودگی میتواند نشانهای از بیماریهای جسمی مانند نارسایی کلیه، نارسایی قلبی و بیماریهای تنفسی و برخی بیماریهای دیگر باشد.افسردگی شدید تقریبا همیشه با نوعی از اختلالات خواب همراه است. مصرف برخی از داروها در بیمارانی که دچار مشکلات اعصاب و روان هستند نیز سبب تشدید خوابآلودگی میشود. ضرورت دارد این بیماران تحت نظر پزشک قرار گیرند و تا زمانی که پزشک معالج صلاح نمیداند، از رانندگی اجتناب کنند.
«نارکولپسی» نوعی اختلال خواب است که عموما در دوران نوجوانی و جوانی آغاز میشود و با خوابآلودگی و چرتزدنهای زیاد روزانه، فلج حین خواب (که در فرهنگ عامه به آن بختک میگوییم) و کاتاپلکسی (فلج ناگهانی عضلات بدن در حین بیداری) مشخص میشود. حملات خواب در «نارکولپسی» عموما مقاومتناپذیرند و فرد به طور ناگهانی در حین غذا خوردن، رانندگی و حتی صحبت کردن به خواب میرود. در حمله «کاتاپلکسی» نیز در حالی که بیمار هوشیار و آگاه است، قادر به حرکت نیست و فقط عضلات چشمها و عضلات تنفسی او فعال هستند.معمولا در این حالت بیمار قدرت استفاده
از عضلات خود را برای مدت30 تا60 ثانیه از دست میدهد و هر دوی این حالتها یعنی «حملات خواب» و حملات «فلج در حین بیداری»، خطر بروز حوادث رانندگی را افزایش میدهند.
8 توصیه برای پیشگیری از خوابآلودگی
ـ شب قبل از مسافرت، به مقدار کافی و خوب استراحت کنید.
ـ در مسافرتهای طولانی در فواصل رانندگی 2 ساعته مدتی را در مکان مناسبی توقف و 20 تا 30 دقیقه استراحت کنید.
ـ قبل از شروع رانندگی، غذاهای کمحجم و سبک بخورید و از مصرف غذاهای حجیم، چرب، ماست و دوغ، بپرهیزید.
ـ سعی کنید در طول شبانهروز هیچگاه بیش از حداکثر زمان مجاز
(8 تا 10 ساعت) در شبانهروز رانندگی نکنید.
ـ توجه داشته باشید که مصرف بسیاری از داروها و از جمله داروهای آرامبخش، داروهای ضدحساسیت و ترکیبات کدئیندار موجب خوابآلودگی میشوند و از اینرو در صورت مصرف این داروها، از رانندگی خودداری كنید.
ـ در همه حال از مصرف مواد مخدر، الکل و مواد محرک اجتناب کنید.
ـ در صورت ابتلا به بیماریهای جسمی و یا روانی، حتما برای رانندگی از پزشک معالجتان اجازه بگیرید.
ـ در صورت ابتلا به اختلالات خواب، مانند وقفه تنفسی در حین خواب و نارکولپسی، به کلینیکهای خواب مراجعه کنید.