بهترین نقطه برای سرمایهگذاری کجاست؟
هفتهنامه حمل و نقل | اگر تا دیروز دارندگان سرمایههای خرد ترجیح میدادند راهی فردوسی شوند و سکهای، دلاری، یورویی برای سرمایهگذاری بخرند و در خانههایشان نگهداری كنند، امروز این سؤال مهم را پیش رو دارند كه با پولهایمان چه كنیم؟
درست است كه غول تورم، در ایران سرمایهها را میبلعد اما باز هم اندكی باقی میماند برای روز مبادا. این اصلاح روز مباداست كه در محاوره به كار میرود و گاهی ممكن است هیچگاه از راه نرسد. اما ایرانیها عادت کردهاند گوشهکناری، چیزی برای روز مبادا داشته باشند. وقتی بانکها در برخی دورهها شروع به دادن سودهای آنچنانی كردند، بسیاری از سرمایههای خرد راهی بانکها شد به هوای سودهای چند درصدی. طبیعی بود این وضعیت دوام نداشته باشد. نرخ بالای سود سپردههای بانكی سبب میشد سایر بخشها از نقدینگی محروم شوند. نتوانند حجم نقدینگی مورد
نیازشان را تأمین كنند. كارمزد تسهیلات بانكی بالا برود و هزینه تولید بهتبع آن افزایش یابد. اینها همه مؤلفههایی بود كه بر مبنای آن كارشناسان و تصمیمگیران به این نتیجه رسیدند كه باید راهی بیابند برای تغییر این وضعیت و كاهش نرخ سود سپردههای بانكی سبب شد سرمایههای خرد راهی دیگر در پیش بگیرند. راهی سنتی. خرید طلا بهمنظور پسانداز. اما این سنت هم دیری نپایید. افزایش قابلتوجه كارمزد ساخت طلا سبب شد بسیاری از كسانی كه این روش را برای سرمایهگذاری برگزیده بودند، متضرر شوند و درنتیجه باید راهی دیگر را مدنظر قرار میدادند؟ راه چیست؟
بانك، بازار طلا و سكه، ارز؟
درست سه سال پیش دو بازار اخیر مشتریان فراوانی داشتند. هر روز قیمتها رو به رشد بود و آنها كه بهقصد سرمایهگذاری راهی این بازار شده بودند، سودهای كلان و کوتاهمدتی را از آن خود میکردند اما اینهمه ماجرا نبود. بازگشت ثبات به اقتصاد ایران سبب شد سرمایهگذاران در این بازار نیز دچار ضرر و زیان شوند و این نکتهای است كه برای سرمایههای خرد مهم تلقی میشود. چاره چیست؟ باید پولهای كوچك و سرمایههای اندك را در چه بخشی هزینه كرد؟
اسدالله عسگراولادی عضو هیئت نمایندگان اتاق است و نامش در فهرست یكی از ثروتمندترینهای ایران قرار دارد. سلطان پسته و صادرکننده خشكبار ایران كه به گفته خودش از سال 1336 تاکنون هیچ سالی ضرر نكرده است، در پاسخ به سؤال خبرنگار ما مبنی بر اینكه مردم پولهایشان را كجا سرمایهگذاری كنند، گفت: بهتر است مردم گرد هم بیایند، همدیگر را پیدا كنند، دوستان و آشنایان و افراد قابلاعتماد و تعاونی تأسیس كنند. در این صورت میتوانند موفق شوند. او گفت: تأسیس تعاونی برای كارهای تولیدی و تجاری سبب میشود ریسك كار پایین بیاید. مردم هم متضرر نمیشوند و سرمایههایشان را
از دست نمیدهند. در چنین شرایطی اوضاعشان بهتر میشود و از قبل با سرمایههایشان برای مردم نیز شغل ایجاد کردهاند. او گفت: ممكن است تأسیس یك تعاونی پول زیادی را به چند نفر تحمیل نكند اما اگر بخواهند تنهایی وارد سرمایهگذاری شوند، هزینهها برایشان بهشدت افزایش مییابد.
او سرمایهگذاری در كارهای تولیدی كوچك را بهترین راهحل برای مردمی دانست كه میخواهند ارزش سرمایههایشان حفظ شود. در حالی وی مردم را به سرمایهگذاری در حوزه تولید و تجارت از طریق تأسیس تعاونی فرا خواند كه بسیاری برای حفظ ارزش پولشان بین بازارهای مسكن، طلا و سكه، خودرو و ... در حال بررسی هستند. عسگراولادی با اشاره به اینكه این بازارها، بازارهای خوبی برای سرمایهگذاری نیست و تزریق پول به آنها به قصد سرمایهگذاری اقتصاد را منتفع نمیکند، گفت: مردم میتوانند برای مصارفشان مسكن بخرند اما وقتی هرکسی برای سرمایهگذاری نسبت به خرید مسكن
اقدام كند، آنوقت است كه تقاضای كاذب ایجاد میشود و وقتی كمبودی رخ دهد، قیمتها افت میکند و سرمایهگذاران متضرر میشوند. از سوی دیگر بازارهای ارز و طلا و سكه نیز به همین صورت است و باید سرمایهگذاری را مدنظر قرار داد كه بر اساس آن مردم بتوانند به اقتصاد نیز در كنار خودشان سودی برسانند.
طلا بازار بی رحمی است
احمد وفادار رییس اتحادیه طلا و جواهر استان تهران معتقد است بازار طلا هرچند بازاری سنتی برای سرمایهگذاری بوده است اما بازاری است بیرحم كه ممكن است ضررهای فراوانی را متوجه سرمایهگذارانش كند. او گفت: من كارم سالهاست كه خریدوفروش طلاست و در این سالها مردمان بسیاری را دیدم كه به دلیل اطمینان به این بازار ضررهای فراوانی کردهاند.
او با تأکید بر اینكه سرمایهگذاری در بازار طلا باید بلندمدت باشد، گفت: مردم تقاضایی برای طلا همواره وارد بازار میکنند، طبیعتا وقتی طلا ارزانتر بود، تقاضای مردم بیشتر از حالا بود و در سالهایی طلا بهشدت گران شد، فروش طلا حتی به یکپنجم سالهای قبل نیز كاهش یافت. او با اشاره به عطش مردم برای سرمایهگذاری در بازارهای طلا و سكه در سالهای 90 تا 92 گفت: آن روزها مردم میدیدند قیمتها هر روز در حال تغییر است، دائم بالا و پایین میشود و ازاینرو بهسرعت وارد بازار میشدند و خرید میکردند این در حالی است كه با بازگشت ثبات به
كشور، این روند متوقف شد و قیمتها رو به كاهش گذاشت و بخشی از سرمایه سرمایهگذاران از میان رفت. ازاینرو من معتقدم بازار طلا بازار بیرحمی است. نباید با اطمینان فراوان وارد این بازار شد و بهتر است مردم همه جوانب را در نظر بگیرند و بعد نسبت به سرمایهگذاری در این بازار اقدام كنند.
مسئولیت تاریخی سرمایهگذاری
سؤال مهم «با پولهایمان چه كنیم» در حالی در افكار عمومی مطرح است كه بسیاری پاسخ دادن به آن را بدون توجه به وضعیت اقتصادی كشور بیمسئولیتی بزرگی میدانند كه عواقبش متوجه كل اقتصاد و كشور خواهد شد. مهدی تقوی، استاد اقتصاد ایران یكی از همین افراد است. او معتقد است سرمایهگذاری بدون توجه به واقعیتهای اقتصاد و مسئولیت مردم برای پیشبرد اقتصاد ملی میتواند زیانبار باشد ازاینرو باید حتما سرمایهگذار متوجه مسئولیت خود در اقتصاد ملی باشد. او حضور در بازارهای دلالی و واسطهگری را یكی از مهمترین مشكلات اقتصاد ایران در سالهای
گذشته میداند كه سبب شده است اقتصاد با اختلال روبرو شود. تقوی با اشاره به این موضوع، ورود به بورس اوراق بهادار را گزینهای مناسب برای سرمایهگذاری میداند، اتفاقی كه میتواند هم اقتصاد ملی را منتفع كند و هم سرمایهگذار را. او با اشاره به اینكه سرمایهگذاری در بورس باید با مشورت اهلفن صورت گیرد گفت: چشمانداز اقتصاد ایران نشان میدهد بورس آینده خوبی دارد ازاینرو سرمایهگذاری در این بازار گزینهای مطلوب خواهد بود. او با اشاره به زمزمههایی كه در خصوص كاهش نرخ سود بانكی به گوش میرسد، گفت: اگر سود بانكی به حدود 18 درصد برسد، برای
بسیاری بلوكه كردن پول در این بانکها سودآور نخواهد بود ازاینرو فكر میکنم بهجای آنكه سرمایهها دوباره سر از بازارهای دلالی در بیاورند بهتر است راهی بروس شوند و البته سیاستگذاری درست و برنامهریزی دقیق میتواند اعتماد مردم به بورس را جلب كند.
وقتی تورم هست
مسعود دانشمند، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران نیز میگوید بهتر است سرمایهگذاری را با توجه به دیگر فاكتورهای اقتصاد مورد بررسی قرار داد. وی رفتار مردم برای سرمایهگذاری در دوره رشد بیمهابای تورم را متفاوت از رفتار آنها در دوران ثبات توصیف كرد و گفت: وقتی تورم دائماً در حال افزایش است، عطش مردم به كسب سود کوتاهمدت بالا میرود. طبیعتا این اتفاق نیز در ایران رخ داده است. ایران سالهاست با تورم بسیار بالا روبروست و وقتی ارزش پول مردم مدام در حال كم شدن است نمیتوان توقع داشت مردم به سرمایهگذاری با كسب سود كم در درازمدت تن
بدهند. اینطور میشود كه پولها مدام سر از بازارهای غیررسمی و دلالی در میآورد. او تغییر مكرر قوانین و بیثباتی در وضعیت اقتصادی را نیز مشکلساز دانست و گفت: آنها كه در سال 90 خودروی خارجی خریدند، میتوانند امروز این خودرو را به قیمتی بالاتر از قبل بفروشند. این موضوع مهمی است. در چه نقطهای میشود سرمایهگذاری كرد و چنین سود بزرگی گرفت؟ اینها همه نكات منفی است كه سرمایهگذاری مثبت در اقتصاد ایران را زیر علامت سؤال بزرگی قرار میدهد. او تأکید كرد بهتر است دولت با ایجاد ثبات و آرامش، وضعیت زندگی مردم را بهتر كند و به آنها این
چشمانداز را بدهد كه فردا روز بهتری برای اقتصاد ایران است، در این صورت میتوان امیدوار بود كه مردم به سرمایهگذاری مولد و مناسب فكر كنند.
سود كجاست؟
تا پیش از دهه هفتاد، در دوره جنگ تحمیلی، همه بازارهای میانی و همه فعالیتهای دلالی و واسطهای سودآور بود. واژه منفور محتكر همان سالها وارد ادبیات اقتصاد و سیاسی ایران شد. آنكه كالایی را به بازار عرضه نمیکرد سود میبرد، خواه این كالا كبریت بود، خواه یخچال. سالهای بعد از آن در میانه دهه هفتاد، ثبتنام خودرو و موبایل و... سودآور بود و در صفهای انبوه و مملو از جمعیت، كسانی یافت میشدند كه بیش از 5 هزار و 10 هزار دستگاه خودرو و موبایل ثبتنام میکردند تا سود ببرند. كمی بعد بازار سكه سیبل سرمایهگذاران شد و بازار مسكن. دهه هشتاد، هم
مسکنیها میتاختند و هم طلاداران. شرایط تازه اقتصاد ایران اما این روزها سؤال مهمی را پیش روی افكار عمومی قرار داده است؟ وقتی بازار خودرو، مسكن، طلا و سكه در سكون و سكوت به سر میبرند كدام بازارها میتوانند سودآور باشند؟ آنچه مسلم است اینكه کارشناسان مردم را به سمت بازارهای واسطهای هل نمیدهند. این بدان معناست كه امید دارند رونق دیگر به این بازارها بازنگردد و دوران جدید اقتصاد، دوران تولید باشد. راه رسیدن به سرمایهگذاری در تولید از خیابان حافظ میگذرد، ساختمان بورس.