تجاریسازی؛ ایستگاه مهم مسیر توسعه اقتصاد
تین نیوز | یکی از بزرگترین نقاط ضعف اغلب کشورهای توسعه یافته ، عدم دستیابی به قدرت تبدیل دانش به ثروت است. حلقههای مختلفی برای پیاده سازی علم و فناوری وجود دارد که این حلقهها از مراکز علمی و آموزش عالی شروع میشوند و تا آخرین مرحله، یعنی صنعت و بازار ادامه مییابند.
در ساختار یک دانشگاه با رویکرد کارآفرینی میبایست اساتید دانشگاهها و دانشجویان نسبت به مسائل پژوهش و کارآفرینی آشنا و با بدنهی اقتصاد و صنعت کشور در ارتباط باشند. محول کردن این مأموریت به دانشگاهها یعنی مشخص کردن دورههای مشخص که در قالب آموزش در حوزه کارآفرینی ارائه می شود.
یکی از بزرگترین نقاط ضعف اغلب کشورهای توسعه یافته ، عدم دستیابی به قدرت تبدیل دانش به ثروت است. حلقههای مختلفی برای پیاده سازی علم و فناوری وجود دارد که این حلقهها از مراکز علمی و آموزش عالی شروع میشوند و تا آخرین مرحله، یعنی صنعت و بازار ادامه مییابند. یکی از مهمترین این حلقههای ارتباطی میان علم تا بازار، پارکهای علم و فناوری هستند. به عبارت دیگر پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد در واقع حلقههای واسط میان صنعت و بازار را مدیریت میکنند.
به طور کلی میتوان تجاری سازی را یک فرآیند چند مرحلهای دانست. فرآیندی که طی آن تبدیل دانش به ثروت تحقق مییابد و دانش از مراکز علمی، تحقیقاتی و دانشگاهی به سوی بازار راه پیدا میکند. ارزش افزوده همینجا اهمیت ویژهای پیدا میکند. شرکتهای کوچک و متوسط یا همان SME ها به دلیل ماهیت، ساختار، نیروی انسانی و انعطاف پذیریشان با توجه به نوآوری که دارند و به دنبال ایدههای جدید هستند، ارزش افزودهی بسیار بالایی را از طریق تجاری سازی ایدهها ایجاد میکنند و عملاً فرآیند تجاری سازی از طریق این دفاتر تسهیل میشود.
تا رسیدن به مقصد تجاری سازی میتوان ایستگاههای مختلفی را در نظر گرفت و عملاً تعدادی از این ایستگاهها در پارکهای علم و فناوری به صورت کمّی و کیفی وجود دارند. تعدادی از این ایستگاهها مشتمل بر خدمات ارزشگذاری و ارزشیابی سطح فناوری، خدمات انتقال فناوری، خدمات رقابت فناوری، خدمات مشاوره، تسهیلات، بازاریابی و بازارسازی خدمات حقوقی هستند که در توسعه تجاری سازی دخیل شده تا روند تجاری سازی یک ایده از مرحله آغاز و شکلگیری را تا زمانی که به یک محصول با قابلیت تولید ارزش افزوده تبدیل میکند دنبال کنند.
در تجاری سازی ذکر چند نکته حائز اهمیت است: گفته شد در تبدیل دانش به ثروت حلقههایی درگیرند که هرکدام از این حلقهها در مسیر تجاری سازی نقش مهمی دارند؛ اما مهمترین بخش تأثیرگذار و نیازمند توجه و سرمایه گذاری ، ورودی این حلقه یعنی نیروی انسانی است. در واقع نیروی انسانی که از طریق دانشگاهها تربیت گردیده و به عنوان نیروی متخصص وارد بازار کار میشوند، صرفاً آموزش محورند و غالباً توانایی لازم برای ایجاد یک کسب و کار را در خود نمیبینند و یا اصلاً با این مقوله آشنا نیستند. بنابراین بخش تربیت یک نیروی کارآفرین، کارآمد و صاحب ایده باید از بدو ورود به
دانشگاه در اولویت قرار گیرد. دانشگاه باید توانایی داشته باشد نیروی متخصص و در عین حال خلاق و کارآفرین تحویل جامعه بدهد. سپس پارکهای علم و فناوری این قابلیت را خواهند داشت افراد نخبه و آشنا با ادبیات کارآفرینی را از طریق تسهیلات و خدمات مورد ارائه مورد حمایت قرار دهند و به سوی ایجاد شرکتهای دانش بنیان موفق شده سوق داده و بحث تجاری سازی ایدههایشان را به خوبی انجام دهند.
نمایشگاهها و جشنوارههایی که به صورت دورهای برگزار میشوند. این جشنوارهها و نمایشگاهها تأثیر خاصی روی توسعه و ترویج تجاری سازی دارند. زیرا دارای ظرفیتهایی در مطرح کردن ایدهها و ترویجشان هستند و امروزه به صورت تخصصی ایجاد زمینههای تشویق بین نخبگان دانشگاهی راهی است، تا دانشگاهها که بتوانند ایجاد خلاقیت و نوآوری کنند.
نکته بعدی ارائه آموزشهای لازم و تخصصی میان فارغالتحصیلان و نخبگان دانشگاهی در حوزه کارآفرینی است که این امر بر عهده وزارت علوم قرار دارد و دانشگاهها باید به سوی دانشگاههای نسل سوم بروند و کمبود برنامههای مشخصی از سوی این نهاد حوزه احساس میشود.
از این رو میبایست بین دانشگاهها، پارکهای علم و فناوری و حوزه صنعت تعاملی نزدیکتر شکل گیرد، زیرا بیگانه بودن این سه حلقه با هم موجب میشود کارایی لازم هرکدام از این سه حلقه محقق نگردد.
نکته اساسی دیگر بحث عدم آشنایی نهادهای سطح بالای کشور با ادبیات تبدیل دانش به ثروت و فرآیند تولید ارزش افزوده است. این امر مستلزم تعیین نقش مشخص برای این نهادها است؛ باید به صورتی آماری و تخصصی کار شود تا با عدد و رقم نقش خود را در این بحث ببینند. آنگاه منابعی را به سمت شرکتهای دانش بنیان و پارکهای علم و فناوری سوق بدهند و نقش مؤثرتری در مسیر تجاری سازی ایفا کنند.
در رشتههای فنی و مهندسی و حتی علوم انسانی افراد در بهترین و خوشبینانه ترین شکل نهایتاً با رویکرد یک پایاننامه کاربردی تربیت میشوند.
در دانشگاهها در کنار هر درس تخصصی که هست باید مباحث تخصصی کارآفرینی مرتبط به افراد آموزش داده شود تا وقتی فرد وارد جامعه میشود به دنبال کار در بدنهی دولت و شرکتهای خصوصی نباشد. هدف این است، تا این افراد که بعضاً شاید ایدههایی داشته باشند، با فرآیند تشکیل شرکت، پیادهسازی طرح و ایده، بازار و چگونگی فروش از همان ابتدا آشنا شوند. اگر فارغالتحصیل دانشگاهی با این اصول مهم آشنا شوند تعداد محدودی که به سمت مجموعههای فناوری میآیند تعداد قابل توجهتری بوده و پالایش و حمایت از آنان آسانتر میشود.
در ساختار یک دانشگاه با رویکرد کارآفرینی میبایست اساتید دانشگاهها و دانشجویان نسبت به مسائل پژوهش و کارآفرینی آشنا و با بدنهی اقتصاد و صنعت کشور در ارتباط باشند. محول کردن این مأموریت به دانشگاهها یعنی مشخص کردن دورههای مشخص که در قالب آموزش در حوزه کارآفرینی ارائه می شود و میتواند با کمک مجموعههای خصوصی کارآفرینی بیرون از دانشگاه انجام شود.
بحث آموزش محتوایی یک بخش ماجراست و بخش دیگر این است که در حوزه تجاری سازی درکشور نوپا هستیم و کشورهایی مانند چین در این حوزه با تجربه بیش از سی یا چهل سال در این حوزه، امروزه در حال بهره برداری از این موضوع هستند. اگر دیر عمل کنیم قاعدتاً با کشورهای پیشرفته فاصلهی بیشتری میگیریم.
آنچه اهمیت دارد این است به لحاظ قانونگذاری و مقررات در کشور کمبودی نمیبینم. قوانین خیلی خوبی داریم که در مسیر تبدیل دانش به ثروت میتوانیم از آنها استفاده کنیم. آن چه اتفاق میافتد برخی ناهماهنگیهای بین سازمانی و مشکل در شیوهی اجرای این قوانین است. تحقق این قوانین مستلزم یک عزم جدی و نگاه کلان در حوزه مدیریتی است، تا با کمترین مشکل به اجرا دربیایند.
قانون حمایت از شرکتهای دانش بنیان سال ۸۹ تصویب شده، اما تا سال ۹۲ که قریب به سه سال از این ماجرا میگذرد اتفاق خوبی در اجرای این قانون رخ نداد. قوانین خوبی داریم ولی متأسفانه در اجرا و هماهنگیها مشکلاتی داریم. باید به صورت یکپارچه، هماهنگ، تعامل، کارِ کارشناسی بسیار قوی قانون را به اجرا برسانند، زیرا اگر فرصتهای موجود گرفته شوند، دیگر به دست نخواهند آمد.