◄ کارنامه سه ساله آزادراه اصفهان شیراز؛ از تردد روزانه ۲۵ هزار خودرو تا چالش سنگین وصول عوارض
آزادراه اصفهان–شیراز در حالی وارد چهارمین سال بهره‌برداری خود می‌شود که به گفته مدیرعامل شرکت احداث، نگهداری و بهره‌برداری این مسیر، کاهش دودرصدی زمان سفر و تردد روزانه ۲۵ هزار خودرو را به همراه داشته است؛ با این وجود، چالش‌های مالی در وصول عوارض، کمبود اعتبارات نگهداری و موانع ملکی قطعات باقی‌مانده، پایداری این شاهراه حیاتی جنوب و مرکز کشور را تهدید می‌کند.
مدیرعامل شرکت احداث، نگهداری و بهره‌برداری آزادراه اصفهان شیراز با تشریح عملکرد سه‌ساله این آزادراه گفت: این مسیر زمان سفر میان شیراز و اصفهان را حدود دو ساعت کاهش داده و به یکی از محورهای راهبردی ارتباطی جنوب و مرکز کشور تبدیل شده است؛ با این حال، محدودیت منابع نگهداری، وصول‌نشدن کامل عوارض و موانع مالی و ملکی، اجرای بخشی از برنامه‌های توسعه‌ای آزادراه را با چالش روبه‌رو کرده است.
به گزارش سرویس جاده ای تین نیوز، مهندس رضا محمدیان با اشاره به دستاوردهای سه سال بهره‌برداری از آزادراه اصفهان شیراز اظهار کرد: بهره‌برداری از این مسیر، با تکمیل بخش مهمی از شبکه آزادراهی کشور، گام مؤثری در توسعه کریدور شمال جنوب بوده است.
او افزود: در حال حاضر به‌طور متوسط روزانه حدود ۲۱ هزار خودروی سبک و چهار هزار کامیون و تریلر در این محور تردد می‌کنند که نشان‌دهنده جایگاه اقتصادی و ملی آزادراه در شبکه حمل‌ونقل کشور است.
به گفته محمدیان، کاهش زمان سفر، صرفه‌جویی در مصرف سوخت، کاهش استهلاک ناوگان حمل‌ونقل، تسهیل جابه‌جایی کالا و توسعه گردشگری از مهم‌ترین آثار بهره‌برداری از آزادراه اصفهان شیراز است.
مدیرعامل شرکت احداث، نگهداری و بهره‌برداری آزادراه اصفهان شیراز، استقبال و اعتماد روزافزون مردم به این مسیر را مهم‌ترین دستاورد سه سال گذشته دانست و گفت: افزایش استفاده مردم از آزادراه، مسئولیت شرکت را برای ارتقای مستمر کیفیت خدمات و حفظ ایمنی مسیر دوچندان می‌کند.
منابع عوارض برای تأمین هزینه‌های نگهداری کافی نیست
محمدیان با اشاره به هزینه‌های نگهداری آزادراه گفت: بر اساس قانون مشارکت در احداث آزادراه‌ها، ۱۰ درصد از عوارض دریافتی به نگهداری آزادراه اختصاص می‌یابد؛ با این حال، مطابق برآوردهای فنی و الزامات نگهداری، سالانه باید دست‌کم معادل دو درصد هزینه احداث پروژه برای نگهداری و صیانت از زیرساخت‌های آن هزینه شود.
او با بیان اینکه منابع حاصل از عوارض در سه سال گذشته برای پوشش هزینه‌های واقعی و موردنیاز نگهداری کافی نبوده است، افزود: محدودیت در میزان وصول عوارض، کنترل و محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی دولت بر افزایش نرخ عوارض، ملاحظات اقتصادی و قدرت خرید کاربران، از عوامل مؤثر در این وضعیت است.
محمدیان ادامه داد: حتی در بهترین شرایط، حداکثر ۲۵ درصد درآمد عوارض به‌عنوان اعتبار نگهداری و بهره‌برداری در نظر گرفته می‌شود که رقم متناسبی به نظر نمی‌رسد.
او گفت: با وجود این محدودیت‌ها، شرکت تلاش کرده است از طریق مدیریت منابع، اولویت‌بندی عملیات اجرایی و تمرکز بر بخش‌های حساس و پرخطر، کیفیت و ایمنی مسیر را در سطح قابل‌قبولی حفظ کند. به گفته او، تأمین منابع پایدار و متناسب با نیازهای واقعی نگهداری، از الزامات اصلی استمرار بهره‌برداری ایمن و مطلوب از آزادراه است.
وصول حدود ۴۵ درصد قبوض صادرشده عوارض
مدیرعامل شرکت احداث، نگهداری و بهره‌برداری آزادراه اصفهان شیراز درباره وضعیت وصول عوارض و مطالبات آزادراه اظهار کرد: طی سه سال گذشته، به‌طور متوسط روزانه حدود ۲۵ هزار خودروی سبک و سنگین در آزادراه تردد داشته‌اند، اما درآمد تحقق‌یافته متناسب با حجم تردد و سرمایه‌گذاری انجام‌شده نبوده است.
محمدیان افزود: در سال نخست بهره‌برداری، نرخ عوارض از سوی دولت ابلاغ نشد و در نتیجه، سرمایه‌گذاران عملاً از درآمد متناسب با بهره‌برداری محروم ماندند. در دو سال بعد نیز مجموع عوارض صادرشده حدود پنج درصد حجم سرمایه‌گذاری بوده و تاکنون حدود ۴۵ درصد قبوض صادرشده وصول شده است.
او گفت: فاصله میان قبوض عوارض صادرشده و مبالغ وصول‌شده، فشار مالی قابل‌توجهی بر شرکت وارد کرده و موجب نگرانی و گلایه سرمایه‌گذاران پروژه شده است.
به گفته محمدیان، توسعه و تسهیل روش‌های پرداخت الکترونیکی، پیگیری مطالبات معوق، شناسایی و برخورد با موارد عدم پرداخت عوارض و تقویت هماهنگی با نهادهای مسئول، برای بهبود وضعیت وصول در دستور کار شرکت قرار دارد.
او با تأکید بر اینکه پایداری مالی آزادراه و امکان ارائه خدمات مطلوب به کاربران، به ایجاد سازوکاری مؤثر و منصفانه برای وصول عوارض وابسته است، گفت شرکت پیگیری این موضوع را ادامه می‌دهد.
پیشرفت ۸۰ درصدی دو کیلومتر انتهایی قطعه هفتم
محمدیان درباره آخرین وضعیت اجرایی قطعات هفتم و هشتم آزادراه گفت: از مجموع مسیر قطعه هفتم، ۱۰ کیلومتر ابتدایی تکمیل شده و در حال بهره‌برداری است. عملیات اجرایی دو کیلومتر انتهایی این قطعه نیز با پیشرفت فیزیکی حدود ۸۰ درصد ادامه دارد.
او افزود: تکمیل این بخش با دو چالش اصلی، یعنی محدودیت تأمین اعتبار و وجود معارضان ملکی، مواجه شده است. تا زمان تکمیل و بهره‌برداری از این بخش، تردد در انتهای قطعه هفتم از طریق جاده دسترسی موقت انجام می‌شود.
مدیرعامل شرکت احداث، نگهداری و بهره‌برداری آزادراه اصفهان شیراز، تکمیل دو کیلومتر انتهایی قطعه هفتم را از اولویت‌های اجرایی شرکت دانست و گفت تحقق این هدف به تأمین منابع مالی و رفع موانع ملکی وابسته است.
پیشرفت قطعه هشتم به تأمین اعتبار و رفع معارضان وابسته است
محمدیان قطعه هشتم را دارای اهمیت راهبردی ویژه دانست و گفت: این قطعه با ایفای نقش کمربندی دوم شیراز، زمینه اتصال این شهر به استان بوشهر را فراهم می‌کند و در تکمیل شبکه ارتباطی منطقه نقش مؤثری خواهد داشت.
او افزود: عملیات اجرایی قطعه هشتم آغاز شده، اما وجود معارضان ملکی در مسیر، محدودیت منابع مالی و ابلاغ‌نشدن قرارداد، تاکنون مانع پیشبرد پروژه با ظرفیت کامل شده است.
به گفته محمدیان، در این زمینه مکاتبات و جلسات متعددی با وزارت راه و شهرسازی، نمایندگان مردم استان فارس و دستگاه‌های ذی‌ربط انجام شده است. او تأکید کرد که تسریع در اجرای پروژه و تحقق برنامه‌های پیش‌بینی‌شده، به تأمین اعتبار، رفع معارضات، تملک و آزادسازی اراضی موردنیاز وابسته است.
مدیرعامل شرکت احداث، نگهداری و بهره‌برداری آزادراه اصفهان شیراز گفت: شرکت پیگیری این موضوعات را با جدیت ادامه خواهد داد.
آماده‌سازی تجهیزات و نیروها برای فصل زمستان
محمدیان آماده‌سازی آزادراه برای مواجهه با شرایط زمستانی، یخبندان و بارش برف را از مهم‌ترین و حساس‌ترین وظایف شرکت در حوزه بهره‌برداری و نگهداری دانست و گفت: هدف اصلی این اقدامات، حفظ تردد ایمن، پیشگیری از انسداد مسیر و جلوگیری از آسیب به زیرساخت‌های آزادراه است.
او با اشاره به اقدام‌های انجام‌شده و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای فصل زمستان اظهار کرد: آماده‌سازی و کنترل فنی ماشین‌آلات و تجهیزات راهداری زمستانی، افزایش ظرفیت ناوگان برف‌روبی و نمک‌پاشی آزادراه، تأمین و دپوی نمک و شن موردنیاز برای مقابله با یخبندان و برنامه‌ریزی برای خرید و حمل ضدیخ مایع و آماده‌سازی تجهیزات محلول‌پاش، در دستور کار قرار گرفته است.
به گفته او، لایروبی و پاک‌سازی قنوها، کانال‌ها و سیستم‌های زهکشی، سازماندهی و آماده‌باش گروه‌های عملیاتی راهداری زمستانی و پیش‌بینی و آماده‌سازی کمپ اسکان و خدمات‌رسانی به کاربران گرفتار در شرایط اضطراری نیز از دیگر اقدام‌هاست.
محمدیان افزود: هماهنگی با پلیس راه، اورژانس و جمعیت هلال‌احمر برای مدیریت شرایط بحرانی و اعمال محدودیت‌های احتمالی ترافیکی انجام می‌شود. رویکرد شرکت، آمادگی پیشگیرانه و هماهنگی بین‌دستگاهی است تا در صورت بروز شرایط نامساعد جوی، ضمن کاهش اختلال در تردد، ایمنی کاربران در بالاترین سطح ممکن حفظ شود.
برنامه‌ریزی برای توسعه مجتمع‌های خدمات رفاهی
مدیرعامل شرکت احداث، نگهداری و بهره‌برداری آزادراه اصفهان شیراز با اشاره به وضعیت مجتمع‌های خدمات رفاهی و امکانات بین‌راهی گفت: تأمین خدمات رفاهی مناسب برای کاربران، یکی از الزامات بهره‌برداری مطلوب از آزادراه است.
او افزود: ساماندهی و بهره‌برداری از چهار مجتمع خدمات رفاهی و سه نقطه سوخت‌گیری سیار در مسیر در دستور کار شرکت قرار دارد. با این حال، احداث مجتمع‌های خدمات رفاهی در طرح اقتصادی آزادراه بر مبنای مشارکت با بخش خصوصی تعریف شده و مشکلات اقتصادی و استقبال‌نکردن سرمایه‌گذاران، موجب کمبودهایی در پوشش خدمات رفاهی و پاسخ‌گویی به نیاز کاربران شده است.
محمدیان گفت: برای رفع این کمبودها، برنامه‌ریزی لازم برای ساماندهی و توسعه شش مجتمع خدمات رفاهی جدید انجام شده است. واگذاری زمین و جذب سرمایه‌گذار از طریق فراخوان نیز در دستور کار قرار دارد و امید می‌رود سرمایه‌گذاران به‌خوبی جذب شوند.
او هدف از این برنامه را ایجاد شبکه‌ای مناسب و متوازن از خدمات رفاهی، سوخت‌رسانی و امکانات موردنیاز مسافران در طول مسیر عنوان کرد تا تجربه‌ای ایمن‌تر و مطلوب‌تر برای کاربران فراهم شود.
پایش نقاط پرخطر و ممیزی منظم ایمنی
محمدیان ایمنی کاربران را مهم‌ترین اولویت شرکت در دوره بهره‌برداری از آزادراه دانست و گفت: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، خستگی و خواب‌آلودگی رانندگان، سرعت غیرمجاز و شرایط نامساعد جوی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بروز حوادث در این محور هستند.
او افزود: نقاط پرخطر شناسایی شده و تحت پایش قرار گرفته‌اند. اصلاح و تکمیل علائم ایمنی، تجهیزات هشداردهنده و خط‌کشی مسیر، نصب و تقویت دوربین‌های نظارتی و سامانه‌های پایش ترافیک، ارتقای سازوکار مدیریت یکپارچه حوادث و هماهنگی میان دستگاه‌های امدادی و استقرار و تقویت تیم‌های امداد و خدمات‌رسانی در نقاط موردنیاز، از اقدام‌های اصلاحی و پیشگیرانه در حال اجراست.
به گفته محمدیان، برای تسریع در امدادرسانی و کاهش زمان حضور نیروهای عملیاتی در محل حوادث، محل‌های استقرار موقت اورژانس، هلال‌احمر و پلیس راه پیش‌بینی و ایجاد شده است. احداث ساختمان‌های دائمی این مجموعه‌ها نیز در حال پیگیری و اجراست.
او تأکید کرد که ارتقای ایمنی تنها با اقدامات فنی در مسیر محقق نمی‌شود و به نظارت مستمر، آمادگی عملیاتی و همکاری مؤثر همه دستگاه‌های مسئول نیاز دارد. محمدیان افزود: کل آزادراه برای پایش ایمنی تحت پوشش مشاور ایمنی واجد صلاحیت قرار گرفته و ممیزی ایمنی آزادراه به‌صورت منظم انجام می‌شود.
نقش آزادراه در توسعه ارتباطات، گردشگری و حمل‌ونقل منطقه
مدیرعامل شرکت احداث، نگهداری و بهره‌برداری آزادراه اصفهان شیراز با اشاره به آثار اقتصادی و ارتباطی این مسیر گفت: بررسی عملکرد سه سال گذشته نشان می‌دهد آزادراه در توسعه ارتباطات منطقه‌ای، رونق گردشگری، کاهش زمان و هزینه حمل‌ونقل کالا و تقویت پیوند اقتصادی استان فارس با استان‌های مرکزی کشور نقش مؤثری داشته است.
او افزود: آزادراه علاوه بر تسهیل سفرهای بین‌شهری، با کاهش زمان حمل کالا و بهبود دسترسی، زمینه افزایش بهره‌وری در بخش حمل‌ونقل و فعالیت‌های اقتصادی مرتبط را فراهم کرده است.
محمدیان تکمیل قطعه هشتم را نیز در این زمینه مهم دانست و گفت: این قطعه با ایفای نقش کمربندی دوم شیراز و ایجاد اتصال این شهر به استان بوشهر، پیوستگی شبکه ارتباطی منطقه را تقویت می‌کند و امکان استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های اقتصادی، ترانزیتی و گردشگری این محور را فراهم خواهد کرد.
تکمیل قطعات هفتم و هشتم در اولویت سال آینده
محمدیان درباره اولویت‌های شرکت در سال آینده گفت: حفظ و ارتقای سطح نگهداری و ایمنی آزادراه، آماده‌سازی ماشین‌آلات و تجهیزات عملیاتی، بهبود کیفیت خدمات به کاربران و تقویت نظام وصول عوارض، از اولویت‌های اصلی شرکت خواهد بود.
او ادامه داد: در بخش بهره‌برداری، شرکت تلاش می‌کند با استفاده بهینه از منابع موجود، عملیات نگهداری جاری را به‌طور مستمر انجام دهد و برنامه توسعه خدمات رفاهی را نیز دنبال کند.
به گفته او، در بخش پروژه‌های توسعه‌ای، تکمیل دو کیلومتر انتهایی قطعه هفتم، تسریع در پیشرفت عملیات اجرایی قطعه هشتم و اجرای طرح‌های ضروری نوسازی و بهسازی زیرساخت‌ها در اولویت قرار دارد.
مدیرعامل شرکت احداث، نگهداری و بهره‌برداری آزادراه اصفهان شیراز تأکید کرد: تحقق کامل این برنامه‌ها، به‌ویژه در بخش پروژه‌های عمرانی، به تأمین منابع مالی، رفع معارضان، تملک و آزادسازی اراضی و اتخاذ تصمیم‌های لازم از سوی دستگاه‌های مسئول وابسته است.
او افزود: شرکت ضمن پیگیری مستمر این موضوعات، تلاش می‌کند با مدیریت منابع، هماهنگی بین‌دستگاهی و استفاده از ظرفیت سرمایه‌گذاران، روند توسعه و بهبود خدمات آزادراه را با جدیت ادامه دهد.
محمدیان در پایان گفت: هدف نهایی شرکت، حفظ اعتماد کاربران، صیانت از سرمایه‌گذاری انجام‌شده و تبدیل آزادراه اصفهان شیراز به محوری ایمن، پایدار و برخوردار از خدمات شایسته برای مردم و اقتصاد کشور است.
