◄ ایمنی زمینی، آتش نشانی و نجات فرودگاهی

وبلاگ تین نیوز، محمدمهدی سرگزی | آتش نشانی و نجات فرودگاهی ( ARFF )  یا به اصطلاح ایمنی زمینی یكی از واحدهای عملیاتی فرودگاهی می‌‌باشد. در بخش 9 انكس 14 و داكیومنت 9137 ایكائو به اهمیت این حرفه اشاره شده است.

مبارزان آتش نشانی هوانوردی، با آتش در هواپیما و اماكن فرودگاهی می‌جنگند و خدمات نجات و كمك های اولیه برای مسافران و خدمه هواپیماها و توصیه های تخصصی در مورد ایمنی آتش را ارائه می‌دهند.

وظایف آتش نشانی و نجات فرودگاهی:
از وظایف ایمنی زمینی در فرودگاه‌ها طبق استانداردهای انكس‌های هوانوردی ایكائو، در مرحله اول ارائه خدمات اطفاء حریق و نجات برای حفظ جان مسافران و خدمه هواپیمای سانحه دیده و ارائه خدمات آتش نشانی در محوطه فرودگاهی ( airside , landside ) می‌باشد. به عبارت دیگر وظایف ایمنی زمینی را به شرح زیر می‌توان نام برد:

1- کمک به تخلیه مردم evacuation در شرایط تهدید حیات آنها هنگام حادثه با استفاده از وسایل نقلیه همراه و با کارایی بالا

2- مبارزه با آتش سوزی با استفاده از طیف وسیعی از تجهیزات ، از جمله لوله های آب آتش‌نشانی hoses ، لوله های كف ساز (فوم) foam branch و مونیتور های كف ساز و...

3- نظارت برانجام كمك های اولیه

4- حفاظت از اموال و دارائی‌های در معرض خطر آتش سوزی

5- حفاظت از محیط زیست (در صورت لزوم) در شرایط وقوع وضعیت اضطراری

6- شرکت در مانورها و تمرینات سازمانی برای کنترل آتش سوزی و نجات

7- شركت در بازدید و سركشی ایمنی و بازرسی از زنگ و آلارم اعلان آتش

8- تست و نگهداری خودروهای آتش نشانی fire vehicles و تجهیزات دیگر

9- انجام عملیات در مرکز کنترل آتش نشانی فرودگاه ( واحد ایمنی زمینی)

10- نظاره بر ورود و خروج هواپیما در فرودگاه

11- ایجاد درآمد زایی و ارائه خدمات ویژه در صورت لزوم

خصوصیات پرسنل ایمنی زمینی:
سرعت عمل یكی از فاكتورهای اصلی در سوانح هوایی می‌باشد، پرسنل مجرب ایمنی زمینی از زمان اعلام بروز سانحه تا زمان حضور، حدود 3 دقیقه فرصت دارند تا به محض شنیدن صدای آژیر خطر كه توسط واحد مراقبت پرواز به صدا در می‌آید در صحنه حادثه حضور یافته و اقدامات اطفاء حریق و نجات مسافران را انجام دهند.

پرسنل ایمنی زمینی باید علاوه بر گذراندن آموزش‌های لازم برای اطفاء حریق ( كار با فوم آتش نشانی ومواد شیمیایی ضد حریق ) و برای نجات مصدومان و دور كردن مسافران از محوطه آتش، دارای توانایی‌های فیزیكی و قدرت بدنی ( قد و قواره لازم ) و توانایی‌های روحی و روانی (جسارت و شجات و خونسردی و عدم ترس از آتش، هوشیاری و ذكاوت و سرعت عمل) را در سطح بالایی برخوردار باشند و برای تداوم این خصوصیات باید با تمرینات روزانه، هفتگی و ماهانه و حتی با سیمیلاتور سوانح طراحی شده به صورت واقعی با تمرینات شش ماهه و سالانه به سطح آمادگی لازم برای هر نوع حادثه غیر مترقبه برسند. 
در این خصوص در فرودگاه‌ها دستورالعمل وضعیت اضطراری AEP توسط مراقبت پرواز و با همكاری واحدهای ایمنی زمینی و حراست فرودگاه و هماهنگی‌های بین بخشی با مراكز آتش نشانی و نجات شهری و مراكز حوادث غیرمترقبه و ادارات منطقه ای مرتبط بر اساس اسناد و الزامات ایكائو تهیه می‌گردد.

ماشین آلات آتش نشانی Apparatus :
خودروهای آتش نشانی باید دارای ویژگی‌های خاصی نظیر: سرعت، ظرفیت حمل آب، عملكرد در جاده و میزان تخلیه مایعات مناسب باشند. هنگام وقوع حادثه ای كه می‌تواند باعث صدمه به اموال فرودگاه گردد، آب کافی و عوامل دیگر باید طوری حمل گردد تا به بهترین روش ممكن اطفاء حریق انجام شده و حداكثر امکان تخلیه مسافران تا زمان رسیدن سایر وسایل كمكی به صحنه به وجود آید.

وسایل حفاظتی شخصی Personal protective equipment:
به دلیل وجود اشعه‌های سوزان در هنگام سوختن مواد سوختنی هواپیمایی، پرسنل ایمنی زمینی (firefighters ) باید پوشش لباس سر تا پا نقره اندود برای بازتاب این حرارت داشته باشند (لباس ضد آتش fire proximity suit ). آنها باید ماسك و لوازم تنفسی خود اتكا self-contained breathing apparatus نیزبرای ‌در اختیار داشتن هوای تمیز داشته باشند تا قادر باشند در داخل دود و گازهای سوزاننده هنگام وارد شدن در كابین در حال سوختن هواپیما استفاده نمایند.

همچنین برای كاهش خطرات و تخلیه ایمن مسافران نیاز به اجرای عملیات نجات است. مسافران قادر به خلاص كردن خود از هواپیما و ارائه خدمات پزشكی نیستند و این پروسه به كمك پرسنل آتش نشان و نیروهای امدادی پشتیبان كننده مشتاق و سخت كوش انجام می‌شود.

به محض كنترل وضعیت اضطراری، وظایف واحد ایمنی زمینی به حالت عادی بر گشته و شروع به كنترل صحنه و حذف عوامل خطرزای احتمالی و كمك به قرق كردن منطقه برای انجام بازرسی می‌نمایند.
در ایالت متحده با توجه به میزان خسارت و كشته شدگان كار بازرسی توسط هیئت ایمنی حمل و نقل ملی( National Transportation Safety Board (NTSB  و FAA Federal Aviation Administration انجام می‌شود و كاركنان ایمنی زمینی به طور مشروط كمك می‌نمایند.

آتش‌نشانی و نجات فرودگاهی ( ARFF ) در ایالت متحده:
عملیات واحد آتش نشانی و نجات فرودگاهی ( ARFF ) در ایالات متحده تحت نظر اداره كل هوانوردی فدرال FAA است.
فرودگاه‌های سرویس لازم را به مسافران ارائه می‌دهند و دارای یك واحد ایمنی زمینی( محافظت آتش ) تحت نظارت دولت می‌باشند. فرودگاه‌های دارای سرویس آتش نشانی و نجات فرودگاهی ( ARFF ) به طور سالیانه توسط FAA مورد بازرسی و تطابق قوانین FAR بخش 139 قرار می‌گیرند. واحد آتش نشانی و نجات فرودگاهی در فرودگاه‌های نظامی نیز باید بر اساس دستورالعمل خاص خودشان مورد بررسی قرار گیرند.

طبقه بندی واحدهای ایمنی زمینی فرودگاهی (CATEGORY ):
طبقه بندی واحدهای ایمنی زمینی فرودگاهی (CATEGORY ) طبق انكس های هوانوردی، بر اساس بزرگترین نوع هواپیمایی كه در فرودگاه به طور متوالی بیش از 700 بار در فرودگاه عملیات نشست و بر خاست انجام دهد از یك تا ده متناسب با پرسنل و تجهیزات به كار گرفته شده در نظر گرفته می‌شود. این نوع طبقه بندی در ایران به كار می‌رود.

جدول راهنمای فرودگاهی Airport index:
جدول راهنمای فرودگاهی Airport index بر اساس اسناد بخش 139 FAA شامل تركیبی از طول هواپیمای شركت هوایی و متوسط پرواز خروجی روزانه فرودگاه می‌باشد. اگر شركت  كمتراز 5 پرواز خروجی داشته باشد حدافل قید شده در این ایندیكس مورد نیاز خواهد بود. 

1- Airservices Australia - Aviation Rescue and Fire Fighting تصحیح شده در 26 مارس 2010.

2- Wikipedia, the free encyclopedia -Aircraft Rescue and Firefighting تصحیح شده در مورخه 6 نوامبر 2010 .