میانگین انتظار برای خانهدار شدن؛ ۲۱ سال
تین نیوز | کمیسیون اصل «۹۰» در نامهای بلند بالا به نمایندگان مجلس عملکرد دولت در پروژه مسکن مهر را بررسی و اعلام کرد که دولت نسبت به ثبتنام متقاضیان جدید در شهرهایی با درصد بالاتر اقدام کند تا از هدررفت سرمایه مالی در شهرهای فاقد مشکل (مسکن) جلوگیری به عمل آید.
نتایج مطالعات طرح جامع مسکن در ایران (سالهای 1385-1384) نشان میداد که 5/3 میلیون خانوار فاقد مسکن ملکی در کشور وجود دارند که حدود 50 درصد آن
(5/1 میلیون خانوار) به دهکهای یک تا چهار درآمدی تعلق دارد، نگاهی به شاخصهای بخش مسکن در ایران نشان میدهد که طی دهه اخیر تولید مسکن نسبت به افزایش خانوارها از رشد خوبی برخوردار بوده و در کاهش شاخص تراکم خانوار در واحد مسکونی موثر واقع شده است اما براساس آمارهای منتشره این رشد بهطور متوازن توزیع نشده و به ویژه گروههای کمدرآمد نه تنها از آن بهرهمند نشدهاند بلکه شرایط تامین مسکن برای آنان بدتر شده است. سهم هزینه مسکن از کل هزینه خانوار در متوسط شهری در سال 1385، 5/29 درصد بوده که برای دهکهای اول، دوم، سوم و چهارم به ترتیب 7/56، 5/40، 3/38 و 6/35
درصد و متوسط چهار دهک اول معادل 43 درصد است.
نتایج طرح نشانگر این مساله بود که مدت زمان انتظار برای تامین یک واحد مسکونی 75 متری در سال 1385 برای متوسط خانوارهای شهری 7/21 سال میباشد و متوسط این شاخص برای چهار دهک اول درآمدی نیز معادل 59 سال است بنابراین وضعیت مسکن گروههای کمدرآمد در شرایط نامناسبی بوده و مساله تامین مسکن برای ایشان با مشکلات جدی مواجه خواهد بود.
بنابراین جمعبندی نظرات بر این واقع شد که با توجه به تجارت قبلی دولت در زمینه تامین مسکن اقشار کمدرآمد با روشهای متداول گذشته نمیتوان با سرعت قابل قبولی نیاز 5/1 میلیون خانوار کمدرآمد فاقد مسکن را پاسخگو بود. از این رو برنامه واگذاری حق بهرهبرداری از زمین (مسکن مهر) که از مباحث و محورهای اصلی طرح جامع مسکن بود، در دستور کار قرار گرفت که با استفاده از تمهیدات اندیشیده شده و استفاده بهینه از منابع، معضل تامین مسکن فاقدان مسکن به ویژه اقشار کم درآمد را در حد قابل قبول مرتفع نماید.
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1385 کل واحدهای مسکونی کشور برابر با 926/859/15 واحد مسکونی گزارش شده است. این درحالی است که کل خانوارهای کشور برابر گزارش یاد شده برابر با 686/352/17 خانوار گزارش شده است.
همانطور که مشاهده میشود در کل کشور در حدود 1. 492. 760 واحد کمبود واحد مسکونی وجود دارد که از این میزان تعداد 046/851 واحد شهری و تعداد 393/620 واحد روستایی را تشکیل میدهند. البته باید توجه داشت عواملی مانند: تراکم جمعیت در سنین ازدواج، تمایل به زندگی مستقل بین جوانان و فشار جمعیتی کمبود واحدهای مسکونی را تشدید میکند. مطابق اطلاعات حاصل از سرشماری نفوس و مسکن، نرخ مالکیت مسکن در کشور 63 درصد است که این میزان 8 تا 9 درصد نسبت به مالکیت مردم در سال 75 کاهش یافته است و از طرفی در سال 1385 بالغ بر 800 هزار ازدواج به ثبت رسیده است و با توجه ثبت 841 هزار ازدواج
در سال 86 در کشور، جمعیت در آستانه ازدواج و تشکیل خانواده در سالهای اخیر به شدت افزایش یافته است و همچنین طبق آمار در دو سال قبل 5/17 میلیون خانوار در 16 میلیون خانه سکونت دارند و با در نظر گرفتن رشد 5/3 درصدی تشکیل خانوار که طبق بررسیهای انجام شده این روند افزایشی تا سال 1391 ادامه خواهد یافت نیاز به ساخت خانه در سطح کشور مشخص میشود. و بنابراین با توجه به این تعداد تشکیل خانوار جدید و افزایش آن طی سالهای آینده و همچنین با توجه به انبوهی از تقاضاهای انباشته شده سنوات گذشته برای مسکن، باید نهضتی در برنامه احداث واحدهای مسکونی ایجاد شود بنابراین دولت و
وزارت مسکن و شهرسازی را به آنجا رساند که برای برطرف شدن مشکل مسکن سالانه 5/1 میلیون واحد مسکونی در کشور ایجاد شود. افزایش ظرفیت ساختوساز نیازمند برنامهریزی و بسترسازی دقیق و موثری از طرف دولت است.
کندی روند ساخت و تحویل در مسکن مهر در بعد پیشرفت فیزیکی به دلایلی همچون عدم انتخاب پیمانکار مناسب، عدم پرداخت آورده نقدی از سوی متقاضیان، کیفیت نامناسب ساختوسازها، عدم رعایت اصول فنی و مهندسی و همچنین فقدان مکانیابی مناسب و دلایلی نظیر تحمیل هزینههای اضافی، عدم استقبال متقاضیان و عدم تامین خدمات زیربنایی و روبنایی اعلام شده و نیز عدم رعایت ماده «10» قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت، واگذاری زمین بدون رعایت الزامات قانونی، تضمین خرید واحدهای فاقد متقاضی، در رهن قرار گرفتن اسناد مالکیت به منظور تضمین بازپرداخت تسهیلات اعطایی، عدم فسخ
قرارداد پیمانکاران فاقد پیشرفت فیزیکی مناسب، مکانیابی غیر اصولی و تبدیل پروژههای مسکن استیجاری و نیز پروژههای اجاره به شرط تملیک و عدم تحویل حدود 500 هزار واحد تکمیل شده و آماده تحویل با توجه به اعتبار هزینه شده (به مبلغ 594/112) به دلیل آماده نبودن امکانات زیربنایی و روبنایی در محل احداث از رئوس مباحث و مسائل مبتلا به در این حوزه است.
به نظر میرسد به منظور جلوگیر ی از انحراف در مصرف اعتبارات و اصلاح امور گذشته مواردی به شرح ذیل مورد توجه قرار گیرد:
با عنایت به هدفگذاری طرح مسکن مهر در کاهش قیمت ساخت مسکن و رفع معضل مسکن اقشار کمدرآمد جامعه و نظر به عمق مشکلات کلانشهرها در این خصوص، برای دسترسی به اهداف پیش گفته شهرهای مختلف با توجه به مشکلات مسکن درجهبندی شده و بر این اساس نسبت به ثبتنام متقاضیان جدید در شهرهای با درصد بالاتر ثبتنام صورت پذیرد تا از هدر رفت سرمایه مالی در شهرهای فاقد مشکل (مسکن) جلوگیری به عمل آید. با عنایت به هزینهبر بودن ساخت مسکن در زمینهای فاقد تاسیسات زیربنایی جهت کاهش مشکل مسکن و رفع معضلات بافتهای فرسوده، سوق دادن تسهیلات به سمت بافتهای فرسوده
بهینهتر است.