خلأ اطلاع‌ رسانی هوای آلوده؛ ۶ ساعت آلودگی خطرناک بدون هشدار عمومی

اگر شامگاه ۳۰ تیر در خیابان های تهران بودید آلوده ترین هوای امسال را تنفس کرده اید. شبی که شاخص لحظه ای کیفیت هوا تا عدد ۴۱۰ بالا رفت و برای شش ساعت در محدوده خطرناک قرار گرفت بخش زیادی از شهروندان بدون آنکه از شدت آلودگی باخبر باشند در خیابان ها تردد کردند. نه پیامکی ارسال شد نه هشداری منتشر شد و نه اطلاع رسانی گسترده ای انجام گرفت تا مردم بدانند در آن ساعات بهتر است از حضور در فضای باز خودداری کنند.

به گزارش تین نیوز به نقل از آتیه آنلاین، بررسی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نشان می دهد گردوخاک عامل اصلی آلودگی هوا بوده است. وزش شدید باد از عصر ۲۹ تیر کانون های گردوغبار اطراف تهران و استان های همجوار را فعال کرد و حجم زیادی از ذرات درشت وارد پایتخت شد. همزمان کاهش رطوبت هوا نیز شرایط را برای خیزش گردوخاک فراهم کرد و باعث شد غلظت ذرات معلق به سرعت افزایش پیدا کند. شاخص برخط کیفیت هوا از ساعت ۱۹ وارد محدوده ناسالم شد و از ساعت ۲۱ تا ۲ بامداد سه شنبه به مدت شش ساعت در محدوده خطرناک قرار گرفت. بیشترین شاخص ثبت شده بر مبنای آلاینده PM10 عدد ۴۱۰ بود و در برخی ایستگاه های جنوب غربی و مرکزی شهر حتی اعداد بالاتری نیز ثبت شد.

هرچند از ساعت ۳ بامداد روند کاهش غلظت ذرات آغاز شد اما اثر این پدیده تا روز بعد ادامه داشت. شاخص ۲۴ ساعته کیفیت هوا در روز ۳۰ تیر بر مبنای PM10 به عدد ۱۸۴ رسید و در محدوده ناسالم برای همه گروه ها قرار گرفت. به این ترتیب ۳۰ تیر آلوده ترین روز تهران از ابتدای سال شد.

احمد صادقی عضو شورای شهر تهران می گوید شاخص لحظه ای ۴۱۰ بر اساس استانداردهای جهانی در محدوده خطرناک قرار می گیرد اما شاخص ۲۴ ساعته ۱۸۴ بوده و در محدوده ناسالم برای همه گروه ها قرار داشته است. به گفته او تصمیم برای تعطیلی مدارس و ادارات فقط بر اساس یک عدد اتخاذ نمی شود و کارگروه هماهنگی شرایط آلودگی هوا علاوه بر شاخص آلودگی پیش بینی هواشناسی نوع آلاینده شدت گردوغبار شرایط جوی و ملاحظات خدمات شهری و درمانی را نیز در تصمیم گیری لحاظ می کند.

او با اشاره به اینکه اوج آلودگی از ساعت ۹ شب تا ۲ بامداد رخ داده است می گوید این بازه زمانی عمدتاً با تعطیلی ادارات و بخش زیادی از فعالیت های روزانه همزمان بوده است. صادقی معتقد است اگر پیش بینی های هواشناسی نشان داده باشد که آلودگی تا صبح کاهش پیدا می کند همان طور که از ساعت ۲ بامداد روند کاهش آغاز شد تصمیم به تعطیل نکردن ادارات قابل دفاع است اما این تصمیم باید بر پایه پیش بینی معتبر باشد نه صرفاً بر اساس ثبت یک شاخص در گذشته.

این عضو شورای شهر تهران با اشاره به این که صدور هشدار عمومی ضروری است می گوید: «در چنین شرایطی باید از مردم خواسته می شد از تردد و ورزش در فضای باز خودداری کنند پنجره ها را بسته نگه دارند و بیماران قلبی و ریوی سالمندان کودکان و زنان باردار مراقبت بیشتری از خود داشته باشند. همچنین مراکز درمانی و اورژانس نیز می توانستند در حالت آماده باش قرار گیرند.»

یکی از خلأهای مدیریت آلودگی هوا در تهران نبودن سازوکار مشخص برای اطلاع رسانی در چنین شرایطی است. ممکن است آلودگی فقط در بخشی از شهر و در یک بازه زمانی کوتاه به سطح خطرناک برسد بدون آنکه میانگین ۲۴ ساعته به حدی برسد که کارگروه اضطرار تشکیل شود. همان اتفاقی که 30 تیرماه رخ داد، در چنین وضعیتی باید از قبل مشخص باشد کدام دستگاه مسئول اطلاع رسانی است و چه نهادی باید هشدار را به مردم برساند.

امروز امکان ارسال پیامک هشدار بر اساس محدوده جغرافیایی وجود دارد و می توان برای افرادی که در محدوده آلوده حضور دارند به ویژه بیماران قلبی و ریوی سالمندان کودکان و زنان باردار هشدار ارسال کرد .

صادقی دراین رابطه توضیح می دهد: «اپراتورهای تلفن همراه نمی توانند خودسرانه چنین کاری انجام دهند و حتی اگر سازمان هواشناسی درخواست کند الزامی برای اجرای آن ندارند. به گفته صادقی این موضوع باید در کارگروه هماهنگی شرایط آلودگی هوا تعیین تکلیف شود تا دستگاه مسئول مشخص باشد و اختیارات لازم به آن واگذار شود. در غیر این صورت هر دستگاهی که به صورت مستقل اقدام به ارسال هشدار کند ممکن است خارج از حدود اختیارات قانونی خود عمل کرده باشد.»

نتیجه این بلاتکلیفی همان چیزی است که در شب ۳۰ تیر اتفاق افتاد. تهران برای شش ساعت در وضعیت قهوه ای و خطرناک قرار گرفت اما کسانی که در خیابان بودند هشدار روشنی دریافت نکردند. شهر تعطیل نشد و شاید با توجه به کاهش آلودگی از بامداد نیازی هم به تعطیلی نبود اما هشدار دادن به مردمی که همان لحظه در معرض هوای خطرناک بودند موضوع دیگری است که نمی توان آن را به تشکیل جلسه بعدی کارگروه موکول کرد.