گلوگاههای حمل ریلی بار رفع شود / سه پیشنهاد برای تدوین بسته حمایتی در گام دوم هدفمندی
تین نیوز | کارشناس ریلی با تأکید بر اینکه برقیسازی خط آهن موجب افزایش بهرهوری و کاهش هزینه میشود، گفت: واگذاری لکوموتیوهای دولتی، کاهش تعرفه واردات واگن و اختصاص ارز مبادلهای به سیستم ریلی میتواند بخشی از بستههای حمایتی دولت در فاز دوم هدفمندی باشد.
مهدی ابراهیمی، درباره چالشهای توسعه سیستم حمل و نقل ریلی بار و بستههای حمایتی دولت پس از آزادسازی قیمت حاملهای انرژی اظهار داشت: با آزادسازی قیمت سوخت، اگر آزادسازی در نرخ حمل کالا انجام نشود، دولت باید هزینهها را به صورت یارانه به بخش خصوصی پرداخت کند، زیرا مصرف سوخت در بخش ریلی یک هفتم مصرف سوخت جادهای است بنابراین دولت میتواند از محل همین کاهش مصرف سوخت و صرفهجویی، رقمی را به بخش خصوصی اختصاص دهد.
وی با تأکید بر اینکه در ازای جابهجایی هر یک تن بار، مصرف بخش جادهای 7 برابر بخش ریلی است، افزود: بخش جاده سالانه 17 هزار میلیون لیتر گازوئیل مصرف میکند در صورتی که این رقم در سیستم حمل و نقل ریلی سالانه 300 میلیون لیتر است و این در حالی است که در بخش ریلی 56 برابر بخش جادهای جابهجایی کالا و مسافر انجام میشود.
ابراهیمی اضافه کرد: در واقع ما خود گازوئیل از خارج کشور وارد میکنیم و در اختیار بخش جادهای قرار میدهیم، تا هم مصرف بالایی داشته باشد و هم در تلفات سوانح رانندگی تأثیرگذار باشد.
وی اظهار داشت:بهتر است دولت مابهالتفاوت مصرف سوخت ریل نسبت به جاده را از راهآهن خریداری کند و این پول به سیستم ریلی برگردد و به این ترتیب راهآهن از محل همین درآمد توسعه یابد.
این کارشناس حمل و نقل ریلی گفت: در حال حاضر به دلیل برخی محدودیتها در خطوط ریلی، سرعت حرکت قطارها پایین است، بنابراین اگر سرعت قطارها به 160 کیلومتر در ساعت افزایش یابد میزان بهرهوری قطارها افزایش مییابد، بنابراین برخی هزینهها نظیر نیروی انسانی ثابت میماند ضمن آنکه در واقع ظرفیت ناوگان نیز به دو برابر افزایش خواهد یافت و این موجب اضافه درآمد بخش خصوصی خواهد شد،بنابراین باید این مورد مورد توجه باشد.
دو خطه شدن خطوط ریلی سرعت حمل کالا را افزایش میدهد
ابراهیمی تاکید کرد: اگر قرار باشد توسعهای در بخش ریلی رخ دهد این توسعه باید توسط بخش خصوصی انجام شود و دولت از توسعه در بخش ناوگان منع شده است؛ اگر دولت حتی خطوط ریلی را هم توسعه دهد وقتی ناوگان وجود نداشته باشد استفاده از ریل بیمعنا خواهد شد، بنابراین توسعه ریلی باید همزمان در بخش خطوط و ناوگان اجرایی شود.
این کارشناس حمل و نقل ریلی تأکید کرد: توسعه کشور در گرو توسعه بخش خصوصی است بنابراین دولت باید اجازه دهد بخش خصوصی خود در عرصه ساخت خط آهن نیز وارد شود ضمن آنکه در این شرایط ورود ریل توسط بخش خصوصی راحتتر انجام میشود.
مدیرعامل شرکت رهپویان اقتصاد لیما با تاکید بر لزوم دو خطه شدن برخی از خطوط ریلی و بهسازی آنها اظهار داشت: متاسفانه در دولت قبلی در برخی از پروژههای ریلی سرمایهگذاری کردیم که ارزش چندانی نداشت و مطالعات توجیهی و فنی آنها انجام نشده بود.
لزوم کاهش تأخیر حرکت قطارهای باری/ مسیر مسافری از باری جدا شود
ابراهیمی اظهار داشت: چندین گلوگاه در بخش ریلی وجود دارد که یکی از آنها در خطوط ریلی باری و در ناحیه یزد است؛ در ناحیه یزد به دلیل آنکه مسیر منتهی به بندرعباس و کرمان است چند قطار مسافری و چندین قطار باری سیر میکنند، قطار مسافری از همان خط آهنی استفاده میکند که قطار باری نیز از آن سیر میکند و این موجب بروز ترافیک شدیدی در خطوط ریلی مرکز ایران شده است.
این کارشناس حمل و نقل ریلی گفت: بهتر است سرمایهگذاری بدین گونه باشد که بخش ریلی باری از مسافری جدا شود و تلاش کنیم تأخیر حرکت قطارها به خصوص در بخش باری کاهش یابد.
وی بیان کرد: 70 درصد بار راهآهن در همین منطقه یزد و خطوط ریلی منتهی به کرمان و بندرعباس جابهجا میشود و این در حالی است که این ترافیک بالا در کنار ترافیک قطارهای مسافری انجام میشود.
بخش خصوصی از ساخت خطآهن استقبال میکند/بازگشت سرمایه از محل عوارضی
ابراهیمی با بیان اینکه در 8 سال گذشته در سیستم ریلی به جای پیشرفت، عقبگرد داشتهایم، اظهار داشت: ثابت بودن بار و میزان حمل آن، نشان از عدم توسعه سیستم ریلی بار در 8 سال گذشته دارد.
مدیرعامل سابق شرکت ریلی جوپار گفت: بخش خصوصی میتواند در ساخت خط آهن مشارکت کند اما مالکیت آن در اختیار دولت باشد، میتوان مثل ساخت آزادراهها که با مشارکت بخش خصوصی ساخته میشود و بازگشت سرمایه از محل عوارضی است، در خطوط ریلی نیز با مشارکت بخش خصوصی توسعه رخ دهد و از محل عوارض عبور، سرمایه بخش خصوصی برگردانده شود.
تعرفه حق دسترسی به ریل 40 برابر جاده/ تعرفههای سیستم ریلی و جادهای یکسان شود
این کارشناس حمل و نقل ریلی گفت: در بخش بار مشکل عمدهای که امروز وجود دارد تعرفه حق دسترسی به شبکه ریلی است که نسبت به سیستم حمل و نقل جادهای 40 برابر بیشتر است.
ابراهیمی ادامه داد: در سیستم حمل و نقل ریلی از هر بارنامه 80 درصد آن توسط دولت برداشته میشود و تنها 20 درصد سهم بخش خصوصی است.
این کارشناس حمل و نقل ریلی توضیح داد: در حال حاضر یک دستگاه واگن باری حدود 250 میلیون تومان است که در شرایط مطلوب سالانه یک میلیون تن کالا جابهجا میکند که کرایه آن در بهترین شرایط به ازای هر تن کیلومتر 140 ریال است یعنی این واگن باری سالیانه 14 میلیون تومان بیشتر درآمد نخواهد داشت زیرا متوسط سیر روزانه واگنها حدود 70 کیلومتر است در حالی که این رقم باید به 300 کیلومتر در سند چشمانداز برسد.
ابراهیمی گفت: دولت باید برنامهریزی کند تا تعرفه حق دسترسی شبکه ریلی با شبکه جادهای یکسان شود تا رقابت بین این دو بخش ایجاد شود؛ وقتی سرعت سیر در قطارهای باری پایین باشد قطعاً صاحب کالا دنبال سیستم با سرعت بالاتر خواهد بود ضمن آنکه در سیستم جادهای، بار در محل انبار کالا تحویل میشود در حالی که در سیستم باری این مزیت وجود ندارد و تنها در مسیرهای خاص این خدمات انجام میشود.
این کارشناس حمل و نقل ریلی تأکید کرد: از بستههای حمایتی دولت که میتـوان در فاز دوم هدفمندی به آن اشاره کرد، «برابرسازی نرخ و تعرفه حمل بار در بخش جاده و راهآهن» است و باید «سهم ریل در جابهجایی بار و مسافر کشور افزایش یابد» تا سهم 90 درصدی جادهای در جابهجایی کالا کاهش یابد.
کاهش آمار سوانح رانندگی و میزان مصرف سوخت با رشد استفاده از سیستم ریلی
ابراهیمی گفت: به هر حال جابهجایی کالا با سیستم حمل و نقل جادهای که در حال حاضر 90 درصد توسط کامیون انجام میشود، موجب افزایش مصرف سوخت، رشد سوانح رانندگی، تولید آلایندههای زیستمحیطی و ضربه به جادههای کشور میشود در حالی که اگر این بارها به سمت سیستم ریلی سوق یابد این مشکلات کاهش خواهد یافت.
این کارشناس حمل و نقل ریلی اظهار داشت: دولت باید از سیستم ریلی حمایت کند تا در این شرایط میزان زیان آنها بسیار کاهش یابد زیرا در شرایط فعلی اقتصاد، بخش خصوصی چندان مایل نخواهد بود رقمهای سنگین سرمایهگذاری را در بخش ریلی انجام دهد و بازگشت سرمایه طولانیمدت داشته باشد.
ابراهیمی بیان کرد: در فاز دوم هدفمندی یارانهها مهمترین مسأله توجه به زیرساختها و چرخه تولید است و اگر به بخش ریلی توجه نشود در فاز دوم هدفمندی نیز با مشکلاتی مواجه خواهیم بود.
ارائه تسهیلات بلاعوض نوسازی ناوگان برای کاهش مصرف سوخت
وی اظهار داشت: در بخش ناوگان ریلی حمل بار نیز دولت باید یارانه و تسهیلات بلاعوض به بخش ریلی اختصاص دهد تا نوسازی ناوگان عملیاتی شود؛ وقتی ناوگان قدیمی باشد مصرف سوخت افزایش مییابد و از نگاهی دیگر کیفیت خدمات کاهش مییابد.
این کارشناس حمل و نقل ریلی افزود: دولت باید اجازه دهد واگنهای نو وارد ناوگان شود تا هزینههای تعمیر و نگهداری کاهش یابد.
ابراهیمی یادآور شد: باید سیستم حمل و نقل ریلی اقتصادی شود اما در این شرایط سیستم ریلی ما اقتصادی نیست و حتما باید سیاستها تغییر یابد.
برقی کردن خطوط ریلی از دیگر الزامات دولت در فاز دوم هدفمندی یارانهها
مدیرعامل سابق شرکت ریلی جوپار بیان کرد: برقی کردن خطوط ریلی یکی دیگر از مواردی است که موجب میشود توسعه خطآهن و افزایش بهرهوری در حمل بار رخ دهد، ورود سوخت پاک به سیستم ریلی موجب کاهش هزینهها و کاهش مصرف گازوئیل خواهد شد.
وی بیان کرد: با برقی کردن خطوط، واگنهای مولد برق از قطارها حذف میشود و یک دستگاه واگن به آن اضافه خواهد شد و همین موجب افزایش بهرهوری میشود.
لزوم واگذاری لکوموتیوهای دولتی و کاهش تعرفه واردات ناوگان ریلی
ابراهیمی تأکید کرد: راهآهن جمهوری اسلامی ایران باید به سمتی حرکت کند که واگذاریها را کامل کند، در حال حاضر مالکیت اغلب لکوموتیوها در اختیار دولت و راهآهن جمهوری اسلامی ایران است که این کار منطقی نیست بلکه دولت باید فقط مالکیت خط باشد و ظرفیت ارائه دهد.
این کارشناس حمل و نقل ریلی اظهار داشت: دولت همچنین میتواند با اختصاص ارز مبادلهای از سیستم حمل و نقل ریلی حمایت کند.
وی یادآور شد: دولت باید تعرفه واردات قطعات ناوگان باری و مسافری ریلی را حذف کند تا قطعات با قیمت کمتری وارد شوند.
مهمترین گلوگاه محور تهران بندر امام خمینی نیز نباید فراموش بشه راه اهن اندیمشک دورود گلوگاه خطرناک محور جنوب با قدمت ۷۳ساله باید فورا بازسازی بشه و ایمنی و بار محوری افزایش یابد هم اکنون سرعت قطار در این مسیر ۵۰کیلومتر بر ساعت میباشد در صورتی که خط اهن بندر امام اهواز سرعت۱۲۰و اهواز اندیمشک نیز ۱۲۰میباشد و خطوط نوسازی شده از دورود تا اراک و قم هم بازسازی خوبی انجام شده ولی اگراینگلوگاه اندیمشک دورود رفع نشود باز ترافیک قطارها پشت این خط زیاد میشه و باز بار زیادی رو نمیشه حمل کرد. هم اکنون هم با تردد روزانه ۱۲قطار مسافری و تعداد بسیار زیادی قطار باری از این محور شاهد تاخیرهای بسیار زیادی میباشیم پس لطفا بازسازی کنن این محور مهم رو.