◄ حریم راه زیر فشار ساخت وسازها؛ چرا حاشیه جاده ها باید آزاد بماند؟
حریم راه ها بخشی از ایمنی جاده ها هستند، اما گسترش ساخت وساز، دکه ها و دسترسی های غیرمجاز در حاشیه مسیرها این فضای ایمن را محدود کرده و به گفته کارشناسان می تواند خطر تصادف و ایجاد نقاط حادثه خیز را افزایش دهد.
حریم راه ها در ظاهر تنها نواری خالی در دو سوی جاده ها هستند، اما در واقع بخشی از زیرساخت ایمنی شبکه حمل ونقل به شمار می روند. با این حال در سال های اخیر گسترش ساخت وسازها، ایجاد دسترسی های غیرمجاز، دکه های کنار جاده و تأسیسات پراکنده در حاشیه مسیرها، این فضای ایمنی را تحت فشار قرار داده است؛ وضعیتی که به گفته کارشناسان جاده ای می تواند با کاهش دید رانندگان، ایجاد توقف های ناگهانی و افزایش تداخل ترافیکی، خطر تصادف و شکل گیری نقاط حادثه خیز را افزایش دهد. پرسش اصلی این است که چرا حفظ حریم راه ها تا این اندازه برای ایمنی و کارآمدی جاده ها اهمیت دارد؟
به گزارش تین نیوز، در نگاه اول، حریم راه شاید تنها نوار خالی از ساخت وساز در دو سوی جاده به نظر برسد؛ فضایی که گاهی برای احداث تأسیسات، توقفگاه های موقت یا حتی دستفروشی ها مورد استفاده قرار می گیرد. اما در واقع این محدوده یکی از مهم ترین عناصر ایمنی در شبکه حمل ونقل جاده ای به شمار می رود.
حریم راه ها در قوانین حمل ونقل بسیاری از کشورها به عنوان فضایی تعریف شده که باید از هرگونه ساخت وساز یا فعالیتی که دید راننده، ایمنی حرکت یا امکان توسعه آینده جاده را مختل می کند، مصون بماند. تجربه جهانی نشان می دهد هرچه این حریم دقیق تر مدیریت شود، میزان تصادفات و نقاط حادثه خیز نیز کاهش می یابد.
خبر پربازدید سرویس جاده ای را اینجا بیشتر بخوانید:
◄ بحران بیکاری رانندگان تاکسی فرودگاه امام خمینی؛ دو ماه بدون درآمد
کارشناسان ایمنی راه معتقدند نخستین کارکرد حریم راه، حفظ میدان دید رانندگان است. هرگونه ساخت وساز، استقرار دکه های فروش، نصب تابلوهای غیرمجاز یا ایجاد ورودی های بدون ضابطه در حاشیه جاده می تواند دید راننده را محدود کند و زمان واکنش او در شرایط اضطراری را کاهش دهد.
به گفته کارشناسان مهندسی ترافیک، بسیاری از تصادفات در جاده های برون شهری نه در متن مسیر، بلکه در حاشیه راه و به دلیل دسترسی های ناایمن رخ می دهد. ایجاد ورودی مستقیم از واحدهای تجاری یا کارگاه ها به جاده های اصلی یکی از مهم ترین عوامل بروز برخوردهای ناگهانی و تغییر مسیرهای خطرناک است.
موضوع دیگری که اهمیت حریم راه ها را برجسته می کند، کنترل دسترسی ها است. در استانداردهای بین المللی مدیریت راه، جاده های اصلی و ترانزیتی باید تعداد محدودی ورودی و خروجی داشته باشند تا جریان ترافیک با سرعت و ایمنی مناسب حفظ شود. اما زمانی که در حریم راه ساخت وسازهای پراکنده شکل می گیرد، به تدریج دسترسی های متعدد و غیرمجاز ایجاد می شود و جاده عملاً کارکرد اصلی خود را از دست می دهد. در چنین شرایطی، مسیرهای بین شهری به راه هایی با توقف های ناگهانی، گردش های خطرناک و کاهش سرعت تبدیل می شوند؛ وضعیتی که احتمال تصادف را به شکل قابل توجهی افزایش می دهد.
در سال های اخیر، مدیریت و صیانت از حریم راه ها به یکی از محورهای اصلی فعالیت سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای تبدیل شده است. طبق گزارش های رسمی، این سازمان در سال ۱۴۰۳ با اجرای طرح های پایش میدانی و استفاده از سامانه های نظارتی، هزاران مورد ساخت وساز و تصرف غیرمجاز در حریم راه ها را شناسایی و برای رفع آنها اقدام کرده است. همچنین عملیات آزادسازی حریم در برخی محورهای پرتردد کشور با هدف بهبود ایمنی و افزایش دید رانندگان انجام شده است. این اقدامات در سال ۱۴۰۴ نیز با تمرکز بر محورهای پرترافیک و مسیرهای منتهی به شهرهای بزرگ ادامه پیدا کرده است.
به گفته برخی کارشناسان حوزه راه، چالش اصلی در مدیریت حریم راه ها تنها شناسایی تخلفات نیست، بلکه جلوگیری از شکل گیری تدریجی کاربری های ناایمن در حاشیه جاده ها است. در بسیاری از موارد، فعالیت هایی مانند فروشگاه های کنار جاده، کارگاه های کوچک یا خدمات خودرو به مرور در نزدیکی مسیرها شکل می گیرند و به دلیل نبود دسترسی ایمن، رانندگان برای ورود یا خروج ناچار به توقف یا گردش ناگهانی در مسیر اصلی می شوند. این وضعیت به ویژه در محورهایی که سرعت متوسط تردد بالا است، می تواند خطرآفرین باشد.
از سوی دیگر، حفظ حریم راه ها فقط به ایمنی امروز جاده ها محدود نمی شود، بلکه به توسعه آینده شبکه حمل ونقل نیز ارتباط دارد. زمانی که حریم راه ها با ساخت وسازهای پراکنده اشغال می شود، اجرای پروژه هایی مانند تعریض مسیر، احداث باند دوم یا ایجاد مسیرهای ایمن دسترسی با هزینه های بسیار بیشتری همراه خواهد شد. به همین دلیل بسیاری از کشورها مدیریت حریم راه را بخشی از برنامه ریزی بلندمدت زیرساخت های حمل ونقل می دانند.
کارشناسان تأکید می کنند که حفظ حریم راه ها نیازمند همکاری چند نهاد مختلف از جمله دستگاه های محلی، شهرداری ها و نهادهای نظارتی است. در کنار اقدامات قانونی، افزایش آگاهی عمومی نیز نقش مهمی در این زمینه دارد؛ چراکه بسیاری از تخلفات حریم راه از سوی افرادی انجام می شود که از پیامدهای ایمنی آن آگاه نیستند. در نهایت، آنچه در ظاهر نوار خالی کنار جاده به نظر می رسد، در واقع بخشی از سیستم ایمنی راه است؛ فضایی که اگر به درستی مدیریت شود، می تواند از بروز بسیاری از تصادفات و نقاط حادثه خیز جلوگیری کند.
