◄ تورم در قطعات یدکی؛ چرا خودروهای داخلی و چینی در تعمیرگاه ها زمین گیر شده اند؟

بحران تورم و نوسانات شدید ارزی، بازار لوازم یدکی خودرو را در تنگنای کم سابقه ای قرار داده است؛ وضعیتی که در آن رشد چشمگیر قیمت قطعات مصرفی داخلی و چالش های پیچیده تأمین لوازم خودروهای مونتاژی و چینی، مالکان را به سمت قطعات استوک و تعمیرات مکرر سوق داده و نگهداری از خودرو را به بار سنگینی بر دوش اقتصاد خانوار تبدیل کرده است.

به گزارش سرویس خودرو تین نیوز، بازار لوازم یدکی خودرو این روزها تصویر دوگانه ای از رکود تقاضا و نیاز انباشته را به نمایش می گذارد؛ جایی که سؤال مشتری در مغازه ها دیگر صرفاً به «موجود بودن قطعه» ختم نمی شود، بلکه چالش اصلی، توان مالی برای پرداخت قیمت های نجومی است. بررسی های صنفی نشان می دهد که حدود ۷۰ درصد از قطعات یدکی خودرو یا به طور کامل وارداتی هستند یا مواد اولیه آن ها از خارج تأمین می شود؛ وابستگی ساختاری که بازار را به شدت تحت تأثیر نوسانات نرخ ارز و چالش های ثبت سفارش قرار داده است.

۱. واگرایی در بازار؛ دردسر خودروهای داخلی و کلاف سردرگم خودروهای چینی

تصویر بازار لوازم یدکی یکدست نیست. در بخش خودروهای داخلی پرتیراژ (مانند پراید، پژو و ال۹۰)، بخش عمده قطعات مصرفی همچنان در قفسه فروشگاه ها یافت می شوند، اما رشد قیمت ها بین ۳۰ تا ۸۰ درصد طی ماه های اخیر، دسترسی را دشوار کرده است. برای نمونه، بررسی میدانی از بازار تهران نشان می دهد:

• کیت تسمه تایم اورجینال ال۹۰: حدود ۱۱ میلیون و ۲۰ هزار تومان

• سرسیلندر کامل دوگانه ایساکو پژو ۴۰۵: حدود ۲۷ میلیون تومان

• کمپرسور کولر پژو ۴۰۵: حدود ۲۱ میلیون و ۸۸۰ هزار تومان

• دیسک و صفحه والئو ال۹۰: حدود ۱۱ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان

در سوی مقابل، بازار خودروهای مونتاژی و چینی داستانی کاملاً متفاوت دارد. در این بخش، علاوه بر قیمت های سرسام آور، «کمبود قطعه» و زمان بر بودن تأمین نیز به چالش اصلی تبدیل شده است. گیربکس اتوماتیک آریزو ۶ با قیمت ۹۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان، گیربکس کامل جک S5 تا ۱۹۳ میلیون تومان و سپر جلو یا عقب ام وی ام X22 پرو تا ۳۵ میلیون تومان، هزینه های نگهداری این خودروها را به رقمی غیرقابل توجیه تبدیل کرده است؛ مسئله ای که موجب خواب طولانی مدت خودروها در تعمیرگاه ها می شود.

۲. تغییر رفتار مصرف کننده؛ وقتی «تعمیر» جایگزین «تعویض» می شود

تحمیل هزینه های سنگین به مالکان خودرو، الگوهای مصرف را به شدت تغییر داده است. مالک خودرو دیگر به طور خودکار سراغ گران ترین یا قطعه اصلی (OEM) نمی رود. استعلام قیمت پیاپی، چانه زنی و پرسش کلیدیِ «آیا این قطعه قابل تعمیر است؟» به رفتار غالب در تعمیرگاه ها تبدیل شده است.

در خودروهای قدیمی تر، مالکان به هیچ وجه حاضر نیستند هزینه ای نزدیک به ارزش کل خودرو را صرف خرید قطعه نو کنند؛ به همین دلیل، تقاضا به سمت قطعات استوک، نمونه های اقتصادی تر و بازسازی قطعات فرسوده چرخش کرده است.

۳. چالش های فروشندگان و سایه سنگین قاچاق

فروشندگان لوازم یدکی نیز با معضل سودآوری و جایگزینی کالا مواجه اند؛ کالایی که امروز فروخته می شود، ممکن است فردا با نرخ ارزی بالاتر و هزینه حمل ونقل بیشتری خریداری شود. همین پویاییِ تورمی باعث اختلاف قیمت فاحش میان فروشگاه های مختلف شده است.

در این میان، حضور کالاهای قاچاق در حاشیه بازار خطرات مضاعفی ایجاد کرده است. کشف بیش از ۲۵ هزار قلم لوازم یدکی قاچاق به ارزش ۳۰ میلیون تومان در یک انبار (نظیر مورد اخیر در عبدل آباد)، نشان دهنده فعالیت زنجیره های توزیع غیررسمی است. تمایل خریدار به تهیه قطعات ارزان تر، برخی را به سمت کالاهایی سوق می دهد که فاقد اصالت و استانداردهای ایمنی لازم هستند و می توانند خطرات جانی جبران ناپذیری در سیستم های حیاتی خودرو (مانند ترمز و فرمان) ایجاد کنند.

چشم انداز بازار

بازار لوازم یدکی در بن بست «هزینه بالای تأمین»، «دشواری دسترسی به قطعات خاص» و «سقوط قدرت خرید» گرفتار شده است. تا زمانی که نوسانات ارزی و موانع زنجیره واردات ساماندهی نشوند، تعمیرگاه های پایتخت همچنان میزبان خودروهایی خواهند بود که به دلیل موانع اقتصادی و کمبود قطعات اصیل، زمین گیر شده اند.