◄ چرا مشتری به خودروی کارکرده بیشتر از صفر داخلی اعتماد دارد؟

بازار خودروی ایران در سال های اخیر با پدیده ای قابل تأمل روبه رو شده است؛ پدیده ای که در نگاه نخست شاید عجیب به نظر برسد اما برای بسیاری از خریداران به واقعیتی ملموس تبدیل شده است: ترجیح یک خودروی کارکرده چند ساله بر خودروی صفر کیلومتر داخلی. این تغییر نگاه در میان مصرف کنندگان، نشانه ای از کاهش اعتماد عمومی به کیفیت تولیدات جدید و در عین حال هشداری جدی برای صنعت خودروی کشور محسوب می شود.

به گزارش تین نیوز، در شرایطی که انتظار می رود خودروهای جدید از نظر کیفیت مونتاژ، دوام قطعات و فناوری نسبت به محصولات قدیمی تر برتری داشته باشند، بخشی از مشتریان معتقدند برخی خودروهای تولیدی سال های گذشته از کیفیت ساخت قابل قبول تری برخوردار بوده اند. همین تصور باعث شده در مواردی خریداران ترجیح دهند به سراغ خودروهای کارکرده اما «امتحان پس داده» بروند تا اینکه ریسک خرید یک خودروی صفر با کیفیت نامطمئن را بپذیرند.

یکی از دلایل شکل گیری چنین ذهنیتی، افزایش انتقادها نسبت به کیفیت مونتاژ و فرآیند تولید در برخی محصولات داخلی است. بابک صدرایی، کارشناس صنعت خودرو، به ایسنا در این باره می گوید که صدای غالب در بازار امروز، صدای نارضایتی مصرف کنندگان است. به گفته او، ضعف نظارت بر فرآیند تولید و کاهش کیفیت مونتاژ در برخی محصولات باعث شده اعتماد مشتریان نسبت به خودروهای جدید کاهش پیدا کند؛ تا جایی که برخی خریداران کیفیت خودروهای تولیدی سال های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ را بالاتر از محصولات جدید ارزیابی می کنند.

این مسئله از منظر اقتصادی نیز قابل تحلیل است. خریدار ایرانی معمولا بخش قابل توجهی از پس انداز خود را صرف خرید خودرو می کند و به همین دلیل انتظار دارد محصولی قابل اعتماد، کم استهلاک و کم هزینه در اختیار داشته باشد. در بسیاری از کشورهای جهان نیز خودروهای اقتصادی دقیقا با همین ویژگی ها شناخته می شوند؛ یعنی دوام مناسب، هزینه نگهداری پایین و قابلیت اطمینان بالا. اگر مصرف کننده احساس کند محصول جدید این ویژگی ها را تضمین نمی کند، طبیعی است که به گزینه ای روی بیاورد که سابقه عملکرد آن برای بازار روشن تر است.

از سوی دیگر، ساختار بازار خودرو در ایران نیز در شکل گیری این وضعیت بی تأثیر نیست. صدرایی معتقد است تا زمانی که رقابت واقعی در بازار شکل نگیرد، انگیزه لازم برای ارتقای کیفیت نیز ایجاد نخواهد شد. در شرایطی که خودروسازان بزرگ در فضایی نسبتا غیررقابتی فعالیت می کنند و حضور رقیب جدی را احساس نمی کنند، فشار لازم برای بهبود مستمر کیفیت محصولات نیز کاهش می یابد. تجربه جهانی نشان می دهد کیفیت زمانی افزایش پیدا می کند که تولیدکنندگان در معرض رقابت جدی قرار داشته باشند.

با این حال طی سال های اخیر حتی واردات محدود خودرو نیز تا حدی باعث افزایش سطح توقع مصرف کنندگان شده است. مقایسه امکانات، کیفیت ساخت و فناوری خودروهای وارداتی یا حتی برخی محصولات جدید خارجی با خودروهای داخلی، باعث شده نگاه مشتریان نسبت به استانداردهای یک خودروی اقتصادی تغییر کند.

در چنین شرایطی ادامه روند فعلی می تواند به کاهش بیشتر اعتماد مصرف کنندگان منجر شود؛ موضوعی که برای صنعت خودرو یک زنگ خطر جدی به شمار می رود. اگر خودروسازان نتوانند اطمینان مشتریان را نسبت به کیفیت محصولات جدید جلب کنند، بازار خودروهای کارکرده همچنان جذاب تر از خودروهای صفر کیلومتر باقی خواهد ماند.

به نظر می رسد بازگرداندن این اعتماد، نیازمند مجموعه ای از اصلاحات ساختاری در صنعت خودرو است؛ از افزایش رقابت و نوسازی پلتفرم ها گرفته تا تقویت نظارت بر کیفیت تولید و حرکت به سمت فناوری های جدید. در نهایت آنچه می تواند نگاه مشتری را دوباره به سمت خودروهای صفر داخلی تغییر دهد، نه صرفا افزایش عرضه یا تغییر قیمت ها، بلکه ارائه محصولی است که از نظر دوام، کیفیت ساخت و هزینه نگهداری بتواند اعتماد مصرف کننده را دوباره به دست آورد.