هموار کردن مسیر ترانزیت به کشورهای آسیب پذیر
تیننیوز| پس از اتفاقاتی که در کشور ترکیه رخ داد و شاهد کودتایی نافرجام در این کشور بودیم، به نظر میرسد روابط تجاری ایران و ترکیه تحت شعاع مسائل داخلی این کشور قرار گرفته است. همچنین دیگر کشورهای همسایه ایران نظیر افغانستان، پاکستان و عراق در وضعیت سیاسی بیثباتی قرار دارند و به عقیده برخی کارشناسان تمامی دردسرهای ایجاد شده محدودیتهایی را برای افزایش حضور قدرتمند ایران در عرصه ترانزیتی منطقه به وجود آورده است. در این بین گسترش نقل و انتقالات اقتصادی میان ایران و چین، بازگشایی جاده تاریخی ابریشم را به یکی از اولویتهای اصلی مسئولان ایرانی و چینی
تبدیل کرده است. سفر دکتر روحانی به آذربایجان نشان میدهد که این کشور به عنوان یکی از اصلیترین گزینههای ترانزیتی ایران در منطقه به حساب میآید.
همکاری با این کشور از یک سو راه اتصال به کشور روسیه را هموار میکند و از سوی دیگر مسیر جدیدی را میگشاید که از گرجستان به دریای سیاه، یونان، بلغارستان و رومانی ختم میشود و شاید اهمیت همین موضوع است که اکنون پای روسای جمهور دو کشور را به این ماجرا باز کرده است. همچنین همتای روسی دکتر روحانی هم در نشست باکو حضور دارد. در زمینه افزایش قدرت ترانزیتی ایران در منطقه، محمد امیرزاده، عضو اتاق بازرگانی تهران، تنش در کشورهای منطقه را فرصتی مناسب برای ایران میداند و میگوید: «ایران که در همسایگی کشورهایی نظیر ترکیه، عراق، افغانستان و پاکستان قرار گرفته
است، میتواند با ایجاد مسیر ترانزیت مناسب مسیر صادرات خود را به کشورهای آسیبپذیر هموار کند.»
در حدود یک ماه اخیر کشور ترکیه شاهد اتفاقاتی خاص بود. همچنین کشورهایی نظیر عراق، پاکستان و افغانستان به دلیل وجود برخی مسائل از وضعیت داخلی و بینالمللی مطلوبی برخوردار نیستند. آیا چنین اتفاقاتی توان ترانزیتی ایران را محدود نمیکند؟
با اینکه برخی کارشناسان این مسائل را به ضرر افزایش قدرت منطقهای ایران در زمینه حمل و نقل و تجارت ایران میدانند، اما به نظر من با افزایش تنش در این کشورها، نه تنها نیاز آنها به کالاهای مصرفی کاهش پیدا نمیکند، بلکه بیشتر هم میشود، چرا که بخشهای تولیدی این کشورها در کنار دیگر حوزهها آسیب را تجربه میکند و آنها برای تامین مایحتاج خود به ناچار باید از کشورهای همسایه خود کمک بگیرند. پس در این شرایط مجبورند حداقل مسیر ترانزیت و حمل و نقل مناسبی به وجود آورند. پس کشور ما هم که در همسایگی کشورهایی نظیر ترکیه، عراق، افغانستان، پاکستان و ... قرار گرفته است، میتواند با ایجاد مسیر ترانزیت مناسب مسیر صادرات خود را به این کشورهای آسیبپذیر هموار کند. همچنین کشورهای آسیای میانه و آسیای شرقی هم برای افزایش توان تجاری و بازرگانی خود راهی جز همکاری با ایران ندارند. به همین دلیل در مجموع میتوان گفت که تنش در کشورهای همسایه تاثیری در افزایش توان ترانزیتی ایران در منظقه ندارد.
در صحبتهایتان به همکاری با کشورهای آسیای میانه و شرق آسیا اشاره داشتید. بار دیگر احیای جاده تاریخی ابریشم مطرح شده است. جانگیری دوباره این جاده تا چه اندازه بر افزایش توان ترانزیتی ایران تاثیرگذار است؟
به هر حال تحرک در شوارع و جادههای بینالمللی هرچه بیشتر و پویاتر باشد، هم روابط تجاری کشورها را تسهیل میکند و هم هزینهها را تا حد زیادی کاهش میدهد. گزارشها نیز نشانگر آن است که کشور چین بیش از ایران به تعمیر این جاده علاقه دارد و اگر این اتفاق به وقوع بپیوندد، از نظر سیاسی و اقتصادی برای ایران مزایای زیادی دارد و کشورهای ایران و ترکیه بهقطع بیشترین سود را از احیای جاده تاریخی ابریشم میبرند، زیرا در میانه قرار گرفتهاند و شرق و غرب را به هم متصل میکنند و بازرگانان کشورهای مختلف در مسیر رفت و آمدهای خود ایران را برای سرمایهگذاری مد نظر قرار میدهند.
بزرگترین شریک تجاری ایران در زمان تحریمها کشور چین بود و در بیشتر مواقع مصرفکنندگان از کیفیت کالای چینی رضایت نداشتند. آیا بازگشایی جاده ابریشم میتواند به واردات کالای باکیفیت چینی بینجامد؟
سیاستگذاری در رابطه با کیفیت محصول را در اصل مصرفکنندگان مشخص میکنند. اگر مصرفکنندگان استاندارد محصول مورد تقاضای خود را ارتقا دهند و از واردات کالای مرغوب استقبال کنند، فروشنده هم بر اساس نیاز مشتری کیفیت را تعیین میکند. هیچگاه فروشنده نمیتواند به زور و اجبار کالا را به مصرفکننده بفروشد. در مجموع باید گفت که درجه کیفیت نه به وسیله تولیدکننده و واسطه، بلکه توسط مشتری تعیین میشود.
از صحبتهای شما میتوان اینگونه برداشت کرد که مصرفکنندگان ایرانی حاضرند محصولی نامرغوب اما با قیمت پایین بخرند! آیا مفهوم صحبتهای شما این بود؟
تجربه چند سال اخیر گواه این موضوع است. به طور یقین اگر محصولی با کیفیت بالا وارد بازار شود و مشتریان از آن استقبال نکنند، تولیدکننده بازار صادراتی خود را تغییر میدهد. در این شرایط نباید از عرضهکننده انتظار داشت که به خاطر گروه اقلیت مصرفکنندگان متحمل زیان و ضرر شود. علاوه بر این موضوع، در زمان تحریمها ما با محدودیت خرید کالای خارجی هم مواجه بودیم و شاید به دلیل جبری که وجود داشت چنین کالاهایی چند سالی بازار ایران را به اختیار خود درآوردند.
در این شرایط، تیره شدن روابط روسیه با اتحادیه اروپا تا چه حد میتواند در افزایش همکاری این کشور با ایران موثر باشد؟ آیا ایران میتواند جای خالی کشورهای اروپایی را برای روسیه پر کند؟
در ابتدا باید گفت که ارتقای توان تجاری، بازرگانی و ترانزیتی هر کشوری زمانبر است. به همین جهت تبدیل ایران به بزرگترین شریک تجاری روسیه و قرار گرفتن در جای کشورهای اروپایی ممکن است مدتی طول بکشد. در این مدت هم اگر ایران زیرساختهای خود را بهبود ببخشد و در زمینه ترانزیت همپای اروپاییان حرکت کند و خود را با شرایط روز جهان وفق دهد، میتوان به تبدیل ایران به یکی از قدرتهای تجاری و ترانزیتی منطقه امیدوار بود. ایران اگر قصد دارد در زمینه صادرات کالا موفق عمل کند، باید در آینده برندسازی کند و مشتریان خارجی با اطمینان خاطر کالای ایرانی را در سبد مصرف خود قرار دهند. در گذشته ترکیه هم مشکلاتی با اروپا داشت، اما ایران نتوانست جایگزین مناسبی برای اتحادیه اروپا باشد. در بهترین شرایط هم ایران شاید به یکی از بزرگترین شرکای تجاری برخی کشورهای اروپایی تبدیل شود، اما برای تبدیل شدن به بزرگترین شریک تجاری هر کشوری به سالها زمان نیاز است. برای مثال ما در زمینه صادرات کالای کشاورزی به دلیل کمبود آب با محدودیتهای زیادی برخوردار هستیم.
سفر رئیس جمهوری ایران به باکو چه دستاوردهایی در زمینه حمل و نقل برای کشور میتواند داشته باشد؟ کشور آذربایجان به طور خاص از چه ظرفیتهای اقتصادی برخوردار است که ما بتوانیم از آنها استفاده کنیم؟
کشور آذربایجان مصمم است سرمایهگذاری لازم برای خط راهآهنی که باکو تا خلیج فارس را به یکدیگر متصل میکند، انجام دهد که این اتصال منافع زیادی را برای هر دو کشور به دنبال دارد.