بازارهای موازی برای جذب سپردهها آماده میشوند
گروه اقتصادی -
نرخ سود بانکی بهزودی تک رقمی میشود. این دومین قول تک رقمی دولت است، پس از آنکه قول داد تورم را تک رقمی کند. حالا آمارهای ارائه شده از سوی مرکز آمار ایران نشان میدهد نرخ تورم در ایران تک رقمی است و میتوان انتظار تداوم این روند را نیز داشت. درحالی سیف، رئیس کل بانک مرکزی از تک رقمی شدن نرخ سود بانکی در آیندهای نزدیک سخن گفته است که به تازگی، از ابتدای تیرماه نرخ سد سپردههای بانکی با کاهشی سه درصدی به ۱۵ درصد رسیده است. سود سپردههای کوتاه مدت نیز رقمی در حدود ۱۰ درصد برآورد شده است.
حالا بانک مرکزی با این نشانهگیری پیامی مهم را به سپردهگذاران مخابره میکند. دوران پول بیتلاش به سر رسیده است. این بدان معناست که سود سپردههای بانکی بهزودی کاهش دوباره را تجربه میکند و همپای آن نرخ تسهیلات بانکی نیز کاهش خواهد یافت.
سیف در پاسخ به سؤالی درباره کاهش نرخ سود بانکی باز هم ادامه خواهد داشت یا خیر، تصریح کرد: خوشبختانه میدانید که بانک مرکزی حساسیت ویژهای درباره نرخ سود بانکی داشته و تابحال روند خوبی را در این زمینه طی کرده است اما هدف نهایی ما کاهش نرخ سود بانکی تا مرز نرخ تورم است.
وی ادامه داد: کاهش نرخ سود بانکی تا حد فعلی رها نخواهد شد و هدف بانک مرکزی کاهش و رساندن این نرخ به مرز یک رقمی و همسو با نرخ تورم است.
سیف با تأکید بر اینکه نرخ سود سپردههای بانکی و همچنین نرخ سود تسهیلات هر دو کاهش خواهند یافت، تصریح کرد: در حال حاضر نرخ سود سپردهها ۱۵ درصد و تسهیلات ۱۸ درصد است؛ درحالی که گزارش میشود برخی بانکها از این نرخها تخلف یکی دو درصدی دارند که البته بانک مرکزی در این رابطه سکوت نکرده و با بررسیهای خود پیگیر موضوع تا حصول نتیجه خواهد بود.
رئیس کل بانک مرکزی از تلاش بانک مرکزی برای هدایت نرخ سود بانکی به دامنه قابل قبول خبر داد و گفت: بانک مرکزی با پیگیریهای خود از طریق نظارت و همچنین ایجاد زمینه تعادل در بازار با ورود خود به بازار بینبانکی زمینههای لازم برای هدایت نرخ سود بانکی به دامنه قابل قبول را اعمال میکند.
اما آیا این پایان موضوع است؟ تکنرخی کردن نرخ ارز تأثیراتی جدی را در سایر بازارهای ایران بهجا گذاشته است.
سلام بر اجارهبهای بالا
همین حالا نیز با اینکه نرخ سود سپردههای بانکی ۱۵ درصد برای سپردههای بلند مدت است، نرخ اجارهبها در سال جاری افزایش یافته است. به طور متوسط اجارهبهای خانههایی که در حدود ۵۰۰ هزار تومان به ازای دریافت ۱۰ میلیون تومان پول پیش بود، در حال حاضر به ۸۰۰ هزار تومان به ازای دریافت ۱۰ میلیون تومان پول پیش رسیده است. این وضعیت اما در خانههای کوچکتر به وفور دیده میشود و مالکان ترجیح میدهند پول پیش کمتر و اجاره بیشتر دریافت کنند از این رو قدرت اقتصادی خانوار در ایران روزبهروز تحلیل میرود و همین امر موجبات بروز بحران را در اقتصاد خانوار به
وجود میآورد. ایران در سالهای اخیر با هزینه بالای مسکن روبهرو بوده است بهطوریکه آمارهای بانک مرکزی نشان میدهد بیش از ۷۰ درصد درآمد خانوارها در ایران صرف تأمین مسکن و متعلقات آن و خوراک میشود.
هر چه نسبت هزینهها در بخش مسکن و خوراک بالاتر باشد، شرایط رفاهی خانوارها در ایران بحرانیتر است. به این ترتیب به نظر میرسد اقتصاد ایران با بحرانی قابلتوجه در این حوزه روبهروست.
کوچ به فردوسی و سبزهمیدان
بررسیها نشان میدهد کاهش قابلتوجه سود سپردههای بانکی میتواند موجبات بروز بحران را در این حوزه فراهم آورد و زمینه برای انتقال سرمایههای خرد به بازار طلا و سکه را آماده کند. بازار طلا و سکه در ایران سالها سیبل سرمایهگذاران خرد بود. در حقیقت ایرانیها بهجای آن که پولشان را در بانکها پسانداز کنند، برای فرار از تورم، پولشان را به طلا و سکه تبدیل میکردند. بازارهای موازی این بازار نیز وجود داشت، بهعنوان مثال پولهای ایرانی در برخی موارد به بازار مسکن حمله میکرد و زمانی نیز بازار سیمکارت و پیشفروش خودرو داغ
بود اما با افزایش شمار سیمکارتهای واگذار شده و خودروهای تولیدی این بازارها جذابیت خود را از دست دادند و طلا و ارز و مسکن همچنان بازارهای مهمی برای جذب سرمایهها محسوب شدند.
ایران در سالهای گذشته با این پدیده مهم روبهرو بوده است اما به نظر میرسد آرامشی که در سه سال گذشته به اقتصاد ایران تزریق شد، مانع از ورود سرمایههای خرد به این بازار شدند اما کاهش سود سپردههای بانکی میتواند این مهم را دوباره در دستور کار کسانی قرار دهند که ترجیح میدهند سرمایههایشان را از تورم در امان دارند. خو گرفتن مردم ایران به تورم دو رقمی در سالهای گذشته رفتاری متفاوت را رقم زده است.
بورس، بازار روزهای سرد
بورس ایران نیز هر چند قرار بود از قبل کاهش سود سپردههای بانکی منتفع شود اما تاکنون نتوانسته به توفیقی در این عرصه دست یابد بروس اوراق بهادار ایران با حرکتهای لاکپشتی به سمت افزایش و حرکتهای دفعتی به سمت کاهش دائما میان چراغ سبز و قرمز در نوسان است و همین امر نشان میدهد که هنوز پایگاه و جایگاه مناسبی برای سرمایهگذاران و سرمایهداران ایرانی نیست. ریسک بورس نیز در مقابل پول بیزحمت ناشی از سود سپرده بانکی سبب میشود برخی ترجیح دهند همچنان بیرون از تالار شیشهای نبض اقتصاد را بگیرند و تحولات را دنبال کنند. کاهش قیمت نفت در سالهای
اخیر پرفروشترین و پر بازدهترین شرکتهای سرمایهگذاری مرتبط با نفت را تحت تأثیر خود قرار داده است. رکود اقتصادی از یکسو و پیشبینی تداوم کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی از سوی دیگر وضعیت چندان مساعدی را پیش روی تالار شیشهای قرار نداده و همین کافی است تا پولها به جای رفتن به حافظ حضور در فردوسی و سبزهمیدان را پذیرا باشند.