مشکلات اقتصاد با تعدیل نرخ ارز حل نمیشود
وبلاگ تین نیوز، هادی حق شناس | پژوهشهای علمیاي که در اقتصاد ایران و آن هم در چهار دهه گذشته انجام گرفته، نشان نمیدهد که افزایش نرخ ارز، منجر به افزایش صادرات غیرنفتی میشود.
قطعا افزایش نرخ ارز ممکن است در کوتاهمدت بر رشد اقتصادی مؤثر باشد اما رشد اقتصادی که در نتیجه افزایش تولید و تقاضاست، توسط متغیر نرخ ارز تعیینکننده نیست.
در اقتصاد ایران مشکلات صرفا با یک متغیر تعدیل نرخ ارز قابلحل نیست. یکی از مشکلات ما در اقتصاد کشور کیفیت تولید است.
کالاهای ما نه از منظر قیمت که به نرخ ارز ارتباط دارد بلکه از نظر کیفیتی، در رقابت با مشابه خارجی مشکلاتی دارند ضمن آنکه دراینمیان بنگاههای اقتصادی با مشکل بهرهوری مواجه هستند بهطوریکه مهمترین زیرساختهای کشور مثل آب، برق، گاز، مخابرات و نیروگاههای برقی همگی در بهرهوری و در نرخ بازدهی مشکل دارند. نمیتوان صرفا رشد اقتصادی را به نرخ ارز ربط داد و برای اینکه به شرایط رکودی پایان بدهیم، بگوییم که تقاضای خارجی با نرخ ارز تحریک شود.
در طول سنوات گذشته بهجز چهار کالا همچون فرش، پسته، زعفران و خاویار مابقی کالاهایی که صادر کردیم، به خامفروشی یا پتروشیمی برمیگردد. نمیتوان اینطور تحلیل کرد که با تعدیل نرخ ارز مشکلات بخش تقاضا حل میشود بلکه باید سایر متغیرهای دیگر بخش تولیدی نیز تغییر کند.
این پژوهش صرفا به متغیر تعدیل نرخ ارز اشاره کرده است اما در محیط اقتصاد کلان متغیرهای دیگر نیز نقش مهمی ایفا میکنند و نباید نقش آن متغیرها را در اقتصاد کلان نادیده گرفت. اگر نرخ ارز بدون توجه به سایر متغیرها تغییر کند، منجر به افزایش قیمت کالاهای واسطهای میشود.
این نکته را هم نباید فراموش کنیم که صادرکنندگان همواره بهدنبال افزایش نرخ ارز هستند چون افزایش نرخ ارز در کوتاهمدت منجر به تقویت صادرات غیرنفتی میشود درحالیکه باید بررسی کنیم که کدامیک هزینه و درآمد بیشتری به اقتصاد تحمیل میکند. جدای از اینها صادرات غیرنفتی ما ناشی از ارزش افزوده نیست بلکه صادرات ما در مواد اولیه و خامفروشی است.
درهرحال ما باید بهدنبال سیاست یکسانسازی نرخ ارز باشیم تا فاصله نرخ ارز رسمی و واقعی به حداقل ممکن برسد اما این موضوع قاعدتا متفاوت خواهد بود و در این حالت این راهکار میتواند منجر به تحریک تقاضا و خروج از رکود شود.