هیچ مانعی برای بورس ارز وجود ندارد
تین نیوز | بیستوچهارمین نشست کانون سرمایهگذاران با موضوع «بایدها و نبایدهای بازار مشتقه ارزی» صبح روز گذشته با حضور مدیران سازمان بورس و اوراق بهادار و مدیرعامل بورس کالا و فعالان اقتصادی و بازار سرمایه در هتل استقلال برگزار شد.
رییس کمیته برنامهریزی، سیاستگذاری و ریسک سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به برنامهریزی دولت در برنامه ششم توسعه برای رشد اقتصاد ۷درصدی گفت: برای رسیدن به رشد اقتصادی ۷درصدی کمبود منابع مالی وجود دارد و افزایش این منابع از طریق پول ملی منجر به تورم میشود که جزو سیاستهای دولت نیست.
قاسم محسنی، در ادامه افزود: نمود عینی کمبود منابع مالی را میتوان این روزها در بازار سرمایه و کاهش قیمت سهام دید بنابراین برای رسیدن به این رشد نیاز به سرمایهگذار خارجی وجود دارد.
این عضو هیاتمدیره سازمان بورس و اوراق بهادار در اینباره توضیح داد: سرمایهگذار خارجی بهدنبال این است که مقررات بازاری که قصد ورود به آن را دارد، با بازارهای جهانی تطبیق داشته، از آن حمایت شود و نهاد ناظر استقلال داشته باشد.
وی در ادامه به چند نکته مهم برای جذب سرمایهگذاران خارجی اشاره کرد و گفت: پیوستن بورسها به مجامع بینالمللی نکته مهمی است که باید هرچه سریعتر مورد توجه قرار بگیرد. همچنین در گزارشهای مالی رعایت استانداردهای بینالمللی مورد توجه سرمایهگذاران خارجی است و سومین نکته راهبری شرکتهاست چون سرمایهگذار خارجی نظام کنترل راهبری شرکتی خود را به گونهای تنظیم میکند که منافع سرمایهگذار حفظ شود و نکته آخر ابزار چگونگی پوشش نرخ ارز است.
محسنی با بیان اینکه برای رسیدن به نقطه مطلوب ایرادهایی وجود دارد، اظهار کرد: برای رفع بخشی از ایرادهای موجود بازار مشتقه ارز پیشنهاد شده که در قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر، دولت مکلف شود برای پوشش نرخ نوسانهای ارز راهکاری ارائه کند.
وی با تاکید بر این نکته که بازار مشتقه ارز علاوه بر منافع سرمایهگذار خارجی به اقتصاد داخلی نیز کمک میکند، گفت: افرادی که بدهی ارزی دارند در حالیکه درآمد ریالی دارند یا مطالبات ارزی دارند اما هزینههایشان به ریال است به کمک پوشش نرخ ارز از طریق این بازار میتوانند در فعالیت اقتصادی خود بهره لازم را ببرند.
این عضو هیاتمدیره سازمان بورس خاطرنشان کرد: بازار مشتقه ارز باعث توسعهیافتگی اقتصاد میشود. شاید در این بین، مسئله سفتهبازان مطرح شود که سفتهبازان در عین اینکه ریسک این بازار را میپذیرند، رابطه عرضه و تقاضا را شکل میدهند.
رییس کمیته برنامهریزی، سیاستگذاری و ریسک سازمان بورس و اوراق بهادار به موانعی که برای شکلگیری بورس مشتقه ارز مطرح میشود، اشاره کرد و گفت: نخستین مانع، تکنرخی شدن ارز است که راهاندازی بورس ارز به آن گره زده شده، درحالیکه هماکنون قراردادهای آتی سکه، تابعی از قیمت انس جهانی طلا و دلار تعیین میشود و هیچ مشکلی بابت ارز چندنرخی در این بازار وجود ندارد و بازار موفقی است.
وی به نکته بعدی اشاره کرد و گفت: راهاندازی بورس ارز منوط به راهاندازی پیمانهای آتی شده، به عبارتی بر پایه یک رفتار تاریخی که در سایر کشورها انجام شده در ابتدا پیمانهای آتی و بعد از آن بازار مشتقه راهاندازی شدند. در حالیکه بازار مشتقه خارج از بورسها در بین بانکها انجام میشود و این ضرورت وجود ندارد بنابراین بهطور ضروری نیازی به رعایت این روند تاریخی نیست.
پایان تحریم بانک مرکزی و نظام بانکی و سوئیفت از دیگر موانعی بود که محسنی بهعنوان چالش پیش روی راهاندازی بازار مشتقه ارز مطرح کرد و گفت: این مسئله مطرح میشود که برای مبادلات ارزی نیاز به رفع تحریمها است چون کسی که وارد بازار مشتقات ارزی میشود اگر وارد دوران تحویل شود برای تکمیل روند معاملات نیاز به مبادلات بینبانکی است اما از آنجایی که بیشتر معاملات در بازارهای مشتقه تسویه نقدی شده و وارد معامله نمیشوند میتوان تعدادی که وارد دوران تحویل میشوند را از طریق صرافیها انجام داد بنابراین این مشکل هم مشکلی برای راهاندازی بورس مشتقه
ارز نیست.
محسنی نکته مورد تاکید برخی از فعالان اقتصادی درباره راهاندازی بورس ارز را اثرگذاری بورس مشتقه بر بازار فیزیکی خواند و گفت: اینکه بازار مشتقه ارز میتواند بر بازار فیزیکی اثر بگذارد و در بازار نقدی باعث افزایش قیمتها شود بهعنوان یک دغدغه مطرح است اما از طرفی این بازار به اندازه کافی رقابتی است و فعالان بسیاری در آن حضور خواهند داشت و از طرفی دیگر میتوان با نظارت بر این بازار و تعیین سقف بر قراردادها مانع دستکاری قیمتی شد.
این مقام مسئول در پایان به شیوه قیمتگذاری ارز در بازه بلندمدت و کوتاهمدت در بازار واقعی اشاره کرد و گفت: در بلندمدت نرخ تورم و میزان مصرفکنندگان داخلی از کالاهای داخلی و خارجی و میزان بهرهوری اقتصادی تعیینکننده قیمت ارز است اما در کوتاهمدت، نرخ بهره بین سپردههای بانکی بین دو کشور تعیینکننده قیمت ارزهاست.
محسنی در پایان تاکید کرد: با این اوصاف نهتنها هیچ مانع جدی برای راهاندازی بورس مشتقه ارز وجود ندارد بلکه راهاندازی این بورس با توجه به مزیتهای آن از ضرورتهای بازار امروز است.
مدیرعامل شرکت بورس کالای ایران نیز در این نشست به ضرورتها و مزایای راهاندازی بازار مشتقه ارزی اشاره کرد و گفت: در همه دنیا اندازه بازارهای مالی یکی از نشانههای توسعهیافتگی به شمار میرود، حتی در تئوریهای اقتصادی بین توسعهیافتگی کشورها و توسعهیافتگی بازارهای مالی، رابطه مستقیمی وجود دارد؛ زیرا تجربیات و آمارها به وضوح نشان میدهد در کشورهایی که بازارهای مالی توسعهیافته دارند، منابع بهتر تجهیز شده و تخصیص داده میشوند.
حامد سلطانینژاد با اشاره به اینکه براساس بررسیهای انجامشده و تجربیات جهانی، وجود بازار پوشش نوسانات نرخ ارز یکی از مهمترین قطعههای پازل توسعه به شمار میرود، گفت: در ایران تاکنون این قطعه از پازل توسعه را در اختیار نداشتهایم؛ در شرایطی که با ایجاد بازار مشتقه ارزی، امکان همافزایی برای سایر بخشهای بازار مالی و همچنین تجهیز منابع فراهم میشود.
وی به تجربه موفق کرهجنوبی برای راهاندازی بازار مشتقه ارزی اشاره کرد و گفت: بررسیها نشان میدهد کره با راهاندازی بازار مشتقه ارزی توانست بازار اوراق قرضه خود را به دنیا معرفی کرده و از این طریق، منابع خارجی بیشتری جذب کند، به طوریکه امروز به یک الگو در دنیا تبدیل شده که دلیل اصلی آن راهاندازی بازار مشتقات ارزی در سالیان گذشته است.
مدیرعامل بورس کالای ایران گفت: به اذعان بسیاری از کارشناسان، اقتصاد ایران در شرایط فعلی برای جذب منابع به سرمایههای خارجی نیاز دارد و بهطور قطع بخش عمده منابع مالی مورد نیاز برای تحقق هدف رشد ۸درصدی اقتصادی باید از منابع خارجی تامین شود. سلطانینژاد با اشاره به اینکه برای جذب سرمایهگذاران خارجی، بهطور قطع باید زیرساختها فراهم باشد، بیان کرد: سرمایهگذار خارجی توجه ویژهای به ساختارهای مالی کشورها دارد و از طرف دیگر واردکنندگان و صادرکنندگان نیز به شدت نیازمند فضایی امن برای پوشش ریسک نوسان نرخ ارز هستند.
در اینجا باید توجه کرد که سرمایهگذار خارجی به دنبال ساختاری قابل اتکا و بینالمللی میشود و نمیتوانیم ساختارهای خودمان را به آنها تحمیل کنیم، پس باید بازاری براساس الگوهای بینالمللی داشته باشیم تا بتوانیم اعتماد و اطمینان سرمایهگذاران خارجی را کسب کنیم.
وی با طرح یک پرسش گفت: یکی از انتقادها این است که آیا در اقتصادهای تکمحصولی هم میتوانیم بازار مشتقه ارزی ایجاد کنیم؟ پاسخ این سوال مثبت است، به عنوان مثال میتوان به تجربه برزیل اشاره کرد، این کشور نماد اقتصاد تکمحصولی مبتنی بر محصولات کشاورزی است اما امروز یکی از بزرگترین بازارهای ارز دنیا را داراست؛ به این ترتیب برزیل با تاسیس یک بازار مالی موفق توانست به رشد و توسعه اقتصادش شتاب بیشتری دهد.
سلطانینژاد بورس کالا را دارای تجربههای ارزشمندی در حوزه دانش بازار مشتقات در ۸ سال گذشته دانست و بیان کرد: تجربه بورس کالا در ایجاد بازار آتی سکه به اذعان بیشتر کارشناسان تجربه موفقی بوده است.
هر چند موضوع سکه و ارز با هم تفاوتهایی دارد، ولی باید بپذیریم این دو بازار به لحاظ شکلی و قیمتی همبستگیهای زیادی دارند و در بحث تلاطمهای قیمتی در هر دو بازار، مشابهتهای بسیاری دیده میشود. او در پایان تاکید کرد، اگر میخواهیم به سمت بازارمحوری در اقتصاد حرکت کنیم، یکی از گامهای اصلی در این مسیر، ایجاد بازار مشتقه ارزی است.