|
کد خبر
۷۳۹۶۶
کپی شد
رابطه نرخ ارز با درآمدهای نفتی
وبلاگ تین نیوز، محمد صادق جنان صفت | سیر افزایشی نرخ ارز اینك به كانال 3600 تومان رسیده است و این در حالی است كه نرخ ارز مبادلاتی عددی معادل 3010 تومان قیمتگذاری شده است. با وجود این، همچنان خبرهایی میرسد كه از تلاش دولت برای تك نرخی كردن ارز طی ماههای آتی بعد از برجام حكایت دارد. این اتفاق همزمان شده است با ارائه لایحه بودجه سال 95 به مجلس و همین امر نیز بررسی جنبههای گوناگون تك نرخی شدن ارز را با اهمیت میكند. چنانکه از گفتههای سخنگوی دولت برمیآید، برآورد بودجه از نرخ ارز عددی حدود 2900 تا 3000 هزار تومان است.
این عدد در حالی كه پایینتر از نرخ فعلی ارز در بازار آزاد است، نمیتواند اهداف مندرج در سیاستهای اقتصادی دولت را كه مبتنی بر كاهش وابستگی اقتصاد ایران به درآمدهای نفتی است برآورده كند، زیرا به محض اینكه درآمدهای ارزی دولت كاهش یابد، بسیاری از دستاوردهای اقتصادی دولت با چالش مواجه میشود. بنابراین آنچه مهمتر از قیمت پایه ارز در حال حاضر است، روشن شدن این نكته است كه دولت تا چه میزان از درآمد ارزی میتواند در بودجه سال آینده خود پیش بینی كند. از آنجا كه هزینههای دولت در بخشهای جاری و عمرانی در قالب منابع مالی ریالی تامین میشود، دانستن میزان منابع ارزی تخصیص داده شده به این امر بسیار حائز اهمیت است.
به عبارت دیگر، اگر دولت در سال آینده بخواهد به میزان 20 میلیارد دلار از منابع ارزی خود را به ریال تبدیل كند، نرخ ارز متفاوتی در بازار شكل خواهد گرفت تا اینكه بخواهد 30 میلیارد دلار از منابع ارزی خود را به ریال تبدیل كند. بنابراین نرخ ارز بسته به میزان درآمد ارزی دولت در سال آینده متفاوت خواهد بود. با این توضیح اگر مبنای قیمت در تك نرخی شدن، عددی نزدیك به قیمت فعلی بازار آزاد باشد، در صورتی كه دولت نفت ارزان تری هم بفروشد، كسری منابع ارزی خود را با تبدیل ارز جبران میكند، اما اگر مبنای قیمت در تك نرخی شدن عددی كمتر از نرخ بازار آزاد ارز باشد، در آن صورت چنانچه درآمدهای ارزی دولت از فروش نفت كاهش داشته باشد، دولت برای رفع كسری منابع مالی خود، دچار زحمت میشود. با عنایت به نوسانات بازار جهانی نفت، به نظر سخت بتوان پیش بینی كرد دولت طی سال آینده چه میزان دلار میتواند از محل فروش نفت حاصل كند و به تبع آن، تعیین نرخ ارز هم كاری است دشوار.
مداقه در نوسانات مرتبط با نفت، لزوم كاهش وابستگی اقتصاد كشور به درآمدهای نفتی را بیش از پیش برجسته میكند. از این رو تك نرخی كردن ارز هم به طور جدی از زمستان سال گذشته در دولت آغاز شده و به نظر میرسد تا مرحله تك نرخی شدن هم ادامه پیدا كند. اما تك نرخی شدن ارز همراه با خود پیامدهایی را هم به دنبال دارد. در مبحث مبادلات و تولید، ارز تك نرخی شده، اگر چنانچه با ثبات بلندمدت همراه باشد، در نهایت اثر سوئی نه برای تولیدكننده و نه برای مصرفكننده دارد، ضمن اینكه اگر تولید داخلی از ركود خارج شود، به واسطه رونق صادرات هم جایگزین مستقلی برای درآمدهای نفتی ایجاد میشود.
این عدد در حالی كه پایینتر از نرخ فعلی ارز در بازار آزاد است، نمیتواند اهداف مندرج در سیاستهای اقتصادی دولت را كه مبتنی بر كاهش وابستگی اقتصاد ایران به درآمدهای نفتی است برآورده كند، زیرا به محض اینكه درآمدهای ارزی دولت كاهش یابد، بسیاری از دستاوردهای اقتصادی دولت با چالش مواجه میشود. بنابراین آنچه مهمتر از قیمت پایه ارز در حال حاضر است، روشن شدن این نكته است كه دولت تا چه میزان از درآمد ارزی میتواند در بودجه سال آینده خود پیش بینی كند. از آنجا كه هزینههای دولت در بخشهای جاری و عمرانی در قالب منابع مالی ریالی تامین میشود، دانستن میزان منابع ارزی تخصیص داده شده به این امر بسیار حائز اهمیت است.
به عبارت دیگر، اگر دولت در سال آینده بخواهد به میزان 20 میلیارد دلار از منابع ارزی خود را به ریال تبدیل كند، نرخ ارز متفاوتی در بازار شكل خواهد گرفت تا اینكه بخواهد 30 میلیارد دلار از منابع ارزی خود را به ریال تبدیل كند. بنابراین نرخ ارز بسته به میزان درآمد ارزی دولت در سال آینده متفاوت خواهد بود. با این توضیح اگر مبنای قیمت در تك نرخی شدن، عددی نزدیك به قیمت فعلی بازار آزاد باشد، در صورتی كه دولت نفت ارزان تری هم بفروشد، كسری منابع ارزی خود را با تبدیل ارز جبران میكند، اما اگر مبنای قیمت در تك نرخی شدن عددی كمتر از نرخ بازار آزاد ارز باشد، در آن صورت چنانچه درآمدهای ارزی دولت از فروش نفت كاهش داشته باشد، دولت برای رفع كسری منابع مالی خود، دچار زحمت میشود. با عنایت به نوسانات بازار جهانی نفت، به نظر سخت بتوان پیش بینی كرد دولت طی سال آینده چه میزان دلار میتواند از محل فروش نفت حاصل كند و به تبع آن، تعیین نرخ ارز هم كاری است دشوار.
مداقه در نوسانات مرتبط با نفت، لزوم كاهش وابستگی اقتصاد كشور به درآمدهای نفتی را بیش از پیش برجسته میكند. از این رو تك نرخی كردن ارز هم به طور جدی از زمستان سال گذشته در دولت آغاز شده و به نظر میرسد تا مرحله تك نرخی شدن هم ادامه پیدا كند. اما تك نرخی شدن ارز همراه با خود پیامدهایی را هم به دنبال دارد. در مبحث مبادلات و تولید، ارز تك نرخی شده، اگر چنانچه با ثبات بلندمدت همراه باشد، در نهایت اثر سوئی نه برای تولیدكننده و نه برای مصرفكننده دارد، ضمن اینكه اگر تولید داخلی از ركود خارج شود، به واسطه رونق صادرات هم جایگزین مستقلی برای درآمدهای نفتی ایجاد میشود.