پیششرطهای پیوستن به WTO
وبلاگ تین نیوز | پیوستن به سازمان تجارت جهانی، فرصتی برای توسعه اقتصادی ایران است. بنابراین باید راهبردهایی در رابطه با آن اندیشیده شده و برنامههایی از سوی دولتمردن تبیین شده باشد و نیز بنا بر چگونگی استفاده از فرصتهای آن، این پیوستن میتواند دارای وجوه مختلفی باشد. اگر قبل از تلاش برای پیوستن به این سازمان برنامههای جامع و سیاستهای مبتنی بر اصلاح ساختارهای معیوب اقتصاد ایران اندیشیدهشده باشد، الحاق ایران به سازمان مذكور میتواند فرصتها و زمینههایی برای توسعه و تحول اقتصاد كشور فراهم کند.
اما اگر چنانچه، راهبردهایی برای الحاق به این سازمان جهانی تدوین نشده باشد، صرف پیوستن به سازمان تجارت جهانی نمیتواند راهگشای توسعه اقتصادی كشور شود. نكته اساسی این است كه قبل از الحاق به چنین سازمان مهمی، لازم است زمینههای لازم برای پیوند با سازمان مذكور فراهم شود و چنانچه همچنان اقتصاد ایران به طور عمده در تملك دولت باقی بماند و بخش خصوصی مجال رشد و فعالیت پیدا نكند، ساختار اقتصادی كشور همچنان در تناقض با راهكارهای سازمان تجارت جهانی باقی میماند.
چنانچه به سابقه بسیاری از كشورهای عضو این نهاد نظری بیاندازیم این نكته حاصل میشود كه آن كشورها بعد از اصلاحات در نظام اقتصادی و به مدت طولانی توانستهاند به عضویت سازمان تجارت جهانی درآیند و در این مسیر هم به اصلاح تعرفه ها، بهبود فضای كسبوكار و تغییر مالكیت صنایع اقدام كردهاند.
در این مسیر نیز، مقهور این نهاد نشده و طی چانهزنیهای طولانی حتی برخی از صنایع زیرساختی خود را همچنان در مالكیت دولت نگه داشتهاند تا اینكه طی زمان و با فراهم آوردن زمینههای مناسب، هر چه بیشتر به سمت آزادی اقتصادی حركت كنند. با در نظر گرفتن این رویكرد، به نظر میرسد كه شرایط كنونی اقتصاد ایران، آمادگی چنین اقدامی را ندارد، مگر آنكه طی یك برنامه ریزی اصولی، منطقی و سختگیرانه صنایع عمده، اشتغالزا و موثر در ایجاد توسعه شناسایی شده و با حمایتهای اصولی زمینه برای ارتقای كیفیت تولید و افزایش بهره وری مهیا شود.
بعد از آن نیز دولت باید در زمینه بهبود فضای كسبوكار و ایجاد بازار تولید گسترده مبتنی بر رقابتپذیری فعال اقدامات موثری انجام دهد. گذشته از این موارد سخت افزاری، در حوزه توسعه انسانی هم دولت باید برنامه ریزیهای عمیقی تببین كند و نه اینگونه كه تاكنون عمل شده است، ادامه دهد. دولت طی این سالها از حوزههایی كه قطعا باید امور را در دست میگرفته است، مثل آموزش و پرورش و آموزش عالی، خارج شده اما در حوزههایی مثل تولید و صنعت كه میبایست كمتر مداخله میكرده است، هر روز بیشتر هم وارد شده است.
اینگونه تغییر وارونه در حوزه حاكمیتی دولت، در نهایت موجب این وضعیت نابسامان اقتصادی و عدم توسعه نیروی انسانی بوده است. لذا چنانچه اینگونه نابسامانیها مرتفع نشود، زمینهها برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی فراهم نخواهد بود و هر چند به ظاهر به سازمان تجارت جهانی پیوند بخوریم، اما در واقع این پیوستن نمیتواند اثرگذار باشد.
*اقتصاددان