حمل و نقل و تعادل در عرضه و تقاضا
وبلاگ تین نیوز، سیده فاطمه مقیمی | همواره با فرا رسیدن تعطیلات و افزایش سفر های بین شهری و خارجی شاهد بروز مشکلاتی در حمل و نقل مناسب مسافران هستیم. زمانی که برنامه ریزی برای رسیدن به یک هدف صورت می گیرد، قدر مسلم باید پیش نیاز های لازم برای آن را فراهم کرد.
بنابراین هر وقت موضوع حمل و نقل مسافران پیش می آید، دو مساله مطرح می شود. این دو مساله هر دو به زیرساخت های حمل ونقل، یعنی مسیر و وسیله آن ربط پیدا می کند. حمل و نقل مسافران از طریق خطوط هوایی، ریلی و جاده ای کشور انجام می شود که هر یک از این خطوط وسیله مربوط به خود را دارند. به عنوان مثال در زمینه زیرساخت جاده ای کشور، مسیر های ورود به شهر های شمالی کشور تا 20 سال گذشته فقط محدود به سه جاده می شد و این زیرساخت نیز پاسخگوی حجم مسافران بود.
اما باید اشاره داشت که امروزه میزان نوسان تردد مسافران نسبت به دهه های گذشته افزایش یافته است، زیرا در این مدت امکانات تفریحی در شهر های شمالی کشور فراهم شده است. همچنین با افزایش جمعیت و بهبود شرایط رفاهی مردم، شاهد رشد میزان مسافرت به این شهر ها هستیم. در نتیجه بالا رفتن حجم مسافران، افزودن مسیرهای مواصلاتی و بهبود زیرساخت های حمل و نقل را می طلبد.
در خطوط ریلی نیز می توان مشهد مقدس را به عنوان مسیر پرتردد مثال زد که در زمان پیک سفر آنچنان میزان تقاضا افزایش پیدا می کند که خطوط در نظر گرفته شده برای این مسیر، پاسخگوی حجم بالای مسافران نیست. در حال حاضر جمعیت کشور افزایش یافته است و از طرف دیگر به دلیل مشغله های روزمره بیشتر افراد ترجیح می دهند اوقات فراغت خود را در سفر بگذرانند که جملگی این موارد سرانه سفر های بین شهری در طول سال را به شکل چشمگیری افزایش داده است. بنابراین، افزایش تقاضا نیازمند بهبود زیرساخت های وسیله نیز است.
وسائط حمل و نقل جاده ای کشور از تجهیزات بهروز بهره مند نیستند و تعداد صندلی های موجود در آنها با تعداد مسافران همخوانی ندارد. در اینجا بحث عرضه و تقاضا مطرح است. زمانی که در مسیری مشتری اضافه می شود و زیرساخت های مربوط به آن وجود ندارد، طبیعی است که هجوم مشتری به بخش های دیگر اتفاق می افتد. به عبارت دیگر، در آن هنگام که مسافران برای سفر خطوط هوایی را انتخاب می کنند، اما پرواز به مقصد آنها انجام نمی شود، به طور طبیعی، ناوگان ریلی و جادهای را برای مسافرت انتخاب می کند.
قاعده امر این است در چنین مواردی با پیش بینی درخواست های مربوط به مسافران، ناوگان مربوطه مشخص شود و وسیله حمل و نقل به یک مسیر اختصاص یابد. ممکن است در مقاطعی از زمان تقاضا برای مسافرت به یک شهر کم شود و این تقاضا برای شهر های دیگر افزایش یابد که در اینجا با پیش بینی های لازم می توان تا حدودی از بروز مشکلات جلوگیری کرد. اما صرف پیش بینی ها کارساز نیست، بلکه باید به حد کافی هواپیما، اتوبوس و قطار وجود داشته باشد که این پیش بینی نتیجه بخش شود، وگرنه وزارت راه و شهرسازی از میزان مطالبات خطوط هوایی بهتر از هر نهادی آگاه است.