|
کد خبر
۶۴۶۴۴
کپی شد
کاهش وابستگی به نفت و رکود اقتصادی
وبلاگ تین نیوز | دولتهای مختلف در زمانهای مختلف رقمهای متفاوتی را برای بودجه در نظر میگیرند. اظهارنظر روز گذشته سخنگوی دولت مبنی بر تامین تنها 30 درصد از بودجه سال 95 از درآمد نفتی هم تنها یك صحبت است و این عملكرد واقعی است كه تعیینكننده رقمهای بودجه و تامین آن از جهات مختلف است.
عملكرد واقعی در دولتهای مختلف نشان داده است كه سهم نفت از بودجه را باید60 تا 65 درصد در نظر گرفت. اینكه سخنگوی دولت از كاهش وابستگی بودجه به نفت سخن میگوید حرف جدیدی نیست. تجربه یك دهه اخیر این را نشان میدهد كه دولتها در ابتدای تصمیمات خود برای بودجه اعدادی را مشخص میكنند اما بعد بهطور واقعی هم محاسباتی انجام داده و معمولا تغییراتی در رقم اعلام شده میدهند.
دلیل این مساله این است كه آنها وابستگی به نفت را با درآمد نفتی متفاوت میدانند، هر چند در مجموع وابستگی به درآمدهای نفتی موجب میشود تا سهم نفت در بودجه بالای 60 درصد شود. بخشی از این تفاوت مربوط به محاسبات اداری و نوع ارقامی است كه به كار میبرند؛ این محاسبات باعث میشود تا سهم نفت را پایین نشان دهند. بخشی از تفاوت هم متعلق به عملكرد واقعی دولتها در كاهش وابستگی به نفت است. بنابراین صرف اظهارنظر مسئولان درباره بودجه كافی نیست و باید تجربیات و عملكردهای قبلی در بودجه را هم مدنظر قرار داد.
شفاف كردن اقتصادهای پیشین نشان میدهد كه این طور نیست كه ما به یكباره بتوانیم وابستگی به نفت را تا 30 درصد كاهش دهیم. البته اینكه دولت سعی دارد وابستگی بودجه را به نفت كم كند خود یك رویه مثبت است، زیرا برخی از دولتها ممكن است حتی این علاقهمندی را هم نشان ندهند، ولی صرف علاقهمندی برای این امور كافی نیست و این كار نیازمند اراده و مكانیزمهای واقعی عملیاتی است.
كسری بودجه در سال 95 بستگی به بسیاری از عوامل از جمله تورم و برنامه واقعی دولت دارد. راجع به رقم كسری بودجه نمیتوان اظهارنظری كرد زیرا خود دولت هم نمیتواند رقم مشخصی را اعلام كند. بودجه ما برون زاست و وابسته به متغیرهایی از جمله درآمد نفتی است كه به بیرون بستگی دارد. از طرف دیگر، شرایط ركودی حاکم بر اقتصاد ایران هنوز شرایط قویای است كه به شرایط ركود تورمی تبدیل شده است.
این ركود، ركودی سنگین است و از این رو سیاستهایی كه ممكن است دولت به كار ببرد و در عین حال برخی از متغیرهایی از بیرون كه بر آن تاثیر میگذارد ممكن است آن را تشدید كند و همه این عوامل در كنار هم است كه در تعیین بودجه نقش دارد. در كنار آن حوادث غیرمترقبه هم میتواند بودجه را از تعادل خود خارج كند. عواملی مانند كم آبی، میزان بلایای طبیعی و حوادث مقطعی از آن جمله اند و نمیتوان به قطع و یقین راجع به رقم بودجه صحبت كرد.
باید تاكید كرد كه اقتصاد كشور در عمل و به صورت واقعی نشان داده كه بین 60 تا 65 درصد به نفت وابسته است و درآمدهای ناشی از نفت هم در این بین در نظر گرفته میشود. پس نمیتوان درباره 30درصد بودجه حاصل از نفت در سال آینده از هم اكنون سخن گفت.
عملكرد واقعی در دولتهای مختلف نشان داده است كه سهم نفت از بودجه را باید60 تا 65 درصد در نظر گرفت. اینكه سخنگوی دولت از كاهش وابستگی بودجه به نفت سخن میگوید حرف جدیدی نیست. تجربه یك دهه اخیر این را نشان میدهد كه دولتها در ابتدای تصمیمات خود برای بودجه اعدادی را مشخص میكنند اما بعد بهطور واقعی هم محاسباتی انجام داده و معمولا تغییراتی در رقم اعلام شده میدهند.
دلیل این مساله این است كه آنها وابستگی به نفت را با درآمد نفتی متفاوت میدانند، هر چند در مجموع وابستگی به درآمدهای نفتی موجب میشود تا سهم نفت در بودجه بالای 60 درصد شود. بخشی از این تفاوت مربوط به محاسبات اداری و نوع ارقامی است كه به كار میبرند؛ این محاسبات باعث میشود تا سهم نفت را پایین نشان دهند. بخشی از تفاوت هم متعلق به عملكرد واقعی دولتها در كاهش وابستگی به نفت است. بنابراین صرف اظهارنظر مسئولان درباره بودجه كافی نیست و باید تجربیات و عملكردهای قبلی در بودجه را هم مدنظر قرار داد.
شفاف كردن اقتصادهای پیشین نشان میدهد كه این طور نیست كه ما به یكباره بتوانیم وابستگی به نفت را تا 30 درصد كاهش دهیم. البته اینكه دولت سعی دارد وابستگی بودجه را به نفت كم كند خود یك رویه مثبت است، زیرا برخی از دولتها ممكن است حتی این علاقهمندی را هم نشان ندهند، ولی صرف علاقهمندی برای این امور كافی نیست و این كار نیازمند اراده و مكانیزمهای واقعی عملیاتی است.
كسری بودجه در سال 95 بستگی به بسیاری از عوامل از جمله تورم و برنامه واقعی دولت دارد. راجع به رقم كسری بودجه نمیتوان اظهارنظری كرد زیرا خود دولت هم نمیتواند رقم مشخصی را اعلام كند. بودجه ما برون زاست و وابسته به متغیرهایی از جمله درآمد نفتی است كه به بیرون بستگی دارد. از طرف دیگر، شرایط ركودی حاکم بر اقتصاد ایران هنوز شرایط قویای است كه به شرایط ركود تورمی تبدیل شده است.
این ركود، ركودی سنگین است و از این رو سیاستهایی كه ممكن است دولت به كار ببرد و در عین حال برخی از متغیرهایی از بیرون كه بر آن تاثیر میگذارد ممكن است آن را تشدید كند و همه این عوامل در كنار هم است كه در تعیین بودجه نقش دارد. در كنار آن حوادث غیرمترقبه هم میتواند بودجه را از تعادل خود خارج كند. عواملی مانند كم آبی، میزان بلایای طبیعی و حوادث مقطعی از آن جمله اند و نمیتوان به قطع و یقین راجع به رقم بودجه صحبت كرد.
باید تاكید كرد كه اقتصاد كشور در عمل و به صورت واقعی نشان داده كه بین 60 تا 65 درصد به نفت وابسته است و درآمدهای ناشی از نفت هم در این بین در نظر گرفته میشود. پس نمیتوان درباره 30درصد بودجه حاصل از نفت در سال آینده از هم اكنون سخن گفت.
* اقتصاددان و استاد دانشگاه