|
کد خبر
۶۳۷۵۹
کپی شد
نرخ سود بانکی، گریبانگیر صنعت
وبلاگ تین نیوز | به دنبال مباحثی كه در ماههای اخیر در رابطه با ایجاد تغییراتی در حوزه اقتصاد برای گشایش اقتصادی مطرح شده است، بحث اصلاح نظام بانكی و تغییر در سود بانكی نیز مورد توجه بوده است. باید عنوان كرد سیاستهایی كه اتخاذ شده است بدون ریشه یابی بوده و واقعیت این است كه ما این را میدانیم كه سیاستهای پولی بسیار غلط بوده است.
نرخ سود بانكی افزایش یافته است. فكر میكنند میتوانند از این طریق نقدینگی را جمع كنند، غافل از اینكه این نقدینگی ممكن است از بخشهای تولیدی گرفته شود و بخشهای صنعت و كشاورزی را با دشواری مواجه كند. باید پرسید هدف چیست؟هدف این است كه ما سرمایهگذاری تولیدی انجام دهیم یا خیر؟ این نگاه غلطی در ایران است كه تصور میكنند نرخ سود بانكی باید با تورم همسازی داشته باشد. علم اقتصاد میگوید كه نرخ سود بانكی با نرخ سوددهی باید هماهنگی داشته باشد و بخشهایی كه سوددهی پایینی دارند متضرر میشوند. بنابراین این سیاست پولی، سیاست غلطی بود كه دنبال شد.
ضمن اینكه تصمیم فروش اوراق مشاركت را دولت با همراهی بانك مركزی اتخاذ كرد كه سیاست نادرستی بود و معلوم هم نیست كه این منابع در كجا باید هزینه شود. در این زمینه بانك مركزی تنها تعهداتی را متقبل و ناچار شد این اوراق را به سیستم بانكی واگذار كند. نكته دیگر این است كه ما بدون داشتن یك استراتژی نمیتوانیم انتظار این را داشته باشیم كه اقتصاد ما شكوفا شود.
متاسفانه به این مساله توجه نشده است كه سیاستهای پولی باید منابع را به سمت بخشهای مولد و صنعت و كشاورزی سوق دهد، نه اینكه صرفا بخواهد این منابع را جمع آوری كند. به هر حال ما نمیتوانیم از یك طرف انتظار این را داشته باشیم كه نقدینگی را در همه بخشها جمع كنیم و بعد هم بخواهیم بخشهای تولیدی را مورد حمایت قرار دهیم، چرا كه این موارد با هم سازگار نیست.
ما در حال حاضر با یك وضعیت بحرانی مواجه هستیم، یعنی بانكها تعهدات عظیمی را به مردم داده و سپردههای مردم را جمع كردهاند و باید وام بدهند، در حالی كه بازدهی بخش صنعت و كشاورزی به قدری پایین است كه اینها نمیتوانند منابع را به سمت بخشهای صنعت و كشاورزی ببرند و منابع به سمت واسطهگریهای مالی و تجاری میروند. اشتباه دیگر این است كه وقتی صحبت از تورم میشود قیمت تمام كالاها و خدمات را یكسان فرض میكنند، در حالی كه چنین نیست. برخی از كالاها ممكن است افزایش قیمت داشته باشند و برخی دیگر نیز ممكن است نسبتا افزایش كمتری داشته باشند و قیمت برخی دیگر نیز حتی ممكن است كاهش پیدا كرده باشند.
آن چیزی كه در اقتصاد حائز اهمیت است رابطه نقدینگی و یا حجم پول و قیمتهای نسبی است كه باید مدنظر قرار دهند. فرض كنید وقتی میگویند رشد اقتصادی یا تورم، یعنی همه بخشها را در نظر میگیرند، كه چنین نیست. بنابراین آنچه مهم است قیمتهای نسبی است نه متوسط قیمت، كه اینها جزو اشكالاتی است كه وجود دارد و ضربه بسیار مهلكی را به بخشهای صنعت و كشاورزی وارد كرده است و باعث افزایش بیكاری و تعمیق شرایط ركود تورمی در كشور شده است. وقتی میگوییم نرخ سود بانكی باید با نرخ سود هماهنگ باشد، یعنی برخی بخشها نرخ سود بالا و بعضی بخشها نرخ سود پایینی دارند.
اگر نرخ سود را از 25درصد به 30 درصد افزایش دهیم، باز هم برای بخشهایی كه رانت و انحصار دارند، مانند بخشهای تجاری و دلالی و واسطهگریهای مالی، سودآور است. باید تاكید كرد كه این غلط است كه نرخ سود بانكی را بر مبنای تورم بسنجند. این کار از ابتدا غیر علمی و نادرست بوده است.
نرخ سود بانكی افزایش یافته است. فكر میكنند میتوانند از این طریق نقدینگی را جمع كنند، غافل از اینكه این نقدینگی ممكن است از بخشهای تولیدی گرفته شود و بخشهای صنعت و كشاورزی را با دشواری مواجه كند. باید پرسید هدف چیست؟هدف این است كه ما سرمایهگذاری تولیدی انجام دهیم یا خیر؟ این نگاه غلطی در ایران است كه تصور میكنند نرخ سود بانكی باید با تورم همسازی داشته باشد. علم اقتصاد میگوید كه نرخ سود بانكی با نرخ سوددهی باید هماهنگی داشته باشد و بخشهایی كه سوددهی پایینی دارند متضرر میشوند. بنابراین این سیاست پولی، سیاست غلطی بود كه دنبال شد.
ضمن اینكه تصمیم فروش اوراق مشاركت را دولت با همراهی بانك مركزی اتخاذ كرد كه سیاست نادرستی بود و معلوم هم نیست كه این منابع در كجا باید هزینه شود. در این زمینه بانك مركزی تنها تعهداتی را متقبل و ناچار شد این اوراق را به سیستم بانكی واگذار كند. نكته دیگر این است كه ما بدون داشتن یك استراتژی نمیتوانیم انتظار این را داشته باشیم كه اقتصاد ما شكوفا شود.
متاسفانه به این مساله توجه نشده است كه سیاستهای پولی باید منابع را به سمت بخشهای مولد و صنعت و كشاورزی سوق دهد، نه اینكه صرفا بخواهد این منابع را جمع آوری كند. به هر حال ما نمیتوانیم از یك طرف انتظار این را داشته باشیم كه نقدینگی را در همه بخشها جمع كنیم و بعد هم بخواهیم بخشهای تولیدی را مورد حمایت قرار دهیم، چرا كه این موارد با هم سازگار نیست.
ما در حال حاضر با یك وضعیت بحرانی مواجه هستیم، یعنی بانكها تعهدات عظیمی را به مردم داده و سپردههای مردم را جمع كردهاند و باید وام بدهند، در حالی كه بازدهی بخش صنعت و كشاورزی به قدری پایین است كه اینها نمیتوانند منابع را به سمت بخشهای صنعت و كشاورزی ببرند و منابع به سمت واسطهگریهای مالی و تجاری میروند. اشتباه دیگر این است كه وقتی صحبت از تورم میشود قیمت تمام كالاها و خدمات را یكسان فرض میكنند، در حالی كه چنین نیست. برخی از كالاها ممكن است افزایش قیمت داشته باشند و برخی دیگر نیز ممكن است نسبتا افزایش كمتری داشته باشند و قیمت برخی دیگر نیز حتی ممكن است كاهش پیدا كرده باشند.
آن چیزی كه در اقتصاد حائز اهمیت است رابطه نقدینگی و یا حجم پول و قیمتهای نسبی است كه باید مدنظر قرار دهند. فرض كنید وقتی میگویند رشد اقتصادی یا تورم، یعنی همه بخشها را در نظر میگیرند، كه چنین نیست. بنابراین آنچه مهم است قیمتهای نسبی است نه متوسط قیمت، كه اینها جزو اشكالاتی است كه وجود دارد و ضربه بسیار مهلكی را به بخشهای صنعت و كشاورزی وارد كرده است و باعث افزایش بیكاری و تعمیق شرایط ركود تورمی در كشور شده است. وقتی میگوییم نرخ سود بانكی باید با نرخ سود هماهنگ باشد، یعنی برخی بخشها نرخ سود بالا و بعضی بخشها نرخ سود پایینی دارند.
اگر نرخ سود را از 25درصد به 30 درصد افزایش دهیم، باز هم برای بخشهایی كه رانت و انحصار دارند، مانند بخشهای تجاری و دلالی و واسطهگریهای مالی، سودآور است. باید تاكید كرد كه این غلط است كه نرخ سود بانكی را بر مبنای تورم بسنجند. این کار از ابتدا غیر علمی و نادرست بوده است.
* اقتصاددان و استاد دانشگاه