لزوم تدوین استراتژی تولیدی درکشور
وبلاگ تین نیوز | ضعفی که در حوزه اقتصاد وجود دارد آن است كه به صورت اصولی و كارشناسی شده مشكلات را بررسی و دستهبندی نمیكنیم. برای اینكه رونق اقتصادی به وجود بیاید باید ببینیم كه چه بخشی از مشكلات بخش تولیدی ما مربوط به كمبود منابع و نقدینگی و چه بخشی از آن به فضای كسب و كار بستگی دارد. از طرف دیگر باید این موضوع بررسی شود كه چقدر از این مشكلات به دلیل نبود انگیزه سرمایهگذاری یا نبودن تكنولوژی و كالای واسطهای است و چه مقدار به ریسكهایی كه دولتمردان به بنگاهها تحمیل میكنند، برمیگردد.
اینكه ما به صورت فلهای مشكلات در صنایع كوچك را یكسان فرض كنیم یا مشكل اشتغال زایی را فقط در صنایع كوچك ببینیم برداشت و تشخیص نادرستی از مشكلات اقتصادی ایران است. این درك نادرستی از بیماری صنعتی و تولیدی در ایران است كه به صورت گزینشی مسئولان تصمیم میگیرند كه برخی از منابع را بدون توجه به اولویتها و نیازها و اهمیت صنایع و دستهبندی آنها تخصیص بدهند.
اینكه این پول توزیع میشود شاید ظاهرا بد نباشد اما باید دید كه به چه صنایعی داده میشود. اگر ما این پول را به برخی صنایعی بدهیم كه نباید تزریق پول برای آنها در نظر گرفته شود، این به معنای هدر دادن منابع است. البته شاید گفته شود كه اگر ما این منابع را به بخش تولیدی ندهیم اینها در اختیار بخشهای خدماتی و وارداتی قرار میگیرند. اگر بخواهیم بین این دو امر بد یكی را انتخاب كنیم شاید تصمیم درست تخصیص این پول به صنایع كوچك باشد، اما راهحل اساسی كشور ما تدوین یك نوع استراتژی تولیدی و صنعتی است كه بتواند به درستی بیماری صنایع را تشخیص دهد و به مسئولان مشكلات را
گوشزد كند، همانطور كه باید راهحلهای مناسب را هم ارائه داد.
به نظر میرسد كه چنین چیزی در دستور كار قرار ندارد. بر این اساس تزریق سرمایه به صنایع كوچك نمیتواند كمكی انجام دهد و فقط مسكنی است كه بیماری آنها را بدون ریشهیابی مشكلات حفظ میكند و به تعویق میاندازد، و تا حدودی بروز عمیق وضعیت ركود تورمی را در اقتصاد كشور ایجاد میكند كه نمیتوان به همین سادگی از كنار آن گذشت.
همانطور كه عنوان شد نیاز به درك عمیقی از مشكلات است كه این درك اكنون دیده نمیشود. هنوز شفافیت لازم در نهادهای تصمیمگیری وجود ندارد و این خیلی دشوار است كه ما بگوییم نهادهای مختلف چه كار میكنند و آیا به درستی وظایف خود را انجام میدهند یا خیر.
حال آنكه بدون تفكیك این وضعیت و شناخت روشن و شفاف، ارزیابی عملكرد این نهادها به صورت كلی امكان پذیر نیست. باید دید كه چقدر مشكلات ما و صنایع ما به مسائل مدیریتی و چه مقدار به سیاستگذاری و متغیرهای كلان اقتصادی برمیگردد و چه مقدار از آن به بخشهای مربوطه اختصاص دارد و برای رسیدن به یك نقطه نظر درست باید همه اینها از هم تفكیك شود.
اینكه تصور كنیم منابع ما حتما به درستی مورد استفاده قرار میگیرند، حتی اگر شركتهای خارجی هم باشند، ولی استراتژی مشخصی نباشد و مدیریت كارآمدی وجود نداشته باشد، این منابع به هدر میروند. این طور نیست كه شركتهای خارجی بیایند و ناكارآمدی بخشهای تولیدی داخلی را جبران كنند. آنها در چارچوب منافع ملی خود عمل میكنند و این به ما برمیگردد كه چگونه بتوانیم از كمكهای شركتهای خارجی برای رفع محدودیتها و كمبودها و نیازهای تكنولوژیكی كه داریم بهره بگیریم.
اما مطمئنا ما نیاز به یك تغییر نگرش و استراتژی جدید داریم. دولت باید این را مشخص كند كه در مرحله پسا تحریم چه سیاستهایی را دنبال میكند. قاعدتا این سیاستها باید متفاوت از گذشته باشد. اگر قرار است همان سیاستها دنبال شود، این نشان میدهد كه درك درستی از وضعیت اقتصادی كشور در کار نیست یا برنامهریزی بلندمدت در كشور وجود ندارد.
* اقتصاددان و استاد دانشگاه