گام اول ژست سیاسی بیش نیست
وبلاگ تین نیوز | مدت زیادی از توافق ژنو نگذشته است و این روزها شاهد برقراری ارتباط مجدد با كشورهای اروپایی در قالب سفر هیاتهایی به ایران هستیم. درحالی كه یكی از اولویتهای دولت یازدهم برای خروج از ركود به میدان آوردن نیروی بخش خصوصی به میدان اقتصاد ایران بوده است اما هنوز شرایط لازم برای ورود این بخش به اقتصاد دولتی كشور ایران فراهم نشده است.
در این شرایط بخش خصوصی نباید در انتظار دعوت دولتمردان از آنها باشد، بلكه شایسته است این بخش هرچه سریعتر خود اقدام به تدوین برنامهای نموده و ابتكار عمل را در عرصه اقتصاد به دست گیرد. بسیاری از كارشناسان معتقدند از همین ابتدای ورود هیاتها باید بخش خصوصی جدیتر وارد عمل شود. پدرام سلطانی عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی ایران از پشت پرده سفر این هیاتهای سیاسی و تجاری اروپایی به ایران میگوید.
چرا هیاتهای تجاری در قالب هیاتهای سیاسی شان به ایران سفر میكنند و بخش خصوصی بهصورت جداگانه از آنها برای ورود به ایران دعوت نمیكند؟
پیش از این و قبل از توافق گروه 5+1 هیاتهای اقتصادی زیادی به كشور ایران میآمدند و همچنین از سوی بخش خصوصی ایران بازرگانان به سایر كشورها اعزام میشدند و در واقع سازماندهی و ابتكار عمل اینها عموما در دست اتاق بازرگانی بود. رفت و آمد هیاتهای سیاسی پس از توافق از دو جنبه باعث این استنباط شده است. موضوع اول این است كه سالها روسا و مقامهای عالیرتبه خارجی به ندرت به كشور ایران میآمدند. طبیعتا این عدم رفت و آمدها یك انتظارات انباشتشدهای را در دو طرف ایجاد كرده است كه تمایل دارند رفت و آمدها تقویت شود. همچنین این رفت و
آمدها باید به گونهای باشد كه به مخالفان توافق برای بازیابی سطح معمول و بالای ارتباطات دیپلماتیك و رفت و آمدهای سیاسی بین دو كشور پیام دهد. پس ما باید برای یك مدتی این موضوع را طبیعی قلمداد كنیم كه وزرا و مقامات ارشد این كشورها در رفت و آمد با ایران شرایط را به گونهای ساماندهی میكنند تا به همراهشان هیاتی از شركتهای بزرگ و معتبرشان را نیز داشته باشند. نكته دیگر اینكه شركتهای بزرگ معمولا با مقامات شان سفر میكنند و كمتر شركتهای بزرگ را میتوان در قالب شركتهای صرف تجاری دید.
این شركتها عموما شركتهای كوچك و متوسط را نیز پوشش میدهند دلیلش هم اهمیت این شركتهاست. در این حالت شركتهای بزرگ در همكاریهایشان یا اخذ مجوزها یا روان كردن رفت و آمدهای تجاری شان نیاز به یك حمایت و ابزار سیاسی هم دارند كه رفت و آمد با مقامات سیاسی كشور به همین دلیل است. در شرایط كنونی تركیب هیاتهای اروپایی كه به ایران میآیند با تركیب متعارف هیاتها متفاوت است. در میان چند هیاتی كه در این چند هفته اخیر به كشور ایران سفر داشتهاند غالبا یك یا دو مقام عالیرتبه كشور اروپایی بهعلاوه تعداد معدودی از هیاتهای
تراز اول آن كشور به ایران سفر كردهاند.
این درحالی است كه تركیب متعارف هیاتها معمولا گستردگی بیشتر و شاكلهای كه بیشتر شامل شركتهای كوچك و متوسط هستند، دارد. زمانی كه چنین هیاتهایی به كشورمان بیایند قطعا میزبان اصلی و هماهنگكننده اصلی و برنامهریز اتاق بازرگانی خواهد بود و ما در حال انجام این سازماندهی هستیم. همچنین نخستین هیاتی كه كشورهای اروپایی میفرستند بیشتر باید اسمش هیات سیاسی بگذاریم، حتی اگر شركتهای تجاری و تولیدی نیز در آن باشند. در واقع آوردن شركتهای تجاری از سوی هیاتهای عالیرتبه سیاسی اروپایی بیشتر برای نشان دادن علاقه برای رفت و آمد است.
آنچه پیش بینی میشود این است كه پس از گذشتن یكی دوماه از رفت و آمد هیاتهای عالیرتبه سیاسی و در كنار آن شركتهای تجاری كه با هدف سیاسی است شاهد جا افتادن رفت و آمد متعارف هیاتهای عالیرتبه تجاری كشورهای اروپایی خواهیم بود.
در میان رفت و آمدهای هیاتهای تجاری در قالب هیاتهای عالیرتبه سیاسی زمینههای مورد بررسی برای همكاری میان كشورها بیشتر در زمینه نفت و گاز و پتروشیمی بوده است و این شركتها در ایران در دست شركتهای دولتی و شبه دولتی است. این درحالی است كه بخش عمده نمایندگان اتاق بارگانی ما نماینده صنایع متوسط و كوچك هستند چرا در این رفت و آمدها، اتاق بازرگانی زمینه فعالیت بیشتر و سهلتری را برای این دست از صنایع ما فراهم نمیكند؟
هنوز هیاتی در آن قالب متعارف تجاری برای مبادله به ایران نیامده است. این چند هیاتی كه در رفت و آمد
بودهاند هیاتهایی سیاسی بودند كه در واقع در این رفت و آمدها یك ژست سیاسی هم در درونش تعبیه شده بود. بنابراین هنوزبا شركتی گفتوگو نشده تا اینگونه مطرح شود که به این دست صنایع اهمیت بدهیم یا ندهیم. البته باید این را تاكید كنم كه در رفت و آمد هیاتها آن كسی كه باید برنامهریزی كند بیش از آنكه اتاق باشد باید بنگاهها باشند و بعد اتاق.
یعنی اگر قرار باشد كه اتاق بهصورت دستوری تعیین كند كه چه كسی بیاید و چه كسی نیاید طبیعی است كه این افراد چندان تمایلی به همكاری و كار نداشته باشند. پس مشتاقان به بهرهگیری از فرصتهای تجاری میان ایران و سایر كشورها باید متناسب كشور هدف شان برنامهریزی داشته باشند. در واقع اگر ایران در آینده تصمیم گرفت هیاتی اعزام كند این بخش آمادگی این را داشته باشد و ارتباطات اولیه شان را برقرار كرده باشد تا در قالب آن هیات از طرف ایران سفر كنند تا ملاقاتهای سودمند و اثربخشی داشته باشند.
اگر هیاتی از كشور هدفشان به ایران سفر میكند باز با شناسایی طرفهای بالقوه شان در آن موقعیت و با داشتن اطلاعات تجاری و پیشنهادهای جذاب با آنها ملاقات بكنند. آن كاری كه اتاق سعی دارد انجام دهد این است كه با توان اتاقهای مشترك و تشكلهای تخصصی تركیب هیاتها را حرفهایتر و با كمك تشكلها سازماندهی شدهتر بكند و نهایتا از این طریق بتواند بهترین ارتباط را برقرار كند.
آیا به همان اندازه كه هیاتهای تجاری كه در قالب هیاتهای عالیرتبه سیاسی به ایران سفر میكنند و در حال بررسی بازارهای ایران برای سرمایهگذاری هستند، بخش خصوصی ما هم بازارهای اروپایی را رصد میكند تا بداند چه فرصتهایی را در آینده برای سرمایهگذاری در آن كشورها خواهد داشت؟
قطعا تعدادی از شركتهای ما به ویژه آنهایی كه در تولید و صادرات و بازاریابی حرفهایتر توانستهاند عمل كنند و مدیریت قویتری را در این بخشها داشتهاند در حال بررسی فرصتها هستند. طرف مقابل ما هم همینطور است. در واقع به اینگونه نیست كه تمام شركتهای تجاری از ریز و درشت در حال رصد بازار ایران باشند بلكه آنهایی در حال برررسی بازارهای سرمایهگذاری در ایران هستند كه فكر میكنند ظرفیتهای مكملی را میتوانند بیابند و فرصتهای تجاری و تولیدی را میتوانند در بازارهای ما پیدا كنند. این اتفاق در حال افتادن است ولی چون این
اتفاق در سطح بنگاه به بنگاه است اتاق اینها را رصد نمیكند.