چرا بورس پس از توافق وین منفی شد؟
تین نیوز | در حالی که بیشتر کارشناسان پیشبینی میکردند شوک مثبت حاصلشده از توافقات هستهای میتواند ناجی بازار سرمایه باشد، این گونه نشد و بازار سرمایه در مدار نزولی قرار گرفت. به این ترتیب شاخص کل بورس تهران که هفته گذشته در انتظار اعلام نتایج مذاکرات ایران و گروه ۱+۵، هر روز مثبت بود، پس از مشخصشدن نتیجه و توافق وین، برخلاف پیشبینیها کاهش یافت و به کانال ۶۷ هزار واحدی سقوط کرد.
رشد نزدیک به ۲ هفتهای شاخص بورس قیمت بیشتر شرکتهای پرگردش را به قیمتهای انتهای سال ۹۳ رساند، قیمتهایی که به نظر میرسد تبدیل به دیوارهای مقاومی در برابر رشد بازار شده و هر سهامداری را به فروش ترغیب میکند. تحلیل این رویداد، همچنان موضوع بحث بورسیها است و هر یک از آنها سقوط بورس را با دستهای از عوامل مرتبط میدانند.
گروهی با یادآوری تجربه عرضه سنگین سهام از سوی سهامداران حقوقی در روزهای پس از تفاهم لوزان، افت اخیر شاخص را نیز به عملکرد آنها نسبت میدهند و همچنین سهامداران حقیقی را به تصویر میکشند که همیشه دست به ماشه هستند و با هر رفتار هیجانی در بازار سرمایه تبدیل به خریدار و فروشنده میشوند. برخی دیگر از کارشناسان معتقدند بازار سرمایه خبرهای خوش پس از توافقات هستهای را از قبل پیشخور کرده بود.
اما گروه دیگر عقیده دارند که برطرف شدن تحریمها و نمایان شدن آثار آن در اقتصاد و سپس به حرکت درآمدن چرخه تولید و صنعت کشور به زمان نیاز دارد. به این ترتیب تا زمانی که تولید به حرکت در نیاید و شرکتها سودهای مناسبی را بهدست نیاورند، نمیتوان انتظار داشت که بازار سرمایه از رشد پایداری برخوردار شود.
ابهامات پابرجاست
در اینباره عضو هیاتمدیره کارگزاری فارابی معتقد است، با مثبتشدن نتیجه مذاکرات هستهای میان ایران و کشورهای ۱+۵، یکی از ریسکهای سیستماتیک موجود در بازار سرمایه کاهش یافته اما ابهامات بسیاری هنوز در این بازار پابرجاست که تنها با این توافق برطرف نشده است.
محمد دارستانی به ۲ تجربه قبلی و مرتبط با موضوع هستهای در آذر ۹۳ و فروردین ۹۴ اشاره کرد و گفت: از آنجایی که روند بازار سرمایه پس از ۲ تفاهم قبلی روند نزولی به خود گرفت، این موضوع موجب بدبینی فعالان بازار شد و در شکلگیری شرایط روزهای اخیر بازار نقش بسیاری را ایفا کرد.
وی با اشاره به اینکه بازار سرمایه هنوز توافق هستهای را باور نکرده است، اظهار کرد: از آنجایی که تا زمان برداشتهشدن تحریمها به زمان بیشتری نیاز است، سهامداران به سرعت نمیتوانند آثار آن را مشاهده کنند، بنابراین برخی از افراد اقدام به فروش سهام خود در این مدت کردند.
دارستانی در ادامه بیان کرد: پس از آنکه بازار در چند هفته قبل از مذاکرات هستهای روند مثبتی به خود گرفت، با مثبت شدن مذاکرات، حقوقیهای فعال در بازار سرمایه اقدام به فروش سهام خود کردند و بسیاری از سهامداران حقیقی نیز که همواره تحت تاثیر فضای روانی بازار سرمایه قرار میگیرند، سهام خود را به فروش رساندند و به روند منفی بازار دامن زدند.
لزوم نگاه بلندمدت
وی با اشاره به اینکه سرمایهگذاران باید با دید بلندمدت به بازار سرمایه نگاه کنند، بیان کرد: بسیاری از سهامداران با دید کوتاهمدت به بازار نگاه میکنند و این موضوع موجب خواهد شد که با کوچکترین تغییر و هیجانی در بازار سرمایه، صفهای خرید و فروش طولانی تشکیل دهند.
دارستانی با اشاره به اینکه برداشتهشدن تحریمها چشمانداز اقتصادی مثبتی را برای ایران به تصویر میکشد، گفت: با توجه به آنکه برداشتهشدن تحریمها و نمایانشدن آثار اقتصادی در آن زمانبر خواهد بود، بنابراین نباید انتظار داشت که بازار سرمایه به یکباره رونق پیدا کند.
عضو هیات مدیره کارگزاری فارابی عامل دیگر روند نزولی بازار سرمایه در روزهای گذشته را علاقه سهامداران برای نرفتن به مجامع شرکتها دانست و اظهار کرد: با توجه به آنکه در فصل مجامع قرار داریم، بسیاری از سهامداران ترجیح میدهند قبل از رفتن شرکتها به مجمع، سهام خود را به فروش برسانند که این عامل هم موجب شد روند نزولی بازار سرمایه در روزهای اخیر شدت بیشتری پیدا کند.
کاهش ریسک سیستماتیک
مدیر سرمایهگذاری شرکت نوآوران مدیریت سبا نیز به وضعیت بورس پیش از اعلام توافق هستهای اشاره کرد و گفت: شاخص کل بازار سهام قبل از اعلام توافق هستهای با رویکرد و نگاه مثبت فعالان بازار سرمایه روبهرو شد و منجر به رشد از ۶۴ به بیش از ۶۹ هزار واحد شد، به طوری که رشد ۷ درصدی نماگر بازار در کمتر از ۲ هفته رقم خورد.
وی این رشد فزاینده کوتاهمدت را ناشی از انتظار سرمایهگذاران از کاهش ریسک سیستماتیک سیاسی و اقتصادی بازار سرمایه با رفع تحریمهای اقتصادی عنوان کرد و گفت: با رفع تحریمهای بانکی، مالی، حملونقل و بیمه همزمان با اجرای پروتکل توافق هستهای، بخش قابل توجهی از نگرانیهای فعالان بازار سرمایه به امیدواری تبدیل خواهد شد، به این ترتیب منجر به ورود نقدینگی به بازار سرمایه در میانمدت میشود.
عوامل اصلی کاهش نماگر
این کارشناس بازار سرمایه در پاسخ به این سوال که چرا در این مدت بورس واکنش منفی از خود نشان داد، گفت: ۴ دلیل را میتوان به عنوان دلایل ریزش شاخص بورس بعد از اعلام توافق هستهای عنوان کرد.
اول اینکه با وجود رشد ۷ درصدی شاخص پیش از اعلام نتیجه مذاکرات هستهای گاهی نمادهای بانکی، خودرویی، بیمهای و حملونقل رشد بیش از ۲۰ درصدی را تجربه کردند که بازده معقولی برای سرمایهگذاران محسوب میشد.
مقایسه بازده بیش از ۲۰ درصدی در بیشتر نمادهای بازار در یک دوره کوتاهمدت در مقایسه با بازدهی منفی شاخص در یکسال و نیم اخیر، انگیزه سرمایهگذاران حقیقی سفته باز برای عرضه سهام و نقد کردن را بالا برد.
کریمزاده ادامه داد: دلیل دوم هم به نحوه عملکرد سهامداران حقوقی برمیگردد.
به این معنی که برخی از شرکتهای حقوقی شرایط بازار در این دوره را فرصت مناسبی برای عرضه سهام و شناسایی درآمد حاصل از فروش سرمایهگذاریها در بودجه خود برشمرده و اقدام به عرضههای قابل توجه در نمادهای بانکی، خودرویی، بیمهای و حملونقل کردند که این امر منجر به نزول شاخص پس از اعلام توافق هستهای در هفته اخیر شد.
وی سومین دلیل را انتشار گزارشهای ۳ ماهه نهچندان مناسب و حتی گاهی با پوششهای نامناسب و تعدیلهای منفی سود دانست و بیان کرد: این اتفاق انتظار رشد سریع شاخص بازار با شتاب قبلی را توجیهپذیر نکرد و باعث شد سرمایهگذاران انتظار تعدیل منفی سود در برخی از نمادها در پایان سال را داشته باشند که این امر نیز منجر به افت شاخص شد.
نگرانی از بابت مجامع بانکها وجود ندارد
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: علاوه بر این انتشار صحبتهای برخی از مسئولان بانک مرکزی مبنی بر ممانعت بانک مرکزی از تقسیم سود بیش از ۱۰ درصدی بانکها در مجامع به عنوان چهارمین دلیل موجب شد عرضههای سنگینی در نمادهای بانکی در روز پس از توافق هستهای رخ دهد. به نحوی که به دنبال افت قابل توجه این نمادها، سایر گروهها و نمادهای بازار نیز با صف فروش مواجه شدند.
مدیر سرمایهگذاری شرکت نوآوران مدیریت سبا با اشاره به الزام بانک مرکزی مبنی بر تقسیم حداقل سود نقدی در مجامع با تاکید بر اینکه این نهاد ناظر مرجع نظارت بر فعالیتهای بانکداری بوده و نه مرجع تصمیمگیر، گفت: تشکیل مجامع بانکها و تقسیم خوب سود آنها برخلاف انتظارات و شایعات موجود در بازار سرمایه، صحت بر این امر گذاشت که بانک مرکزی اقدامی عاجل در جهت اقداماتی خلاف عملیات بانکداری اسلامی و اصول و قوانین بانکداری و کمیته بال داشته است.
از همین رو این بخش از نگرانی در بازار سرمایه رفع شد. وی با بیان اینکه تاثیر رفع تحریمها در بلندمدت در گروه بانکی قابل توجه خواهد بود، گفت: انتظار میرود شرکتهای حاضر در این صنعت با توسعه فعالیتهای ارزی و سوئیفت خود بتوانند پوششهای مناسبی را در زمینه درآمدهای غیرمشاع ارزی داشته باشند.
همچنین با انتظار رویکرد تحلیلی بانک مرکزی مبنی بر امیدواری به کاهش نرخ سپرده قانونی و نرخ جرایم استقراض از بانک مرکزی، ایجاد خط اعتباری معادل بدهی دولت به بانک مرکزی به منظور کاهش هزینههای مالی استقراض از بانک مرکزی، فروش املاک مازاد بانکها و تخصیص منابع در راستای فعالیتهای بانکداری و همچنین کاهش رقابتهای منفی بانکها در جذب منابع با پیدایش زمینههای رقابت سالم بانکداری اسلامی، میتوان رشد درآمد و سودآوری بانکها البته در نه کوتاهمدت بلکه در میانمدت را شاهد بود.