برزیل؛ کانونی برای کشت فراسرزمینی ایران
وبلاگ تین نیوز، کامران نرجه | هنوز مدت زیادی از موافقت هیات وزیران با آغاز کشت فراسرزمینی محصولات کشاورزی نمی گذرد، ولی اشتیاق سرمایه گذاران ایرانی برای حضور در بازارهای خارجی و استفاده از پتانسیل کشاورزی آنها در جهت تأمین مایحتاج غذایی داخل کشور بسیار بالاست.
کشت فراسرزمینی می تواند موجب رونق تولید محصولات کشاورزی و ایجاد امنیت غذایی برای یک کشور شود، لذا بسیاری از کشورها به اهمیت این مساله پی برده و با توجه به محدودیت منابع داخلی (آب و زمین) اقدام به اجاره زمینهای دیگر کشورها و استفاده از منابع آنها برای تولید کشاورزی میکنند.
البته از پیاده سازی این الگوی سرمایه گذاری در سایر نقاط دنیا هم زمان زیادی نمی گذرد ،چنانکه جمهوری خلق چین پارسال توافقنامهای را با اوکراین برای بهرهبرداری از ۳میلیون هکتار اراضی زراعی این کشور به مدت ۵۰سال با هدف تأمین مواد غذایی چینیها امضا کرد. اوکراین در قبال این قرارداد، نهاده و تجهیزات کشاورزی را از چین دریافت و محصولات تولیدی را به بازار چین صادر می کند. این الگوی نوین همکاری اقتصادی بین کشورها، ضمن تأمین منافع مادی طرف سرمایه گذار و تضمین ایجاد اشتغال در کشور سرمایه پذیر، باعث امنیت غذایی در دو طرف و توسعه کشت محصولات با ارزش غذایی
بالا میشود. این مزایا منجر به اعطای مجوز کشت فراسرزمینی از سوی هیات وزیران به وزارت جهاد کشاورزی شده که با استقبال سرمایهگذاران بخش خصوصی روبرو شده است. مهندس محمود حجتی وزیر جهاد کشاورزی اخیراً با استناد به این مجوز دولتی از مذاکره با یک هیات غنایی برای آغاز کشت فراسرزمینی در این کشور برای نخستین بار خبر داد و گفت: با توجه به این که میانگین بارندگی دراین کشور بیش از پنج برابر ایران است، می توان کشت محصولات پرآب مانند برنج، ذرت و غیره را در برنامه کشت فراسرزمینی قرار داد.
وزیر جهاد کشاورزی کشت فرا سرزمینی را فرصتی برای کشاورزی کشور می داند و بر بهرهگیری سریع از این فرصت تاکید دارد و می گوید: برای توسعه کشت فراسرزمینی در ۵۰۰هزار هکتار از اراضی دیگر کشورها تا پایان دولت یازدهم برنامه ریزی کرده ایم.
به گفته وی، یکی از برنامهریزیهای وزارت جهاد کشاورزی توسعه کشت فراسرزمینی در کشورهای مختلف است که هم اکنون به صورت اجارههای بلندمدت یا در کشورهایی که قابلیت آن وجود داشت به صورت مالکیتی با حدود چند ۱۰هزار هکتار محقق شده است.
مهندس حجتی می گوید: این اراضی مورد نظر که در کشورهای مختلف مورد توافق دولتها قرار گرفته، جای مناسبی برای مهندسان کشاورزی و متخصصان این بخش است.
یکی از کارشناسان مسائل کشاورزی در همین رابطه می گوید: سالهاست خشکسالی و کمبود نزولات آسمانی بر کشور ما حاکم شده و انتظار میرود تا سال ۲۰۵۰ میلادی این روند با شدت بیشتری ادامه یابد. متاسفانه بدلیل کمبود بارندگی، کشاورزان به استفاده بی رویه از منابع سفرههای آب زیر زمینی رو آورده اند که اثرات آن در سالهای اخیر به وضوح خود را نشان داده است. از آن جمله میتوان به خشک شدن دریاچهها و تالابهای طبیعی ایران از جمله دریاچه ارومیه و نشست زمین در مناطق مشرف به سفرههای آب زیر زمینی اشاره کرد.
به گفته وی، با ادامه این روند تامین محصولات کشاورزی معمول برای مصرف داخل کشور با کمبود شدید مواجه خواهد شد و دامنه این موضوع به تامین آب شرب مورد مصرف مردم هم کشیده خواهد شد. در چنین شرایطی توسعه کشت فرا سرزمینی می تواند راهکار مناسبی برای امنیت غذایی کشور باشد.
وی معتقداست: کشورهایی که میتوانند هدف اجرای این طرح از سوی ایران باشند، باید روابط مناسب و پایدار سیاسی و اقتصادی با ما داشته باشند. علاوه بر این وجود زمینهای حاصلخیز و آب مناسب در کشور هدف یکی از الزامات اجرای این طرح است. در عین حال برای پیاده سازی طرح کشت فراسرزمینی باید به کیفیت و قیمت مناسب تمام شده محصول در کشور مقصدو همچنین تمایل این کشور به پذیرش طرح کشت فراسرزمینی از سوی سرمایهگذاران ایرانی توجه کرد.
کشورهایی که تاکنون به عنوان گزینههای کشت فراسرزمینی ایران معرفی شده اند، عبارتند از: غنا، برزیل و قزاقستان که هریک از آنها دارای مزایا و ویژگی های خاصی در فعالیتهای کشاورزی هستند.اما در بین این کشورها نباید از اهمیت برزیل در آمریکای لاتین غافل شد.
سید فخرالدین عامریان رئیس اتاق بازرگانی ، صنایع، معادن و کشاورزی برزیل و ایران در همین رابطه می گوید: برزیل یکی از بازارهای مستعد برای توسعه کشت فراسرزمینی در آمریکای لاتین است.به گفته وی، ایرانی ها برای نخستین بار موفق شدند ۶۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی برزیل را برای کشت فرا سرزمینی ذرت خریداری کنند. به گفته این فعال اقتصادی، بخش خصوصی جمهوری اسلامی ایران سالانه ۵ر۲ تا ۳ میلیون تن ذرت از برزیل وارد می کند که با این اقدام به راحتی می توانیم ۳۰ درصد از نیاز ذرت وارداتی خود را در برزیل بکاریم و پس از برداشت محصول به ایران انتقال دهیم.
جمهوری برزیل با ۸ میلیون و ۵۱۴ هزار کیلومتر مربع مساحت در آمریکای جنوبی واقع است و وسعت آن حدود ۵ برابر کشورماست.
این کشور با آرژانتین، بولیوی، کلمبیا، گینه فرانسوی، گویان، پاراگوئه، پرو، سورینام، اروگوئه و ونزوئلا هم مرز است و اراضی مستعدی برای کشت انواع محصولات کشاورزی دارد. ارزش تولید ناخالص داخلی برزیل در سال گذشته میلادی به ۲۴۰۰ میلیارد دلار رسید و این کشور خود را به رتبه هشتم اقتصادهای برتر دنیا رساند. بخش کشاورزی ۵ر۵ درصد، بخش صنعت ۴ر۲۶ درصد و بخش خدمات ۱ر۶۸ درصد از تولید ناخالص داخلی برزیل را شامل می شود. ضمن اینکه حداقل ۱۷ درصد از ۱۰۷ میلیون نفر نیروی کار این کشور در بخش کشاورزی فعالیت دارند و این مساله بیانگر وسعت بخش کشاورزی در اقتصاد برزیل است.
برزیل یکی از بزرگترین تولید کنندگان قهوه، گندم، برنج، ذرت، سویا، نیشکر و کاکائو در دنیاست و اتفاقاً عمده صادرات این کشور به ایران شامل همین محصولات کشاورزی است. با این حال نباید سایر پتانسیلهای همکاری تجاری با برزیل را از یاد برد. از طرف دیگر درآمد سرانه ملی این کشور تفاوت چندانی با شاخص مشابه در ایران ندارد و این مساله حکایت از قرابت توان خرید مصرف کننده برزیلی با توان خرید مصرف کننده داخلی است. فرهنگ مصرف مردم این کشور هم با وجود فاصله زیاد جغرافیایی با ایران، تفاوت زیادی با فرهنگ مصرف در ایران ندارد و به همین لحاظ تولید کنندگان ما به راحتی می توانند به
بازار مصرف برزیل نفوذ کنند.
رئیس اتاق بازرگانی برزیل و ایران می گوید: بسیاری از تجار این کشور متمایل به گسترش همکاری تجاری و صنعتی با ایران و سرمایه گذاری در کشورمان هستند، ولی تبلیغات منفی رسانه های خارجی باعث شده تا فعالان اقتصادی برزیل تصویر غلطی از همکاری با ایران داشته باشند.
وی می گوید: مردم و فعالان اقتصادی این کشور هیچ اطلاعاتی از ایران ندارند و اغلب آگاهی های آنها غلط است. آنها از پیشرفت های علمی و تکنولوژیکی ایران بی اطلاعند و ما را در زمره کشورهای بسیار فقیر خاورمیانه می گمارند. حال آنکه برگزاری یک نمایشگاه کوچک ازعکس ها و تصاویر شهرهای ما برای برخی از تجار این کشور در شهر سائوپولو باعث تغییر نگرش و استقبال آنها از همکاری اقتصادی با ایران شد.
نامبرده می افزاید: به همین دلیل بجاست تا سازمان توسعه تجارت و اتاق بازرگانی ایران روی اعزام هیاتهای تجاری به این کشور و دعوت از تجار برزیلی برای سفر به ایران سرمایه گذاری کنند تا علاوه بر تغییر نگرش برزیلی ها از همکاری اقتصادی با ایران، زمینه توسعه روابط ایران و آمریکای لاتین فراهم شود.
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی برزیل و ایران ادامه می دهد: حجم مبادله کالا بین ایران و برزیل بر اساس آمار گمرکات حدود ۵۰۰ میلیون دلار در سال است، ولی به دلیل تحریم های تجاری و ضرورت انتقال محصولات برزیلی از بازارهای سوم، آمار واقعی مبادله کالا بین ایران و برزیل بیش از ۲ میلیارد دلار درسال است.
وی گفت: برزیلی ها به ایران سویا، ذرت، شکر، گوشت و کنجاله دانه های روغنی صادر می کنند. همچنین کشمش، پسته، فرآورده های پتروشیمی، کوداوره ، قیر و سیمان تولید ایران در این کشور بازار خوبی دارد که البته توسعه صادرات به برزیل نیازمند تبلیغات و سرمایه گذاری است.
عامریان ادامه می دهد: طبق قوانین داخلی کشور برزیل، هر واردکننده کالا به این کشور موظف است تا معادل ارزش کالای وارداتی خود، ارز به کشور مبدا ارجاع دهد ، در غیر اینصورت فعالیت تجاری او نوعی پولشویی و خلاف اقتصادی محسوب می شود که از طریق پلیس این کشور قابل پیگیری است.
وی می افزاید: این مساله با توجه به تحریم بانک مرکزی ایران و نبود امکان واریز ارز از خارج به حساب این بانک مشکلاتی را برای تجار ایرانی در برزیل ایجاد کرده است که ضرورت دارد دولتمردان برای صیانت از تجار ایران در این کشور با دولت برزیل وارد مذاکره شوند و راهکاری برای رفع این معضل بیاندیشند.
عامریان ادامه می دهد: البته تهاتر کالا بین ایران و برزیل می تواند بخشی از این مشکل را مرتفع کند، ولی کسب مجوز تهاتر کالا بین تجار دوکشور نیازمند توافق رسمی دولتها با یکدیگر و صدور مجوز از سوی بانک مرکزی برزیل است.
رئیس اتاق بازرگانی ایران با اشاره به حجم انبوه فعالیت های ساختمانی و ساخت و ساز عمرانی در مناطق مختلف برزیل می گوید: برزیل به قیر، سیمان و مصالح ساختمانی ما نیاز دارد و صادرات این محصولات به برزیل از سود بالایی برخوردار است.از طرف دیگر گستردگی فعالیتهای کشاورزی در برزیل باعث شده تا آنها نیاز به خرید کود اوره داشته باشند و صنایع پتروشیمی ما توانایی بالایی در تولید و صادرات کود اوره دارند.