تجارت به سبک «دی۸»
تین نیوز | حدودا از ۳سال پیش، توافقنامه ترجیحی میان کشورهای عضو«دی۸» امضا و اجرا شد که تسهیل روادید تجاری بین این کشورها موجب شد تا حجم تجارت بین این کشورها بهنسبت افزایش یابد به نحوی که حجم ۱۵ میلیارد دلاری در سال ۱۹۹۵م، به ۱۳۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۱ رسید.
ضمن اینکه با نگاهی به آمار تجارت ایران در مقایسه با این ۷ کشور، از سال ۸۹ تا ۹ماه ۹۳ میتوان به رشد مبادلات و بهویژه صادرات ایران پی برد. به اعتقاد کارشناسان، «دی ۸» میتواند محملی باشد تا روابط اقتصادی بین ایران و کشورهای توسعه یافتهتر محور جنوب، بویژه کشورهای همسو با سیاستهای منطقهای و جهانی جمهوری اسلامی، بیش از پیش ارتقا یابد که سابقه و عملکرد اجلاسهای برگزارشده هم نشان از همین مسئله دارد. آمار صادرات و واردات ایران با کشورهای اسلامی عضو «دی۸» همچنین حاکی از این است که در میان این ۷ کشور، ایران با ترکیه حجم بیشتری از صادرات و
واردات را دارد. ایران از سال۸۹ تا ۹ماه امسال، ۱۷میلیارد و ۵۱۲ میلیون دلار کالا به ۷کشور عضو«دی۸»صادر کرد و ۲۰میلیارد و ۴۲۸ میلیون دلار نیز واردات از این کشورها داشت.
ساختار تشکیلاتی گروه دی ۸
در همین حال، مدیرکل دفتر امور نمایندگیهای سازمان توسعه تجارت با بیان اینکه ۸ کشور ایران، ترکیه، پاکستان، بنگلادش، اندونزی، مالزی، مصر و نیجریه، ۸ کشور اسلامی در حال توسعه با نام اختصاری گروه «دی۸» هستند، اظهار کرد: این گروه در ۱۵ ژوئن ۱۹۹۷ به پیشنهاد نجمالدین اربکان، نخستوزیر وقت ترکیه با هدف تقویت همکاریهای اقتصادی کشورهای عضو تشکیل شد.
رضا عباسقلی در گفتوگو با صمت با اشاره به اهداف این کشورها، گفت: تقویت و ارتقای جایگاه کشورهای در حال توسعه در اقتصاد جهانی، متنوع ساختن و ایجاد فرصتهای جدید در روابط تجاری و از همه مهمتر افزایش مشارکت در سطح بینالمللی جزو برنامهها و اهداف «دی۸»است.
به گفته وی، گروه «دی۸»متشکل از ۴ رکن اصلی شامل اجلاس سران، شورای وزیران و کمیسیون مقامات ارشد و دبیرخانه است. «اجلاس سران» به عنوان رکن عالی متشکل از روسای جمهور و نخست وزیران ۸ کشور عضو است، که هر دو سال یکبار تشکیل جلسه میدهند. مدیرکل دفتر امور نمایندگیهای سازمان توسعه تجارت افزود: «شورای وزیران» به عنوان رکن سیاسی و تصمیم گیری است که با حضور وزرای خارجه ۸ کشور، سالی یکبار تشکیل جلسه میدهد. عباسقلی تصریح کرد: «کمیسیون مقامات ارشد» به عنوان رکن اجرایی با حضور معاونان وزرای امور خارجه ۸ کشور، دو بار در سال تشکیل جلسه میدهد.
وی اظهار کرد: از سال ۱۹۹۸ اجلاسهایی در کشورها برگزار شد که آخرین آن هفته گذشته در ایران تشکیل شد. در سال ۱۹۹۸در ترکیه، سال ۱۹۹۹ در بنگلادش، سال ۲۰۰۱ در مصر، سال ۲۰۰۴ در ایران، سال ۲۰۰۶ در اندونزی، سال ۲۰۰۸در مالزی، سال ۲۰۰۹ در پاکستان، سال ۲۰۱۰ در نیجریه و سال ۲۰۱۲ در پاکستان اجلاس کشورها عضو «دی۸» برگزار شده است.
مدیرکل دفتر امور نمایندگیهای سازمان توسعه تجارت گفت: همکاری و همفکری در قالب گروه دی۸ شامل تمام زمینهها ازجمله هماهنگی و مشورتهای سیاسی در عرصههای بینالمللی است. ضمن اینکه در نخستین اجلاس سران گروههای کاری متعددی مشخص و مسئولیت هر یک از آنها به یکی از اعضا سپرده شد.
به گفته وی، کارگروه اطلاعات و ارتباطات و علوم و فناوری به ریاستجمهوری اسلامی ایران، کارگروه صنعت و بهداشت محیطزیست به ریاست ترکیه، کارگروه تجارت به ریاست مصر، کارگروه مالیه، بانکداری و خصوصیسازی به ریاست مالزی، کارگروه فقرزدایی و توسعه منابع انسانی به ریاست اندونزی، کارگروه کشاورزی به ریاست پاکستان، کارگروه توسعه روستایی به ریاست بنگلادش و کارگروه انرژی به ریاست نیجریه ثبت شده است.
آمار مبادلات ایران و ۷کشور
در سال ۸۹ ایران در مجموع ۲میلیارد و ۴۸۰ میلیون دلار کالا به ۷ کشور اندونزی، بنگلادش، پاکستان، ترکیه، مالزی، مصر و نیجریه صادر کرد که حجم ۸۹۷ هزار تنی را دارا بود. در این سال بیش از ۶۱۰ میلیون دلار به اندونزی، ۸۵ میلیون دلار به بنگلادش، ۵۵۰ میلیون دلار به پاکستان، ۱میلیارد و ۵۵ میلیون دلار به ترکیه، ۱۰۰ میلیون دلار به مالزی، ۵۹میلیون دلار به مصر و ۱۸میلیون دلار به نیجریه صادرات داشتیم. همچنین در سال ۸۹ بیش از ۳میلیارد و ۸۰۸ میلیون دلار ۷ کشور عضو «دی۸»واردات داشتیم. در این مدت ۲۱۷ میلیون دلار از اندونزی، ۷۹ میلیون دلار از بنگلادش، ۳۸۱ میلیون دلار از
پاکستان، ۲میلیارد و ۴۶۴ میلیون دلار از ترکیه، ۵۹ میلیون دلار از مالزی، ۷۱ میلیون دلار از مصر و ۵۸هزار دلار از نیجریه کالا وارد کردیم.
۱۳۹۰؛ رشد صادرات نسبت به قبل
در سال ۹۰ ایران بیش از ۳میلیارد و ۳۸۱ میلیون دلار صادرات و ۴ میلیارد و ۱۵۷ میلیون دلار واردات با کشورهای اسلامی عضو «دی۸» داشته است. در این سال، بارشد بالایی نسبت به سال قبل ۱میلیارد و ۱۲۵ میلیون دلار به اندونزی صادرات داشتیم. بیش از ۲۰ میلیون به بنگلادش، ۶۲۰ میلیون دلار به پاکستان، ۱میلیارد و ۴۳۲ میلیون دلار به ترکیه، ۱۳۲ میلیون دلار به مالزی، ۲۶ میلیون دلار به مصر و ۲۳ میلیون دلار هم به نیجریه صادرات داشتیم که به جز مصر و نیجریه صادرات به کشورهای دیگر با رشد همراه بود.
ایران در سال ۹۰ بیش از ۴میلیارد و ۱۵۷میلیون دلار هم از این ۷ کشور واردات داشته که کاهش را نسبت به سال قبل از خود نشان میدهد. به این ترتیب، ۱۸۸ میلیون دلار از اندونزی، ۶۷ میلیون دلار از بنگلادش، ۲۵۵ میلیون دلار از پاکستان، ۳میلیارد و ۷۴ میلیون دلار از ترکیه، ۵۱۲ میلیون دلار از مالزی و ۵۷میلیون دلار هم از مصر کالا وارد کشور شد.
۱۳۹۱ و تغییرات ارزشی کم
در سال ۹۱ صادرات ایران به کشورهای عضو دی ۸، در مجموع ۳میلیارد و ۱۸۱میلیون دلار بود. ایران سال ۹۱ به اندونزی ۴۰۰ میلیون دلار صادرات داشت که حتی از میزان سال ۸۹ هم کمتر بود. ۶۴میلیون دلار به بنگلادش، ۷۳۶میلیون دلار به پاکستان، ۱میلیارد و ۴۷۶میلیون دلاربه ترکیه، ۷۳میلیون دلار به مالزی، ۴۱۰میلیون دلار به مصر و ۲۰میلیون دلار به نیجریه صادرات کالاهای ایرانی ثبت شد. در این مدت، ۴میلیارد و ۷۲۱ میلیون دلار واردات از کشورهای «دی۸»داشتیم که نسبت به سال قبل از خود با رشد نسبی برخوردار بود.
میزان واردات در سال ۹۱ به ترتیب اینگونه بود: ۱۴۸میلیون دلار از اندونزی، ۵۱ میلیون دلار از بنگلادش، ۱۸۶ میلیون دلار از پاکستان، ۳میلیارد و ۷۶۹میلیون دلار از ترکیه، ۵۱۶میلیون دلار از مالزی و ۴۹میلیون دلار از مصر.
۱۳۹۲؛ کاهش نسبی صادرات
۳میلیارد و ۴۲ میلیون دلار در سال ۹۲ صادرات ایران به ۷ کشور عضو«دی۸»رقم خورد که نسبت به سال قبل با کاهش مواجه بود. در این مدت صادرات به اندونزی ۵۴ میلیون دلار، به بنگلادش ۳۸ میلیون دلار، به پاکستان ۶۴۱ میلیون دلار، به ترکیه ۱میلیارد و ۶۳۹ میلیون دلار، به مالزی، ۷۰ میلیون دلار، به مصر۵۹۲ میلیون دلار و به نیجریه ۵ میلیون دلار ثبت شد.سال ۹۲ بیش از ۴ میلیارد و ۴۳۴ میلیون دلار واردات از ۷کشور «دی۸»داشتیم به نحوی که ترکیه همچنان مانند ۳ سال قبل در صدر قرار دارد هرچند در صادرات نیز جایگاه اول را میان این ۷ کشور دارد. در این مدت، ۹۵ میلیون دلار از اندونزی، ۵
میلیون دلار از بنگلادش، ۳۲۰ میلیون دلار از پاکستان، ۳میلیارد و ۶۲۴ میلیون دلار از ترکیه، ۳۳۱ میلیون دلار از مالزی، ۷ میلیون دلار از مصر و ۱۴۱ هزار دلار از نیجریه کالا وارد شد.
۹ماه ۹۳، کاهش همزمان صادرات، واردات
در ۹ماه ۹۳ بیش از ۲میلیارد و ۵۰۹ میلیون دلار صادرات و ۳ میلیارد و ۳۰۵ میلیون دلار واردات با کشورهای عضو «دی۸»ثبت شده است. در این مدت ایران ۴۴ میلیون دلار صادرات به اندونزی، ۵۰ میلیون دلار به بنگلادش، ۶۳۳ میلیون دلار به پاکستان، ۱۴۰ میلیون دلار به ترکیه، ۴۳ میلیون دلار به مالزی، ۳۲۹ میلیون دلار به مصر و ۲ میلیون دلار به نیجریه را در کارنامه خود به جای گذاشته است.
بیش از ۹۲ میلیون دلار از حجم واردات به ایران از سوی اندونزی است که نسبت به قبل با کاهش مواجه بود. همچنین ۲۵ میلیون دلار از بنگلادش، ۱۶۲ میلیون دلار از پاکستان، ۲ میلیارد و ۷۹۷ میلیون دلار از ترکیه، ۲۱۳ میلیون دلار از مالزی، ۱۳ میلیون دلار از مصر و ۲۶ هزار دلار هم از نیجریه کالا وارد ایران شد.
جایگاه ایران در «دی ۸»
جمهوری اسلامی ایران به عنوان عضو موثر این گروه و یکی از پایهگذاران اصلی این تشکل از همان ابتدا و در جریان پایهگذاری آن توسط نخست وزیر فقید ترکیه نقش «حیاتی و اساسی» در «دی۸»ایفا کرده است. نخستین اجلاس سران «دی۸»در خرداد ۱۳۷۶ در شهر استانبول ترکیه با حضور رییسجمهوری وقت برگزار شد که نشان از اهمیت بیش از پیش ایران به این سازمان بینالمللی دارد و تقریبا در تمام اجلاسهای گذشته نیز روسای جمهور ایران نقش مهم و سازندهای در این اجلاس داشتهاند. آنچه مشخص است این است که اهمیت مشارکت جمهوری اسلامی به عنوان یکی از بازیگران شاخص و
قدرتمند منطقهای در «دی۸»که بیشتر با اهداف توسعه همکاریهای اقتصادی و تجاری شکل گرفت، با توجه به برخورداری ایران از منابع عظیم زیرزمینی و معدنی از جمله نفت، گاز، سنگآهن، کروم، سرب، منگنز، مس، روی و گوگرد، و همچنین صنایع عمده یعنی پتروشیمی، نساجی، سیمان، مصالح ساختمانی، فرآوردههای غذایی، مصنوعات فلزی و... بیش از پیش برای این گروه قابل توجه و حائز اهمیت است. در واقع، ایران به عنوان یک قدرت سیاسی و اقتصادی منطقهای که نقش موثر و غیرقابل انکاری در مناسبات منطقهای و فرامنطقه داشته، میتواند در تحقق اهداف و مبانی شکل دهنده به این گروه
نقشآفرینی برجستهای داشته باشد.