اجرای فاز سوم هدفمندی اختیاری یا اجباری؟
وبلاگ تین نیوز، مسعود دانشمند | با توجه به مشکلات مربوط به شناسایی «پردرآمدها» و اندازه گیری آسان مصرف انرژی مصرف کنندگان، آیا بهتر نیست که دولت به جای حذف یارانه پردرآمدها، سراغ حذف یارانه «پرمصرف ها» برود تا هر دو هدف محقق شود؟
ضرورت داشتن یا نداشتن اجرای گام بعدی هدفمندی یارانه ها در سال آینده، به یکی از ابهامات جدی فضای اقتصادی کشور در هفته های اخیر تبدیل شده است. از طرفی، در لایحه بودجه سال ٩٤، دولت سقف منابع پیشبینی شده حاصل از افزایش قیمت حاملهای انرژی را مشابه با قانون بودجه سال ٩٣، برابر ٤٨ هزار میلیارد ریال در نظر گرفته و از طرف دیگر در ماه های اخیر قیمت جهانی نفت کاهش بسیار شدیدی را تجربه کرده است؛ به گونه ای که از حدود ۱۰۷ دلار در اواخر خرداد امسال به کمتر از ٥ دلار در اوایل دی ماه رسید.
در نتیجه، قیمت فرآورده های نفتی در بازارهای منطقه ای کاهش شدیدی پیدا کرده است به گونه ای که قیمت بنزین از حدود ٧٥ سنت هر تن در ابتدای اردیبهشت امسال به حدود ٣٥ سنت هر تن در روزهای اخیر رسیده است و در صورتی که با نرخ ارز آزاد، قیمت بنزین آزاد را محاسبه کنیم، قیمت بنزین آزاد داخلی تقریبا برابر قیمت فعلی بنزین فوب خلیج فارس است. این موضوعات موجب ایجاد این ذهنیت در برخی مسئولین، کارشناسان و رسانه ها شده است که نیازی به اجرای فاز سوم هدفمندی یارانه ها در سال ٩٤ نیست یا اجرای این فاز در سال آینده منتفی خواهد شد و قیمت حامل های انرژی ثابت باقی می ماند. اما واقعیت چیست؟
برخلاف تصور موجود که در هفته های اخیر نیز تمدید شده است، به دلایل متعددی دولت از اجرای فاز بعدی هدفمندی یارانه ها در سال ٩٤ ناگزیر است، این دلایل عبارت اند از:
١-کسری شدید منابع هدفمندی یارانهها در سال ٩٣
گزارش های مرکز پژوهش های مجلس و کمیسیون برنامه و بودجه مجلس حاکی از کسری ٨ تا ١ هزار میلیارد تومانی درآمدهای هدفمندی یارانه ها از محل افزایش قیمت حامل های انرژی نسبت به سقف منابع پیشبینی شده در سال جاری است. این موضوع به همراه موفق نبودن دولت در حذف پردرآمدها، سبب شده تا مانند اجرای فاز اول هدفمندی یارانه ها، بخش اعظم درآمدهای حاصل از اجرای قانون به توزیع یارانه های نقدی اختصاص یابد و یارانه
اختصاص یافته به بخش تولید نزدیک به صفر باشد.
٢- ادامه افزایش مصرف عمده حامل های انرژی کشور در سال ٩٣
آمارهای وزارت نفت نشان می دهد که با وجود افزایش قیمت حاملهای انرژی هم زمان با اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه ها از ابتدای امسال، در نه ماه نخست سال ٩٣ نسبت به مدت مشابه سال گذشته، مصرف بنزین ٢.٥ درصد، مصرف گازوئیل ٢ درصد و مصرف گاز بخش خانگی ٥ درصد افزایش یافته است. این آمارها نشان می دهد که گام دوم هدفمندی یارانه ها برخلاف گام اول، حتی در کاهش مصرف حامل های انرژی در کوتاه مدت نیز ناموفق بوده است.
بر همین اساس، اجرای گام سوم هدفمندی یارانه ها در سال ٩٤ ضروری ارزیابی می شود. از طرف دیگر، دولت در گام دوم هدفمندی یارانه ها، صرفا به جبران کسری منابع خود توجه داشت و از اتخاذ راهبردی برای کاهش مصرف انرژی غفلت کرد. راهبرد حذف یارانه «پردرآمدها» هم موفق نبود و در نتیجه، هم بخش زیادی از کسری منابع باقی مانده است و هم این افزایش قیمت حامل های انرژی، منجر به کاهش مصرف انرژی کشور نشد. به همین دلیل، ضروری است دولت در گام سوم هدفمندی یارانه ها دنبال اجرای راهکاری باشد که به طور هم زمان هر دو هدف مذکور محقق شود. با توجه به مشکلات مربوط به شناسایی «پردرآمدها» و
اندازه گیری آسان مصرف انرژی مصرف کنندگان، آیا بهتر نیست که دولت به جای حذف یارانه پردرآمدها، سراغ حذف یارانه «پرمصرف ها» برود تا هر دو هدف محقق شود؟