گردشگری همتراز نفت و خودرو
تین نیوز | گردشگری به طور کلی به عنوان مسافرت تفریحی درنظر گرفته میشود. هرچند که در سالهای اخیر شامل هرگونه مسافرتی میشود که شخص به واسطه آن از محیط کار یا زندگی خود خارج شده است.
صنعت گردشگری از آغاز هزاره سوم به یکی از مولفههای اصلی تجارت تبدیل شده و دقیقا به همین دلیل کشورها سعی دارند تا با بازسازی معابر و نشانههای تاریخی، تفریحی و... سهم بیشتری از این صنعت تقریبا نوپا داشته باشند.
ازسوی دیگر تجارت در تعریف مشخص قانونی خود به داد و ستدی گفته میشود که کشورها بین هم انجام میدهند تا هم نیازهای داخلی خود را با واردات تامین کنند و هم اینکه با صادرات در کنار رونق بخشیدن به بخش مهم تولید، درآمد ارزی قابل توجهی داشته باشند. پس باید گفت «تزریق ارز» هدف اول کشورها در فضای تجاری است. این در شرایطی است که کشورهای مقصد بدون ورود به مبادلات تجاری، سود سرشاری را از محل سفر گردشگران خارجی بهدست میآورند و ارز قابل توجهی را به خزانه خود واریز میکنند.
بنابراین میتوان گفت؛ گردشگری وجههای از تجارت است و در دنیایی که تجارت یکی از عوامل اصلی پیشرفت به شمار میرود، بیتوجهی به این مسئله نیز توجیه پذیر نیست. سازمان گردشگری جهانی (UNWTO) پیشبینی میکند که گردشگری بینالمللی با نرخ رشد ۴ درصد به کار خود ادامه دهد و اروپا تا سال ۲۰۲۰ م همچنان جزو پرجاذبهترین مناطق گردشگری جهان خواهد ماند. آلمان، ایالات متحده، انگلستان، فرانسه، کانادا، ژاپن، ایتالیا، سوییس، استرالیا و سوئد گردشپذیرترین کشورهای جهان در سال ۲۰۱۴م شناخته و معرفی شدهاند.
آخرین وضعیت گردشگری در جهان
در ۶ دهه گذشته گردشگری با گسترش و تنوع بسیار زیادی در سطح جهانی روبهرو بوده و به یکی از بخشهای اقتصادی در دنیا تبدیل شده که سریعترین رشد را داشته است. سالانه به تعداد نقاط و جاذبههای گردشگری در دنیا اضافه میشود و این نقاط افراد بیشتری را به سمت خود جذب میکنند. با وجود شوکهای اقتصادی که در این مدت وجود داشته، رشد صنعت گردشگری بهطور تقریبی بدون وقفه بوده است. بر اساس گزارش سازمان جهانی گردشگری از ۲۵ میلیون گردشگر در سال ۱۹۵۰م به ۲۷۸ میلیون در سال ۱۹۸۰ م و ۵۲۸ میلیون در سال ۱۹۹۵م و ۱۰۸۷ میلیون نفر در سال ۲۰۱۳م رسیده است.
طبق پیشبینیهایی که توسط سازمان جهانی گردشگری انجام شده، صنعت جهانی گردشگری تا سال ۲۰۳۰م سالانه ۳/۳درصد رشد خواهد داشت و تا سال ۲۰۳۰م به ۸/۱میلیارد نفر گردشگر خواهد رسید. آمار میگوید؛ تعداد گردشگران در سال ۲۰۱۳م در سطح جهانی حدود ۵درصد افزایش داشته است و به رکورد ۱۰۸۷ میلیون رسیده است.
قاره آسیا و اقیانوسیه با افزایش۶ درصدی میزان گردشگران، بالاترین رتبه را نسبت به قارههای دیگر دارند. قارههای اروپا و افریقا نیز هر کدام به تنهایی بالای ۵ درصد افزایش گردشگر را داشتهاند. در قاره امریکا نیز تعداد گردشگران ۳ درصد افزایش داشته درحالی که خاورمیانه شاهد افزایش تعداد گردشگران نبوده است.
پردرآمدترینهای گردشگری
براساس آخرین آمار سازمان جهانی گردشگری، فرانسه با میزبانی از ۸۱ میلیون گردشگر در سال ۲۰۱۳م مقصد نخست گردشگری جهان بوده است. درحالحاضر بیشتر گردشگران فرانسه از ۳ کشور اروپایی انگلیس، بلژیک و هلند هستند، هرچند در سالهای اخیر گردشگران این کشور از دو کشور پرجمعیت چین و هند رشد چشمگیری یافته است. شهر پاریس نیز سالانه میزبان حدود
۴۵ میلیون گردشگر است. پس از فرانسه، امریکا پردرآمدترین کشور جهان در حوزه صنعت گردشگری و مقصد دوم گردشگران جهان بوده و در این سال میزبان حدود ۶۱ میلیون گردشگر بوده است.
به طوری که صنعت گردشگری یکی از ارکان اقتصاد امریکا بهشمار میآید. این کشور در سال ۲۰۱۳ م بیش از ۱۳۲ میلیارد دلار از محل صنعت گردشگری درآمد داشته است. در رتبه بعدی این ردهبندی چین قرار گرفته که میزبان نزدیک به ۵۸ میلیون گردشگر بوده است.
با این حساب چین توانسته با بیشترین میزان رشد در کسب درآمد از محل صنعت گردشگری و میزبانی از بیشترین تعداد گردشگران در صدر کشورهای آسیایی قرار بگیرد. دولت چین همچنین قصد دارد در زمینه تبدیل کردن این کشور به مقصد نخست گردشگری جهان، چین را به مقصد ۱۰۰ میلیون گردشگر در سال ۲۰۲۰ م تبدیل کند. در رتبههای چهارم و پنجم این ردهبندی نیز اسپانیا با میزبانی از نزدیک به ۵۷ میلیون گردشگر و ایتالیا با میزبانی از حدود ۴۶ میلیون قرار گرفتهاند. در رتبه ششم نیز ترکیه با میزبانی از ۳۴ میلیون گردشگر دیده میشود.
درحالحاضر ترکیه سالانه حدود ۲۵ میلیارد دلار از محل صنعت گردشگری درآمد دارد و دولت این کشور قصد دارد این رقم را به ۵۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ م برساند. در این شرایط پیشبینی میشود ترکیه در سال ۲۰۲۳ م با قرار گرفتن در جمع ۵ مقصد برتر گردشگری جهان میزبان ۵۰ میلیون گردشگر نیز باشد. در نهایت انگلیس با میزبانی از بیش از ۲۹ میلیون گردشگر، آلمان با میزبانی از نزدیک به ۲۹ میلیون گردشگر، روسیه با میزبانی از بیش از ۲۵ میلیون گردشگر و مالزی با میزبانی از حدود ۲۴ میلیون گردشگر در رتبههای هفتم تا دهم مقاصد برتر گردشگری جهان در سال ۲۰۱۳ م قرار گرفتهاند.
سهم ۷۰ درصدی گردشگری در فضای تجاری
برخی از کشورهای اروپایی که اتفاقا رشد اقتصادی را هم به عنوان یک موفقیت میبینند، حدود ۷۰ درصد از درآمدهای ارزی خود را مرهون گردشپذیری کشورشان هستند. عباس قائدرحمت عضو کمسیون اجتماعی مجلس در گفتوگو با صمت ضمن بیان این مطلب میگوید: مشاهده میشود که برخی از کشورهای اروپایی به لحاظ برخورداری از فاکتورهای لازم برای رشد اقتصادی دستشان بسته است و نمیتوانند فعالیت چندانی در عرصه تولید و تجارت داشته باشند، آنها به جای اینکه دست روی دست بگذارند، سعی کردهاند تا با آمادهسازی زیرساختهای لازم برای بالا بردن جذابیتهای کشورشان، در صنعت
گردشگری فعال شوند و در مواردی مشاهده شده که حتی درآمدشان از درآمدهای نفتی کشورهای فروشنده نفت هم بیشتر شده است.
نماینده مردم ازنا و دورود در مجلس شورای اسلامی همچنین گفت: دنیا به دنیایی تبدیل شده که برای درآمد به سرمایه ارزی نیاز ندارد و راههای مختلفی را برای پولدار شدن بهدست آورده است که گردشگری یکی از اصلیترین آنها به شمار میرود.
پس میتوان اینطور گفت که این پدیده (گردشگری) به قدری در مناسبات مالی نظام اقتصاد بینالملل اهمیت پیدا کرده که بیتوجهی به آن نوعی غفلت در عرصه تصمیمگیریهای اقتصادی است.به گفته وی، به همین دلیل شاهد هستیم که کشورها برای جذب گردشگر بیشتر نسبت به هم، وارد رقابتی بسیار جدی شدهاند تا هر کدام بتوانند در نقش گردشپذیری فعالیت گسترده تری داشته باشد و در نتیجه به رشد فضای تجاری و البته اقتصادی کشورش کمک کند.
حاشیهنشینی گردشگری در ایران
صنعت گردشگری در ایران از ظرفیتهای بسیار بالایی برای رشد و توسعه برخوردار است. براساس گزارش سازمان جهانی گردشگری، ایران رتبه دهم جاذبههای باستانی و تاریخی و رتبه پنجم جاذبههای طبیعی را در جهان داراست و یکی از امنترین کشورهای منطقه و جهان از لحاظ امنیت برای گردشگران خارجی است. به نظر کارشناسان، این صنعت تا امروز از توسعهای که شایسته آن است برخوردار نبوده که از دلایل آن میتوان به آماده نبودن بسترهای اقتصادی مناسب در ایران برای جذب سرمایهگذاری در ساخت هتل و سایر صنایع جانبی این حوزه اشاره کرد.
در مقایسه با ایران، برخی کشورها توانستهاند کارنامه موفقی را در این زمینه از خود برجای بگذارند. آخرین آمار نشان میدهد که حدود ۱۵ میلیون گردشگر خارجی از شهر دوبی در کشور امارات متحده عربی در جنوب خلیجفارس دیدار کردند. این درحالی است که ایران با سهمی کمتر از «یک پانزدهم تعداد گردشگران شهر دوبی»، تنها کمتر از «یک درصد» سهم درآمد جهانی از صنعت گردشگری را به خود اختصاص دادهاست.
پرویز کاظمی، کارشناس اقتصادی، با اشاره به مطالعاتی که در حوزه گردشگری دارد، در گفتوگویی با صمت میگوید: گردشگری یکی از نشانههای پیشرفت جهان است و کشورهای دنیا به همین دلیل تلاش میکنند تا سهم پررنگی از این پدیده داشته باشند. حتی کشورهایی مثل آلمان و ژاپن یا به عنوان مثال فرانسه که اقتصاد برتر لقب گرفتند هم خودشان را نسبت به جذب گردشگر بینیاز نمیبینند. به همین دلیل نمیتوانیم بگوییم که گردشگری بحثی حاشیهای است.
کاظمی همچنین ادامه داد: کشورها برای اینکه بتوانند اقتصادشان را به شکوفایی برسانند، در کنار تولید بهطور جدی صادرات و واردات را جدی میگیرند و به همین دلیل تجارت را در عصر فعلی یکی از کارهایی میبینند که میتواند در رشد اقتصادی تاثیرگذار باشد.
در همین زمینه باید گفت که گردشگری با اینکه در آن خرید و فروش کالا انجام نمیشود، به دلیل تزریق ارز در تراز تجاری نقش دارد.
این کارشناس اقتصادی همچنین اظهار کرد: با توجه به قدمت ایران و وجودآثار باستانی و تاریخی، هیچگاه نتوانسته است سهم قابل توجهی را از این صنعت پرطرفدار به خودش اختصاص بدهد. پرویز کاظمی در پایان سخنانش گفت: ایران کشوری مطرح و البته مهم در جامعه جهانی است و به همین دلیل تاکید موکد این است که نگاهی خاص به مسئله گردشگری داشته باشیم تا بلکه از این طریق بتوانیم درآمدهای غیرنفتی را افزایش دهیم.
صنعت پردرآمد و کم هزینه
داریوش قنبری، استاد دانشگاه نیز با اشاره به درآمدهای ترکیه از بخش گردشگری در گفتوگو با صمت گفت: ترکیه در طول یکسال حدود ۶۰ میلیارد دلار درآمد از بحث گردشگری داشته تا به اندازه درآمدهای نفتی ایران دلار به خزانهاش بیفزاید. به همین دلیل باید اینطور گفت که صنعت گردشگری یکی از پدیدههایی در جهان است که نادیده گرفتن آن، میتواند کشورها را از موقعیت مالی وسیعی محروم کند. آن هم در شرایطی که بحث گردشگری برای موفق شدن فقط به ساختن زیرساختها احتیاج دارد و به تولید و ورود به بحث صادرات و واردات نیازی ندارد. این کارشناس اقتصادی همچنین ادامه میدهد:
استفاده از ظرفیتهای گردشگری به کشورها این فرصت را میدهد که میزبانی مسافران را از کشورهای سرتاسر جهان بپذیرند و همچنین درآمد فوق العادهای را از این حیث بهدست آورند.
اهمیت این مسئله به قدری است که حتی آلمان که هیچ مشکلی را در حوزه اقتصاد ندارد هم به قدری به گردشگر اهمیت میدهد که در سال ۲۰۱۴ م نسبت به کشورهای دیگر گردشگر بیشتری را در کشور خود میبیند. چراکه این صنعت (گردشگری) صنعتی پردرآمد و کمهزینه است. قنبری ابراز امیدواری میکند که ایران هم بتواند با استفاده از آثار تاریخی و... سهم بیشتری از صنعت گردشگری را از آن خود کند.
موقعیتی برای بر هم زدن معادلات تجاری
حالا دیگر گردشگری نه تنها فرصتی برای نمایش فرهنگ و آیین کشورها، بلکه موقعیتی است که میتواند معادلات تجاری بین کشورها را جابهجا کند. کشورهایی که درآمدهای میلیارد دلاری را از این صنعت دارند، خودشان را به «لحاظ دارایی» هم ردیف کشورهای نفتخیر قرار دادهاند تا بتوان اینطور گفت که گردشگری در تراز با نفت میتواند به رشد اقتصاد کشورها کمک کند. نکته مشخص و غیرقابل انکار، این است که صنعت گردشگری در سالهای آغازین ۲۰۱۵م، بعد از درآمدهای نفتی و صنعت خودروسازی به پولسازترین پدیده برای کشورها بدل شده است و به همین دلیل باید گفت که «بیتوجهی به
گردشگری» خطایی استراتژیک برای کشورها بهشمار میرود و توجه نشان دادن به آن میتواند به عنوان نکتهای درخشان در عرصه تصمیمگیری قلمداد شود.
گردشگری که ارزآور باشد به جائی مثل آنتالیا، دوبی، گوام، تایلند، قبرس، مالت، اسپانیا، ایتالیا، چین، انگلستان و کشورهای امن با فضای باز و هتل های خوب و امنیت مالی و جانی می رود۰یادتان هست چندین سال پیش اصفهانی ها با گردشگران خارجی که برای تماشای کسوف آمده بودند چه کردند؟ آنها را کتک زدند! گردشگر برای تفریح و سواحل و آفتابگیری می آید، نه غم و کتک خوردن دوستان۰