راز موفقیت امارات در بیابانگردی
تین نیوز | کویر و بیابان بخش قابلملاحظهای از طبیعت ایران را به خود اختصاص داده است. نواحی کویری و بیابانی که روزی به عنوان تهدیدی برای کشورهایی با جغرافیای شبیه ایران مطرح میشدند، در دهههای اخیر به فرصتی مهم برای توسعه توریسم تبدیل شدهاند. صنعت اكوتوریسم در كویر امروزه به شكل فزایندهای در ابعاد جهانی در حال توسعه است زیرا از یكسو خود را با نیازهای در حال رشد گردشگران مبنی بر ارزشهای نمادین از قبیل تازگی، خطرپذیری، راحتی كمتر، خلأ و فضا، آرامش و سكون، احساس، نیاز به تجربه، بدویت و بازگشت به اصل وفق داده است و از سوی دیگر، به عنوان
مناسبترین مکانیزم توسعه پایدار برای مناطق كویری و بیابانی قلمداد میشود.
در ایران از میان تمام منابع طبیعی موجود، اصلیترین نمونهای كه به علت بكر بودن و كمیابی قابلیت رقابت در سطح جهانی با بازارهای معتبر را دارد، كویرها و بیابانها هستند. از طرفی از آنجا كه هرگز نمیتوان این مناطق را به كلی ازبین برد یا برای اهداف كشاورزی بهطور كامل آنها را بارور ساخت، میتوان گفت توسعه اكوتوریسم در این نواحی میتواند راهی برای مقابله با تخریب اراضی مناسب و احیای فعالیتها و استفاده از طبیعت به جای زدودن و حذف آنها است.
امتیازات ایران
در پژوهشی تطبیقی میان اکوتوریسم کویری ایران و امارات متحده عربی که توسط دكتر حیدر ابراهیمبایسلامی و منا غلامی انجام شده است، دادهها گویای آن است كه میزان توجه به توسعه اكوتوریسم بیابانی در سیاستها و برنامههای امارات مشهودتر از ایران است.
این تحقیق از این رو امارات را برای مقایسه با ایران در زمینه برنامهها و فعالیتهای توسعه گردشگری بیابانی انتخاب کرده است که این كشور یكی از كشورهای فعال در اكوتوریسم بیابانی است و در گزارشهای موجود از عمدهترین مقاصد گردشگری كویر و بهترین تورهای جهان در این زمینه، از مقاصدی همچون هند، امارات، استرالیا، آمریكا، مصر، آفریقای جنوبی، عربستان، قطر، عمان و چین نام برده و در این میان از تورهای كویرگردی و سافاریهای دبی و ابوظبی در امارات به عنوان یكی از بهترین و جذابترین تورهای گردشگری كویری و بیابانی در جهان یاد شده است.
حوزه مورد مطالعه این پژوهش پنج منطقه عمده كویری و بیابانی ایران شامل كویر مركزی، كویر كوچك (مسیله)، كویر ریگ جن، كویرها و بیابانهای اطراف طبس و یزد و كویر لوت هستند كه با دو حوزه كویری و بیابانی عمده در كشور امارات متحده عربی، شامل نواحی كویری و بیابانی حومه شیخنشین دبی و مناطق كویری و بیابانی حومه شیخنشین ابوظبی مقایسه شدهاند. نتایج مطالعات ژئومورفولوژیك نواحی كویری و بیابانی امارات نشان میدهد در این نواحی در امارات تنوع عوارض طبیعی كمتر است (جزئیات آن در جدول آمده) و همچنین آثار تاریخی بسیار کمتری در نواحی کویری کشور امارات وجود دارد. در
بخش زیرساختها بررسی نواحی كویری و بیابانی ایران نشان میدهد كه علاوهبر اقامتگاههای روستایی كه به صورت شخصی اداره میشود (بهعنوان مثال در روستاهای فرحزاد، مصر و گرمه در كویر مركزی)، دو اقامتگاه كاروانسرایی (مرنجاب و قصر بهرام در كویر مسیله) و یك كمپ كویری (شهداد در كویر لوت) بارزترین امكانات اقامتگاهی هستند. در حالی كه بررسی نواحی كویری و بیابانی امارات متحده عربی گویای این است كه در این نواحی علاوهبر اقامتگاههای موجود در واحهها، دو هتل مجهز در مناطق لیوا و المها و یك مهمانسرای مجهز در لیوا موجود است. علاوهبر این امارات متحده عربی
در مناطق حوزه مطالعه سه ریزورت مجهز كویری المها و باب الشمس در نواحی كویری و بیابانی دبی و قصرالعرب در نواحی كویری و بیابانی ابوظبی دارد.
بازاریابی اینترنتی
در بخش بازاریابی گردشگری براساس نتایج این پژوهش در نواحی كویری با بررسی فعالیتهای ایران در نمایشگاههای بینالمللی و نیز تبلیغاتی كه در راستای توسعه اكوتوریسم در نواحی بیابانی و كویری انجام شده است از یكسو و اهم فعالیتهای بازاریابی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بهطور عام و كمیته ملی طبیعتگردی بهطور خاص بر اساس سیاستهای سند ملی طبیعتگردی ایران میتوان دریافت كه با پتانسیلهای موجود در مناطق كویری ایران، هنوز هم فعالیتهای كافی براى شناسایى دقیق بیابانها و كویرهای ایران و معرفى جاذبههاى گردشگری آنها به عمل نیامده
است؛ گرچه به گزارش «دنیای اقتصاد»، مسوولان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری طی یک سال اخیر، رونق بخشیدن به اکوتوریسم کویری را در دستور کار خود قرار داده است و برای بومگردی در این نواحی با بخش خصوصی همکاری میکند.
اما كشور امارات در بازاریابی و تبلیغات اكوتوریسم كویر در سالهای اخیر فعال عمل كرده است. راهاندازی وبسایتهای مختلف و ارائه پكیجهای متنوع تورهای كویر و از همه مهمتر فعالیتهای گسترده تبلیغاتی، تاثیر زیادی بر جذب اكوتوریستها داشته است. تبلیغات مجازی یكی از روشهای اصلی ترویج اكوتوریسم بیابانی در امارات است. شاهد این موضوع وجود وبسایتهای متعددی است كه جاذبهها و برنامههای تورهای كویرگردی و سافاریهای كویر در این كشور را تبلیغ میكنند.
این وبسایتها اكثرا به زبان انگلیسی هستند و در سطحی وسیع به تبلیغ جاذبههای اكوتوریستی كویرها و بیابانهای این كشور میپردازند.
توجه به ظرفیت تحمل محیط نکته مهم دیگری است که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است.
برای اینكه اكوتوریسم پایدار باشد، كشورها باید به دنبال تدوین استراتژیهایی برای كنترل تعداد گردشگران در مقاصد و مناطق اكوتوریستی باشند. این مساله در مورد كویرها و نواحی بیابانی به علت حساسیت و شكنندگی اكوسیستمهای موجود در این مناطق اهمیت بیشتری پیدا میكند. از آنجا که ایران هنوز بخشهای دارای پتانسیل گردشگری بیابانی را به صورت سازماندهیشده به سایت اكوتوریستی تبدیل نکرده است، مدیریت اصولی نیز برای ورود و شناسایی ظرفیت این مناطق صورت نگرفته است.
تاكنون ظرفیت تحمل مناطق كویری ایران برای ورود گردشگر شناسایی نشده است تا بتوان بر اساس تاثیر احتمالی آنها بر اكوسیستم قانون خاصی برای تعداد گردشگران وضع كرد. اما در امارات متحده طبق برآورد كارشناسان رشد سالانه بازدیدكنندگان كویر و سافاریهای كویر كه از 100هزار نفر در سال 2000 به 800هزار نفر در سال 2010 رسید، آنها متوجه شدند كه نواحی كویری ظرفیت تحمل این تراكم جمعیت را ندارد؛ بنابراین، نواحی مورد پیشنهاد برای حفاظت، سریعا در قانون اساسی امارات مورد توجه قرار گرفتند. در نهایت این پژوهش نتیجه میگیرد در برنامههای مبارزه با بیابانزایی در كشور امارات به
توسعه اكوتوریسم در این نواحی توجه ویژه شده است؛ در حالی كه در سیاستهای بیابانزدایی ایران به اكوتوریسم توجه زیادی نشده است.