اراده عالمانه برای مبارزه با فساد
تین نیوز | اگر قرار است در امور برنامهریزی کشور تحولی صورت پذیرد، باید یکسری مسائل مربوط به بیرون سازمان برنامه حل و فصل شوند تا این سازمان بتواند خروجی مناسب علمی و قانونی داشته باشد. یکسری مسائل مربوط به درون سازمان برنامه است مثل نقدهایی که به ماجرای توسعه درایران وارد شده است. اینکه طیفی از کارشناسانی که با هزینه بیتالمال در سازمان برنامه تربیت شده بودند، یا پراکنده و اخراج یا بازنشسته شدند. البته همچنان که مسائل بیرون سازمان برنامه جدی هستند ولی مسائل جدیای هم دردرون سازمان برنامه وجود دارد. یکی از این مسائل نیروی انسانی جدیدی است که قرار است در
آینده جذب این سازمان شود. سوال این است که این نیروها از چه طریق و با چه فرایند و سازوکارهایی قرار است جذب شوند. اگر به سبک و سنتی که تا به امروز شاهد آن بودیم مسائل صورت بگیرد، کاری انجام نخواهد شد. در واقع این تابلوی سازمان برنامه نیست که کارمیکند بلکه نیروی انسانی صاحب صلاحیت و پاکدامن و جدیای در سازمان مورد نیاز است که برایشان توسعه مهم باشد و این افراد هستند که میتوانند توسعه را رقم بزنند. در احیای سازمان برنامه، میتوان به دو روش عمل کرد؛ یکی اینکه به سبک رانتی سازمان را تبدیل به شرکت سهامی کنیم که هر شخص حقوقی ذینفوذی افرادی را در آنجا بگمارد و
به رانتخواری مشغول شود. حالت دوم این است مسئولان این سازمان از میان کسانی انتخاب شوند که هیچ نوع وابستگی به گروههای ذینفع ندارند و فصلالخطاب را علم و قانون و برنامه میدانند. اگر قرار است نیروهای نوع دوم به کار گرفته شوند نیازمند یک قاعده گذاری صحیح هستیم که اعمال آن چیزی نیست که به سادگی قابل حل و فصل باشد. مسئله بعدی، جایگاه سازمان برنامه است. تصورکنید که جایگاه سازمان برنامه به گونهای باشد که تصمیماتش همعرض تصمیمات سازمانهای دیگر باشد. طبیعتا چنین سازمانی نمی تواند جایگاه بایسته خود را پیدا کند. اما باید بدانیم لوازم اینکه سازمان برنامه که
قرار است در سطح بالاتری قرار بگیرد، چیست؟ یکی از این لوازم، کیفیت نیروهای انسانی است که قرار است جذب شوند. دیگری نهادمندی سازمانهای قدرتمند ضد فساد در سازمان برنامه است. نباید فراموش کنیم هرجا درباره تخصیص منابع تصمیم گیری میکنند، مورد طمع رانتجویان قرار خواهد گرفت و این باعث آسیبپذیری سیستم میشود و ما در حال حاضر میبینیم که طی 35سال گذشته بدون استثنا هر فساد مالی مهمی که در اقتصاد ایران اتفاق افتاده است یک سر آن به بانکها وصل بوده و این مسئله به هیچوجه جنبه تصادفی ندارد. ما به یک سازوکارویژه ضدفساد درون سازمان برنامه نیاز داریم. اگر چنین
تمهیدی وجود داشته باشد، آن زمان در سازمان برنامه یک اراده عالمانه برای طراحی ملی مبارزه با فساد در کل کشور قابل تصور است. این فهرست را میشود همینطور ادامه داد. مضمون همه آنها این است اگر به روشی که تاکنون دیده شده کار ادامه پیدا کند برخورد ما با مسئله برنامهریزی توسعه برخوردی سهلانگارانه خواهد بود و فقط آبروی برنامهریزی برده خواهد شد اما اگر به میزان قابل اعتنایی آن بسترها جدی گرفته شود طبیعتا میتوان امیدوار شد که کشور به سمت تمهیدات امیدوار کننده تری حرکت کند.
* اقتصاددان و استاد دانشگاه