گردشگری، شاهراهی برای عبور از اقتصاد نفتی
تین نیوز | همانگونه که در اولین روز فروردین سال گذشته رهبرمعظم انقلاب به بیماری قدیمی اقتصاد ایران اشاره کرده و فرمودند: «اقتصاد ما دچار این اشکال است که وابسته به نفت است. ما باید اقتصاد خودمان را از نفت جدا کنیم؛ دولتهای ما در برنامههای اساسیِ خودشان این را بگنجانند...» اینکه واقعا برای رهایی بودجه کشور از نفت چه راههایی را میتوان پیمود و چه منابع درآمدی را میتوان جایگزین کرد، یکی از مسائلی است که همواره محل بحث کارشناسان بوده است. در این میان بسیاری از کارشناسان با توجه به ویژگیهای تمدنی و سرزمینی، ایران را یکی از مستعدترین
کشورها به لحاظ جذب توریسم و صنعت گردشگری میدانند. صنعت گردشگری در دنیای امروز، یکی از مهمترین و اقتصادیترین روشها برای توسعه اقتصاد و جایگزینی مناسب برای کم کردن میزان وابستگی کشورها به منابع مادی و زیرزمینی اقتصادی محسوب میشود. اما با توجه به اهمیت این مساله، این سوال پیش میآید که این صنعت مهم که میتواند تا حد زیادی رهایی از بودجه نفتی را محقق کند چه جایگاهی در برنامههای توسعهای کشور دارد. الف ) برنامه اول توسعه کشور با توجه به اولویت نداشتن این صنعت، نگاه کاملی به توریسم نداشته است وتنها بند 3-15 تبصره52 این قانون بهطور کاملا کلی
و بدون هرگونه ابزار اجرایی تقویت و توسعه ایرانگردی و جهانگردی در راستای تبادل تجربه و دانش و شناساندن میراث تمدن و فرهنگ اسلامی و ایران را از طریق حمایت، تشویق و سازماندهی مشارکتهای عمومی و جذب و هدایت سرمایههای غیردولتی در این زمینه مورد توجه قرار داده است . ب) تبصره 58 برنامه دوم نیز به منظور بالابردن سطح علمی و کارآیی جهانگردی و ایرانگردی به ارائه تسهیلات به بخش خصوصی و عمومی، باز هم بهصورت کلی و مبهم بدان پرداخته است. ج) درمواد 164و ماده 166 برنامه سوم توسعه نیز به موضوع گردشگری پرداخته شده است. اما در قانون برنامه چهارم توسعه نگاهی جامعتر به مبحث
توریسم داشته و برای مثال در ماده اول خود به دولت اجازه داده بود 50 درصد باقی مانده حساب ذخیره ارزی را به امور اقتصادی اختصاص دهد، یکی از این امور بهطور صریح (گردشگری) ذکر شده است. همچنین این قانون در ماده 28 مسائلی همچون گردشگری دریایی ضروری دانسته و در ماده 104 این قانون نیز دولت را مکلف ساخته است، به منظور رونق اقتصاد فرهنگ ، افزایش اشتغال، بهبود کیفیت کالا و خدمات، رقابتپذیری، خلق منابع جدید، توزیع عادلانه محصولات و خدمات فرهنگی و ایجاد بستر مناسب برای ورود به بازارهای جهانی فرهنگ و هنر و تامین فضاهای کافی برای عرضه محصولات فرهنگی، به تصویب و ابلاغ
استانداردهای بهرهمندی نقاط مختلف کشور، از فضاهای گردشگری بپردازد. د) برنامه پنجم توسعه در موارد 3،5،11،12،151،174 مقرراتی را درباره صنعت توریسم مقرر داشته است. مواردی همچون تاسیس و حمایت مالی از صندوق توسعه گردشگری، حمایت مالی از مراکز خصوصی برای انجام امور فرهنگی و گردشگری و نظارت بر این مراکز، ساماندهی امر زائران مشهد، قم و شیراز، تشکیل شورای معماری ایرانی– اسلامی و اقدام به تحقیق و پژوهش و اطلاعرسانی در مسائل فرهنگی و گردشگری مرتبط با معماری ایرانی– اسلامی را میتوان از مهمترین نکات مربوط به مبحث توریسم در قانون برنامه پنجم توسعه دانست.
* کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانششناسی