تحریم بانکی، سد اصلی مسیر لغو تحریمها
تین نیوز | نبود یک کانال بانکی و ابهام درخصوص نقل و انتقال ارز یکی از موانع جدی بر سر راه تحقق وعدههای کشورهای۱+۵ در نتیجه توافق هستهای در ژنو جهت برداشته شدن بخشی از تحریمهاست.
یك سال پس از توافق هستهای ایران و كشورهای 1+5 در چارچوب برنامه اقدام مشترك، سؤال جدی این است كه چرا هنوز آثار ملموس لغو یا تعلیق برخی تحریمها نمایان نشده است و علت، كارشكنی كشورهای طرف مذاكره و بهانهجویی سیستمهای بانكی دیگر كشورهاست یا اینكه تلاشهای ایران برای بازكردن راه نقل و انتقال ارز و ایجاد یك كانال بانكی مطمئن كافی نبوده است؟ تاكنون در چارچوب برنامه اقدام مشترك حدود 7میلیارد دلار از داراییهای ارزی بلوكه شده ایران بهحساب بانك مركزی در كشورهای عمدتا آسیایی واریز و استفاده از این منابع هم محدود به تجارت برخی كالاها و خدمات ازجمله
كالاها و خدمات مبتنی بر تجارت انساندوستانه نظیر دارو و... شده است. اظهارنظر مسئولان و فعالان اقتصادی در بخشهای مختلف كه انتظار میرفت رفع یا تعلیق تحریمها باعث رونق شود، نشان میدهد بنبست نقل و انتقال ارز به گره جدی تبدیل شده است. در توافق ژنو، طرفین مذاكره توافق كرده بودند كه تجارت امور انساندوستانه شامل مراودات تجاری مرتبط با تولیدات غذایی و كشاورزی، دارو، تجهیزات دارویی و مخارج پزشكی بیماران خارج از كشور خواهد بود و كانال مالی شامل بانكهای خارجی مشخص و بانكهای ایرانی غیرتحریم شده خواهد بود كه به هنگام ایجاد این كانال مشخص
خواهند شد. با این توافق قرار بود بانكهای ایرانی از سوی اتحادیه اروپا و آمریكا بهعنوان بانك غیرتحریمی شناخته شده و در چارچوب توافقات ژنو قادر به ارائه خدمات بانكی بشوند. این توافق شامل بانكهای اقتصاد نوین، پارسیان، پاسارگاد، كارآفرین، سرمایه، سامان، مسكن و كشاورزی میشد.
بانكهای محدود، بهانههای بسیار
گفتهها و اظهارنظرهای چندماهه اخیر فعالان اقتصادی نشان میدهد توافق ایران با كشورهای1+5 برای ایجاد كانال بانكی در عمل با چالشهای جدی مواجه شده بهویژه اینكه بانكهای ایرانی غیرتحریمی اعلام شده فاقد گستره فعالیت در بازارها و كشورهای هدف تجاری ایران بوده و از سوی دیگر نام بانكهای خارجی كه امكان همكاری با آنها فراهم شده باشد، در پرده ابهام قرار دارد. نماد آشكار این ابهام را میتوان در تأخیر واریز اقساط آزادشده از داراییهای بلوكه شده ایران جستوجو كرد كه هرماه مسئولان بانك مركزی بهدنبال یافتن راهی و اعلام حسابی در یكی از
بانكهای كشورهای آسیایی برآمدند. برخی بانكهای خارجی هم در همكاری با فعالان اقتصادی ایران و فراهم كردن راه نقل و انتقال ارز، باقیماندن تحریمها و احتمال جریمه بانكها در آینده را بهانهای برای عدمهمكاری خود اعلام كردند تا به این ترتیب بخشی از وعدههای توافق ژنو روی كاغذ باقی بماند و اجرایی نشود.
ایجاد محدودیت برای هزینه كرد دلارها
سؤال دیگر در زمانی كه یكسال از عقد توافق ژنو گذشته است، این است كه با دلارهای آزادشده، ایران چه كاری میتواند انجام دهد؟ با واریز 7میلیارد دلار از داراییهای آزادشده، ایران و وعده آزادی ماهانه 700میلیون دلار تا تیرماه سال آینده، دولت توانسته بخشی از نیازهای ارزی كشور را تأمین كند، اما براساس توافق با كشورهای 1+5، استفاده از مبالغ آزادشده محدود به مصارف خاصی شده كه علاوه بر تجارت امور انساندوستانه شامل مراودات تجاری مرتبط با تولیدات غذایی و كشاورزی، دارو، تجهیزات دارویی و مخارج پزشكی بیماران خارج از كشور میشود و دولت اجازه داشته و دارد تا بخشی از
بدهیهای خود به سازمان ملل را تسویه و شهریه معوق مانده دانشجویان ایرانی در حال تحصیل در خارج را پرداخت كند.
آینده تحریمهای ایران پس از تمدید
براساس اعلام وزارت خزانهداری آمریكا، قراراست تحریمهای این كشور علیه ایران پس از تمدید مذاكرات بهصورت محدود، هدفمند و برگشتپذیر بهمدت 6 ماه از 20ژانویه تا 20ژوئیه2014 به حالت تعلیق درآید و دولت ایالات متحده این اختیار را خواهد داشت تا مجوز كاهش محدود تحریمها درصورت عدمایفای تعهدات ایران را باطل كند و تعلیق تحریمها شامل افراد معرفی شده در فهرست افراد و اتباع تحریم شده نخواهد شد. همچنین آمریكا این حق را برای خود محفوظ داشته تا نسبت به وضع تحریمهای مرتبط به بهانه مبارزه با تروریسم و تولید و تكثیر تسلیحات هستهای و تسلیحات
تخریبجمعی و همچنین علیه كسانی كه مدعی هستند بهدنبال گریز یا دور زدن تحریمهای آمریكا هستند، اقدام كند. اما چه فعالیتهایی از شمول تعلیق تحریمهای آمریكا بهرهمند خواهند شد؟ وزارت خزانهداری این كشور صادرات پتروشیمی ایران و نیز تحریمهای خدمات مرتبط با آن، صنعت خودرو ایران، تجارت طلا، صنعت حملونقل هوایی، صادرات نفت خام ایران محدود به كشورهای چین، هند، ژاپن، جمهوری كره، تایوان و تركیه تجارتهای بشردوستانه شامل مواد غذایی و فرآوردههای كشاورزی، پزشكی، تجهیزات پزشكی و هزینههای پزشكی در خارج كشور را جزو فهرست ادعایی تعلیق
تحریمها قرار داده است. اتحادیه اروپا هم درخصوص تمدید تعلیق تحریمهای ایران اعلام كرد كه تدابیر داوطلبانه این اتحادیه شامل تعلیق تدابیر محدودكننده درخصوص ممنوعیت ارائه بیمه، بیمه اتكایی و حملونقل برای نفت خام ایران، تعلیق ممنوعیت واردات، خرید یا انتقال محصولات پتروشیمی ایران و ارائه خدمات مربوط به آن، تعلیق ممنوعیت دادوستد طلا و فلزات گرانبها با دولت ایران، نهادهای عمومی و بانك مركزی ایران خواهد بود.
نقل و انتقال ارز در دایره محدود
انتقالهای مربوط به معاملات مواد غذایی، بهداشتی و درمانی، تجهیزات پزشكی یا برای مقاصد كشاورزی و انسانی كه ارزش آن زیر یك میلیون یورو باشد و نیز انتقالهای مربوط به حوالههای شخصی زیر 400هزار یورو باید بدون اجازه قبلی انجام شود. اگر رقم بیش از اینها باشد انتقال باید به اطلاع مقام ذیصلاح كشور عضو برسد. انتقالهای مربوط به دادوستدهای اقلام غذایی، بهداشتی و درمانی، تجهیزات پزشكی و یا با اهداف كشاورزی و انسانی كه رقم آن بیش از یك میلیون یورو باشد و نیز حوالههای شخصی بالای 400صد هزار یورو مستلزم اجازه قبلی از مقام ذیصلاح كشور عضو اتحادیه اروپا ست.
توافقات اولیه برای سرمایهگذاری خودروسازان خارجی در ایران
هفته گذشته تهران میزبان نمایندگان شركتهای بزرگ خودروسازی جهان بود كه نتیجه آن امضای چند توافقنامه اولیه برای سرمایهگذاری مشترك كشورمان بود. به گزارش ایسنا، در این مذاكرات، خودروسازان خارجی مربوطه شروط ایران ازجمله سرمایهگذاری، داخلیسازی قطعات و صادرات خودرو از پایگاه ایران را پذیرفتهاند. دراین زمینه تفاهمات اولیه صورتگرفته و دوطرف تنها در انتظار بازشدن راهی برای نقل و انتقال ارز هستند. به گزارش همشهری، بهنظر میرسد تحریم بانكی همچنان عامل اصلی عدمفعال شدن شركتهای خارجی در ایران است كه صنعت خودروسازی هم از این شرایط
مستثنی نیست.
| وعدهها با اقدامها همخواني ندارد | |
| وعدهها | اقدامها و ابهامها |
| توقف تلاش براي كاهش خريد نفت خام ايران | تعليق تحريمها براي كاهش فروش نفت ايران از سوي اتحاديه اروپا-امكان صادرات محدود نفت و دريافت درآمد ناشي از آن |
| بازگشت مبالغ مشخص از عوايد فروش نفت ايران | آزادسازي 7 ميليارددلار از داراييهاي بلوكه شده به صورت اقساط-وعده آزادسازي 700 ميليون دلار ماهانه تا تيرماه 94 |
| تعليق تحريمهاي اروپا و آمريكا بر خدمات بيمه و حمل ونقل معاملات نفتي ايران | معلق شدن بيمه نفتكشها با چاشني عدم تمايل شركتهاي بيمه خارجي براي بيمه نفتكشهاي حمل كننده نفت ايران-لغو تحريم بيمه معلم به عنوان يكي از شركتهاي ارائه دهنده خدمات بيمه نفتكشها پس از طي مراحل قضايي توسط دادگاه اروپا-لغو تحريم شركت ملي نفتكش ايران |
| تعليق تحريمهاي آمريكا و اتحاديه اروپا بر صادرات پتروشيمي ايران و نيز تعليق تحريم خدمات مرتبط | افزايش صادرات محصولات پتروشيمي-وجود مانع برسر نقل وانتقال ارزي صادرات محصولات پتروشيمي-دست انداز در مسير بيمه محصولات صادراتي پتروشيمي-ابهام در خصوص تعليق تحريمهاي خدمات مرتبط با صنايع پتروشيمي |
| تعليق تحريمهاي آمريكا و اتحاديه اروپا بر طلا و فلزات گرانبها، و تعليق تحريم خدمات مرتبط | بهرهمندي بخش خصوصي از فرصت تجارت طلا-ابهام در نقل و انتقال ارز و نبود يك كانال بانكي |
| تعليق تحريمهاي آمريكا بر صنعت خودرو و خدمات مرتبط | افزايش مذاكرات محدود و رايزني با خودروسازان بزرگ براي سرمايهگذاري در ايران-بهبود وضعيت واردات مستقيم قطعات يدكي و برداشته شدن موانع-تعلل شركتهاي خودروساز خارجي براي سرمايهگذاري و انتظار آنها براي روشن شدن آينده مذاكرات |
| تعليق برخي تحريمها عليه صنعت حمل ونقل هوايي و همكاري براي ايمني پرواز هواپيماهاي غيرنظامي | همكاري محدود و با تاخير در برداشتن موانع-افزايش پروازهاي عبوري ايران-آغاز همكاري با برخي شركتهاي هواپيمايي نظير بوئينگ-جريمه شركتهاي هواپيمايي مثل فوكر به خاطر ارتباط با ايران |
| عدم صدور قطعنامههاي جديد تحريم هستهاي توسط شوراي امنيت سازمان ملل متحد و اتحاديه اروپا | عدم تصويب قطعنامه جديد عليه برنامه هستهاي ايران در شوراي امنيت و اتحاديه اروپا-تعليق برخي تحريمهاي اتحاديه اروپا |
| جلوگيري دولت آمريكا از تحميل تحريمهاي جديد هستهاي در چارچوب اختيارات قانوني رئيس جمهور و كنگره | تمديد تحريمهاي قبلي و اضافه شدن شركتها و افراد به فهرست تحريمها-ابهام در سياستهاي ضدتحريمي آمريكا عليه ايران و مواضع دوپهلوي اين كشور و انتقاد ايران |
| ايجاد كانال مالي به منظور تسهيلات تجارت امور انسان دوستانه | محدودشدن دسترسي ايران به درآمدهاي نفتي و امكان استفاده از آن در اموري نظير خريد دارو و تجهيزات پزشكي و كالاهاي اساسي و سلامت محور |
| لغو برخي تحريمها با طي كردن مراحل قضايي | لغو تحريم شركت ملي نفتكش و برداشته شدن تحريم بيمه معلم پس از طي مراحل قضايي طولاني-باقي ماندن تحريم برخي بانكها و موسسات ايراني از جمله دانشگاه صنعتي شريف و بانك سينا و اصرار اتحاديه اروپا بر تداوم تحريمها |