اقتصاد رانتی
وبلاگ تین نیوز، فرشاد مومنی | بقای سیستم رانتی به عدم شفافیت مربوط میشود. بنابراین در ارتباط با دادههای آماری که مورد استفاده و استناد قرار میگیرد، معمولا شبهه وجود دارد. حالا این نقصها میتواند ارادی یا غیرارادی یا ترکیبی از هر دوی اینها باشد ولی همیشه اما و اگر و مناقشه درمورد عدد و ارقامی که مطرح میشود در کشور وجود دارد و در دولت قبل هم تقریبا این مساله به ابعاد بی سابقهای رسیده بود. تجربه شخصی خود من در اینباره، این مساله را به وضوح نشان میدهد.
دو سال پیش روی یک مساله معین که در آن زمان چالشی ملی بود، کار میکردم و نیاز به آمار و ارقام داشتم در این بین این پیگیری همزمان با هفته دولت شده بود که معمولا مسئولان از نظر تبلیغانی همگی آمارهایی را از شاخصهای اقتصادی اعلام میکنند، اما اتفاق عجیب این بود که درباره یک موضوع که مدنظرم بود یک مسئول در طی یک هفته 5 گفته متفاوت داشت که اختلاف بین سقف و کف آن 400 درصد بود.
بنابراین درباره اعداد و ارقام و آمارها همیشه در کشور مناقشه وجود دارد ولی من به اعداد و آمارهای رسمی همیشه استناد میکنم و در این بحث نیز تمامی آمارهایی که ارائه خواهم داد از آمارهای رسمی برداشت شده است. باید توجه داشته باشیم که یکی از قاعدههای رفتاری در اقتصاد رانتی این است که گزارشهای رسمی، محافظهکارانهترین و خوشبینانهترین گزارشهایی است که وجود دارد اما با همه اینها نمیتوانیم به دولت بگوییم دروغگو است و ادب گفتوگو حکم میکند حرفی را که میخواهیم بیان کنیم براساس گزارشهای رسمی باشد که مورد تائید دولت قرار گرفته
است.
کانون اصلی بحث در اینجا سیاستها، رویهها و جهتگیریهاست. در کشور ما متاسفانه ادب نقد درحد نصاب مناسبی نیست و اگر در دوره زمانی خاص سیاستهای مشخصی را مورد ارزیابی قرار بدهید، افراد به خود میگیرند و هر قدر اشخاص قدرت بیشتری داشته باشند نسبت به این نقدها دلنازکتر و زودرنجتر میشوند. بنابراین موضوعات مطرح شده به سیاسیتها و رویهها بازمیگردد و نه اشخاص زیرا به نظرم بخشی از اشخاص که در سوء کارکردهای اقتصاد سیاسی موثرند خود قربانبان این روند هستند.
در هر حال من کانون اصلی را مشکل ساختار نهادی میدانم و نه افراد اگرچه سهم افراد هم در اوضاع و احوال کنونی کشور نمیتوان نادیده گرفت. هماکنون در اقتصاد رانتی که کشور دچار آن شده است بسیاری معتقدند آدم زرنگ کسی است که چیزی را رنگ کند و به جای چیز دیگری جا بزند، اتفاقی که خیلی متداول است. ما در کشور شاهد این هستیم که در چند سال گذشته کمترین توجه به موضوعات اقتصادی شده است که سال آن از سوی مقام معظم رهبری نامگذاری شده است و هر کس تعریف و دیدگاه خود را درباره نام سال داشته و تفسیر خود را از موضوع کرده است.