اتحاد پولی در زمان تحریم
تین نیوز | حذف دلار از مبادلات میان ایران و روسیه كه چند سالی است درباره آن بحث میشود اما به نتیجه نمیرسد. ایران و روسیه دو متحد استراتژیك در منطقه هستند كه سالانه میلیاردها دلار مبادلات تجاری دارند و بسیاری معتقدند كه در صورت اجرایی شدن این هدف مبادلات تجاری تسهیل میشود و وابستگیها كاهش پیدا میكند.
حذف دلار نخستینبار در تماس تلفنی محمود احمدینژاد با مدویدف مطرح شد. آنروزها روسای جمهور ایران و روسیه خواهان استفاده از پولهای ملیشان برای مبادلات تجاری میان دو كشور شدند اما صحبتهای صورت گرفته در اینباره به نتیجهای نرسید.
پیمانهای پولی دوجانبه در گذشته برای مقاومسازی سیستم تبادلات مالی خارجی در كشورهای شرقی آسیا در اولویت قرار گرفت و روز به روز توسعه یافت؛ بهگونهای كه هماكنون ادعا میشود كه در جنوبشرقی آسیا ارز غالب وجود ندارد و از همه ارزها در تجارت استفاده میشود.
براساس بررسی مركز پژوهشهای مجلس در حال حاضر 47 كشور دنیا در چارچوب قراردادها و پیمانهای دوجانبه و چندجانبه براساس واحد پول ملی مبادله میكنند. هرچند پیمانهای پولی دوجانبه و چندجانبه در دولت گذشته پیگیری نشد اما دولت یازدهم تصمیم جدی در اجرای این طرح دارد، بهطوری كه روز گذشته یك عضو گروه دوستی پارلمانی ایران و روسیه با اشاره به سفر این گروه به روسیه گفت كه بررسی جایگزینی واحد پول روبل به جای دلار در معادلات دوجانبه و چندجانبه بین ایران و روسیه از مهمترین دستور كارهای این سفر خواهد بود.
هادی قوامی با بیان اینكه یكی از مهمترین مواردی كه در این سفر مورد بررسی قرار میگیرد این است كه بانكهایی در مرز ایران و عمان ایجاد شود تا با شكلگیری كریدور اقتصادی از روسیه تا عمان جریان تبادلات مالی تسهیل شود و مشكلات ناشی از تحریمها نیز كاهش یابد. از این طریق پولهای نفت ایران راحتتر به روبل و ریال تبدیل میشوند تا فشار تحریمها بهویژه در واردات مواد غذایی به حداقل برسد و شرایط برای كشورهایی كه در این كریدور قرار دارند نیز تسهیل شود.
عبدالمجید شیخی، اقتصاددان و استاد دانشگاه با بیان اینكه راه اصلی نرم دور زدن تحریمها استفاده از شیوه معاملات پولی دوجانبه و چندجانبه و تهاتری بین كشورهاست. اصولا تشكیل پیمانهای منطقهای در درون سازمانهای بینالمللی پولی و مالی راهی بود كه كشورها برای تامین نیازهای مبادلهای خودشان پیدا كردند تا كسریها و روابط تحمیلی خارج از میل و اراده ملی خود را دور بزنند. بهویژه ضوابط تحمیلی كه توسط قدرتهای بزرگ ایجاد شده است بنابراین استفاده از قرادادهای پولی دوجانبه نهتنها با روسیه بلكه با كشورهایی كه علاقه شدیدی به مبادله دارند نیز وجود
دارد. یكی از عوامل مهم كمرنگ كردن نقش تحریم حذف مبادلات با دلار و یورو توسط بانكهای مركزی كشورهاست. اگر بخواهیم از تحریم بیرون برویم باید به این مبادلات دوجانبه رو بیاوریم تا با مبادلات تهاتری بتوانیم نیازهای خود را برطرف كنیم.
حذف دلار مشكلی برای ایران ایجاد نمیكند
حذف دلار از مبادلات تجاری كشور، مخالفانی نیز دارد. مخالفان این طرح معتقدند با توجه به توافق ژنو و امكان افزایش روابط اقتصادی با اروپا و آمریكا از آنجایی كه ایران حجم بالایی از بده بستانهای تجاری با اروپا و شركتهایی كه تحت پوشش آمریكا و كانادا هستند را دارد بنابراین اجرای چنین طرحهایی به روابط ایران با كشورهای دیگر لطمه وارد میكند بنابراین حذف هیچ واحد پولی از مبادلات تجاری به نفع ایران نیست.
عبدالمجید شیخی در اینباره معتقد است كه در حال حاضر بازارهای بینالمللی در حدی بههم تنیده هستند كه هر كالایی را میتوان در هر بازاری تهیه كرد. مشكل ما دسترسی و تهیه كالا و خدمات نیست بلكه مشكل اصلی ما این است مبادله با دلار و یورو را تحریم كردند و این بزرگراه را مسدود كردند بنابراین ما باید از راه فرعی برویم زیرا این راه است كه میتواند ما را به بزرگراه روابط تجاری دیگر برساند. وی با اشاره به اینكه پیمان بریكس كه برای تغییر در چگونگی اداره جهان و یافتن راهكارهایی برای پیشرفت و گسترش مطمئن و مداوم رشد اقتصادی جهان تاسیس شد، به مبادلات پولی دو
و چندجانبه بسیار تاكید دارد، میگوید: این پیمان حدود 40 درصد از جمعیت دنیا را تحت پوشش قرار میدهد. از آنجایی كه مبادله تابعی از جمعیت است وقتی 40 درصد از مبادلات جهانی تحت پوشش مبادلات پولی چندجانبه باشد چه مشكلی میتواند برای ایران وجود داشته باشد!
بانك مركزی فعالیت جهادگونه كند
بانك مركزی ایران، با وجود مسدود شدن حسابهای دلاری و یورویی ایران و عدم امكان استفاده از آنها در تجارت فرامرزی با شركای تجاری با هیچ كشوری پیمان پولی دوجانبه امضا نكرده است و حالا به نظر میرسد كه با توجه به مطرح شدن دوباره این موضوع اتفاقات تازهای درباره دلار رقم خواهد زد.
عبدالمجید شیخی؛ اقتصاددان در اینباره میگوید: علت كند بودن این روند نظام اداری بانك مركزی است. این بانك باید توانایی فعالیتهای جهادگونه را در خود نهادینه كند. در حال حاضر به دنبال پیاده كردن الگوی اقتصاد مقاومتی و الگوی ایرانی و اسلامی پیشرفته هستیم. بانك مركزی باید گزارش دهد در این راستا چهكار كرده است. آسیب اصلی ما غرق شدن در بازار پولی دلار و یورو است. راهحل آسیبزدایی از این موضوع پیوستن به پیمانهای پولی دوجانبه و چندجانبه در مبادلات تجاری است و بانك مركزی باید هر چه سریعتر در این باره اقدام كند.