◄ ایجاد منطقه آزاد در کشور؛ تلف کردن سرمایه یا راهی برای جذب سرمایه؟
تین نیوز | چندی پیش محمد باقر بهشتی معاون برنامه ریزی استاندار اردبیل گفت: راه اندازی مناطق آزاد در استان نهایی نشده و به همین دلیل در سفر رئیس جمهور قویا درخواست نشد.
وی در گفت و گو با مهر با بیان اینکه سه پیشنهاد کلان ایجاد مناطق آزاد در اردبیل دنبال می شود، یادآور شد: در سفر رئیس جمهور اجرای منطقه ویژه اقتصادی نمین نهایی نشده بود و به همین دلیل کلنگ زنی نشد.
پس از انتشار این خبر برخی کاربران تین نیوز در مورد این اظهارات به ارایه نظر پرداخته و چگونگی ایجاد مناطق آزاد را مورد نقد قرار دادهاند که این نظرات در ادامه آمده است:
1- ایجاد منطقه آزاد تلف كردن سرمایه مملكت و ایجاد تبعیض بین شهرستانهای كشور است.
سالها خون دل خورده شده است و در شهرهای تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز، اهواز را با فرودگاههای پیشرفته، ایستگاههای راه آهن، اتوبانهای پیشرفته، هتلها، بیمارستانها، دانشگاهها و غیره ایجاد شده که اکنون به صورت شهرهایی مدرن با حومه هایشان نیمی از جمعیت ایران را تشكیل می دهند. همچنین با هزار بدبختی بنادر شمال و جنوب كشور توسعه یافته است و این همه هزینه شده است، حال این امكانات و نیروی انسانی متخصص رها شود و در شهری كه تا دیروز روستا بود سرمایه گذاری صورت گیرد و دوباره روز از نو روزی از نو....
اگر قرار است صادرات افزایش پیدا كند، تشویق تولیدكنندگان به ایجاد كارخانه در شهر كوچك جلفا جز خرج اضافه چه عایدی برای مملكت دارد؟ بهتر است خرجی كه برای اختراع دوبارۀ چرخ در شهرهای كوچك مرزی می شود، به كلانشهرهای مرزی و مركزی كشور داده شود تا با استفاده از نیروی كار متخصص، امكانات گسترده، كمیت و كیفیت تولید خود را بیشتر كرده و صادرات واقعی داشته باشند نه صوری.
درست است كه شهرهای كوچك كشور هم نباید اختلاف زیادی با كلانشهرها داشته باشند، ولی با ایجاد مناطق آزاد و تشویقهایی كه برای صادركنندگان و تولیدكنندگان در این نقاط كم جمعیت در نظر گرفته میشود، خیلی افراط شده و عملاً این مناطق به مناطق آزاد واردات خودرو و دیگر اجناس تبدیل شده است.
چرا باید فردی كه در شهر جلفا تولیدی دارد بتواند ماشین خارجی مدل بالا بدون تعرفه سوار شود، ولی تولیدكننده بزرگ و قدر اصفهانی كه شبكه بزرگ هوایی، زمینی و دریایی توزیع در سراسر دنیا دارد از این مزایا برخوردار نیست؟
برخی نامها حس وطن پرستی ما ایرانی ها روا خیلی بیشتر از سایر جاها بر می انگیزد و این باعث می شود بدون فكر كردن، پیشنهادات قبول شود. مثلاً وقتی نام رود ارس آورده میشود همه یاد جنگهای ایران و روس می افتند و حاضرند برای آبادانی آنجا سرمایه گذاری که سهل است جان هم بدهند. در حالی كه آبادانی شهرهای حاشیه رود ارس در این نیست كه جمعیت میلیونی تبریز و دیگر كلانشهرهای مرزی پیوسته در حال تردد در این مسیر باشند. آبادانی ارس در این نیست كه استادان دانشگاه با هواپیما به حاشیه رود ارس پرواز كنند برای درس دادن به تعداد انگشت شماری دانشجو. آبادانی ارس در این است كه
دانشجویان ارسی برای تحصیل به نزد استاد دانشگاه در تبریز و دیگر كلانشهر ها بروند و بعد از فارغ التحصیلی به رشد واقعی ارس فكر كنند نه اینكه به فكر وارد كردن ماشین بدون تعرفه و لوازم خانگی ارزان باشند و كمر شكسته تولید كننده تهرانی را با فشاری خرد كنند.
2- این نظر اصلا با برنامه ریزیهای منطقه ای و تجارت بین المللی سازگاری ندارد. مناطق آزاد محل تمرین ایران جهت پیوستن به سازمان تجارت جهانی و وجود دانش و تكنولوژیهای نو بدون محدودیت های قانونی توسط سرمایه گذاران خارجی است نه محل سرمایه گذاری لوله پلیكا از شهر تبریز.
اگر مناطق آزاد به صورت صحیحی رشد نمیكند این ناشی از فكر غلط مدیریتی در مناطق آزاد است نه وجود مناطق آزاد. در چین و هندوستان بیش از 2000 منطقه آزاد ساخته شده و اقتصاد این كشورها بعلاوه امارات متحده عربی با مناطق آزاد متحول شده است. وجود مناطق آزاد در مرزها علاوه بر توسعه متوازن منطقه ای، فعال سازی صادرات مجدد و ترانزیت كالا و جایگزیتی واردات به جای واردات قطعی را باید مهیا نماید. به جای مخالفت با مناطق آزاد مدیریت مناطق باید با فلسفه ذاتی تاسیس مناطق آزاد همخوانی داشته باشد. آیا وجود پردیس دانشگاهها صرفا برای جذب دانشجویان داخلی است یقیینا جواب منفی
است. متاسفانه غلط اندر غلط فكر مدیران مسبب این خطاها است.
ضمنا شهرهای بزرگ در برنامه های منطقه ای باید مدیریت بر منافع مالی و انسانی و آموزشی و تحقیقاتی را بر عهده بگیرند. چاله تبریز اشباع شده و وجود صنایع حیات انسانی را در این شهرهای بزرگ با مخاطره مواجه میسازد. منطقی است كه برخی صنایع كه كارگران آن از شهرهای همجوار به تبریز برای كار مهاجرت میكنند در صنایع فعال در شهر خودشان فعالیت را شروع كنند. شما به جای مدیریت بر فرایند امورات حمل و نقلی در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی شمشیر مبارزه به دست مدیران و كارشناسان سازمان راهداری دادید تا در مقابل مزیت های مناطق آزاد مقاومت كنند در حالیكه حمل و نقل در مناطق آزاد
میتواند فعالیت هایترانزیت و انبارداری را در این مناطق بیشتر كند
3- هر كدام از كشورهای چین، هند و امارات دلایل خود را برای ایجاد منطقۀ آزاد دارند و با ایران قابل مقایسه نیستند.
دلایل چین برای ایجاد منطقۀ آزاد در بندر گوانگ ژو ( كانتون ):
1 _ مردم این بندر و استانهای اطراف به زبان كانتونی كه متفاوت از زبان چینی ست صحبت می كنند و اكثریت ساكنان آن به خود مختاری یا استقلال فكر می كنند. پس ایجاد منطقه آزاد مشوقی برای متحد باقی ماندن با چین است.
2 _ بندر شانگهای تقریباً تنها بندر فعال و دارای جاذبه سرمایه گذاری داخلی و خارجی بود و این یعنی بزرگترین اقتصاد آینده تمام تخم مرغ ها را در یك سبد گذاشته بود.
3 _ بندر شانگهای نسبت به گوانگ ژو از غرب آسیا دورتر است.
4 _ جلوگیری از تمركز جمعیت چین در شانگهای و پكن
5 _ بندر گوانگژو به رقیبی برای بنادر هنگ كنگ و ماكائو ( كه فرهنگ اروپایی دارند و به خود مختاری سیاسی و اقتصادی فكر می كنند ) تبدیل می شد.
6 _ چین می خواست به تایوان بگوید: اگر با ما باشید زیر پایتان سرمایه می ریزیم .
7 _ چین از قدیم در سمت جنوب ضعیف بود و به همین خاطر هنگ كنگ و ماكائو را نتوانسته بود نگه دارد و الان می خواهد در جنوب هم حرفی برای گفتن داشته باشد.
حالا شما گوانگژو را چطور با روستای خداآفرین مقایسه می كنید؟ گوانگژو دست كم زمان منطقه آزاد شدن 5 میلیون جمعیت داشت و الان با حومه 15 میلیون جمعیت دارد.
هند هم دلایل مشابه برای آزاد كردن بندر مدرس در جنوب داشت:
1 _ كشور غول پیكری مثل هند در شرق و غرب خودش بنادر كلكته و بمبئی را داشت و بندر مدرس در جنوب از اینكه سرمایه گذاری در آن خیلی كمتر بود ناراضی بود.
2 _ اهالی مدرس و ایالت تامیل نادو همیشه به استقلال و خودمختاری فكر می كرده و می كنند.
البته اگه دوباره دقت كنید مدرس هم الان حدود 5 میلیون جمعیت دارد یعنی حدود 3 برابر تبریز و حرف من هم همین است كه اگر كسی را( خارجی یا داخلی ) تشویق به سرمایه گذاری در منطقه ای می كنیم آن منطقه یک جمعیتی داشته باشد نه اینكه جمعیت را ول كنیم و برویم پشت كوه سرمایه گذاری كنیم و كشاورز زحمت كش و دامدار عزیز روا از كار بیكار كنیم و كاری كنیم که مغازه بزند داخل روستا و لوازم خانگی تولید تركیه را بدون تعرفه و مالیات به دست مردم تهران، تبریز و اردبیل برساند.
و در مورد دوبی و بندر جبل علی، الان شهرهای عجمان، شارجه، دوبی و جبل علی توسعه یافته و به هم چسبیده اند، چطور تهران و شمیران و شهر ری و اسلامشهر به هم چسبیده اند ؟ و در واقع می توان گفت سرمایه گذار داخلی یا خارجی می بیند كه سرمایه گذاری در جبل علی یعنی دسترسی به عجمان، شارجه، دوبی و ابوظبی. امارات هم همین چهار تا شهر به هم چسبیده است دیگر. یعنی در واقع اماراتی ها كل امارات را منطقه آزاد اعلام كرده اند.
و البته با اینكه چین و هند هر دو جنوب خودشان را توسعه دادند ولی باز من با این سیاست موافق نیستم. می دانیند چقدر از جیب مردم سایر نقاط هزینه كرده اند؟ می توانستند فستیوال بذارند و مردم و خارجی ها را به سرمایه گذاری در جنوب كشور تشویق كنند نه اینكه هزینه كنند.
در مورد پردیس دانشگاهها در جلفا: شما نمایندگی تمام دانشگاههای معروف ایران را در نقطه صفر مرزی برای همسایگان آذری، ارمنی، گرجی، ترك و روس دایر كردید كه چه بشود ؟ كه نرسیده بشینند درس بخوانند وقتشان هدر نرود؟ جوری میگویید پردیس زدیم انگار آن طرف رودارس ساحل یک شهر 40 میلیونی است. اگر قرار باشد از كشورهای همسایه كسی برای تحصیل به ایران بیاید از شهرهای باكو، ایروان، نخجوان، تفلیس، ارض روم، آنكارا، استانبول، مسكو، سن پترزبورگ و مانند این میآید و اگه نظر خودشان را بپرسید شهرهای تهران، اصفهان، تبریز، مشهد، شیراز را به ساحل رود ارس ترجیح می دهند.
ساحل رود ارس بیشتر برای پیك نیك خوب است نه برای تحصیل، كار و تدریس.
فرمودید كه: وجود صنایع، حیات انسانی را در شهرهای بزرگ به خطر میاندازد.
جواب: صنایع آلاینده، همه جا آلاینده هستند چه در ساحل رود ارس برای درختان و احشام و شهروندان عزیز ارس و چه در كلانشهر تبریز و تهران.
صنایعی كه آلاینده باشد ما را به سرطان مبتلا كند، درختان را بخشكاند، رودخانه ها را آلوده كند، می خواهیم 100 سال سیاه نباشد.
در مورد اینكه فرمودید: ارسی ها برای كار به تبریز مهاجرت می كنند. بد است برایشان كارخونه تو شهر خودشان بزنیم؟
جواب: شهرها و روستاهای ساحل ارس هم قابلیت خودشان دارند. اكثر ساكنین آنجا، كشاورز و دامدارند و بیكاری خیلی كم هست. در ثانی به جای اینكه این همه هزینه كنیم ( از بیت المال ) بیاییم این قابلیت ها را به مردم معرفی كنیم. اگر كسی دوست داشت می رود سرمایه گذاری میكند دوس نداشت نمی كند. یكی از مشوق های بالفطره ای که آنجا وجود دارد ارزان بودن زمین هست.
4- با پاك كردن صوت مسئله مشكلات حل نمیشود. دنیای توسعه یافته فرایندی را طی كرده است كه ما نیز لاجرم باید به صورت تدریجی آنها را با لحاظ شرایط ملی اجرا كنیم. مناطق آزاد چه برای یكپارچگی سیاسی و یا رشد اقتصادی از لوازم زمان جاری است. منطقه آزاد در دست احداث پاكستان را كه برای اروپائیان داده شده است را مطالعه فرمایید. هرچند ما باید در اعمال برنامه ها مزیت های نسبی را در نظر بگیریم ولی اگر خطایی در عدم بهره مندی مشاهده میشود گویای فكر غلط مدیران است والا طرحهای خوب در هر جای دنیا خوب هستند. دانشگاهها در پردیس های بین المللی باید محل فعالیت
دانشگاههای بین المللی برای جذب دانشجویان خارجی باشد نه محل جذب دانشجویان ایرانی بدون كنكور.
البته بنده اعتقاد به مزیت عقب ماندگی را دارم چون اجرای برخی طرحها باعث تخریب محیط زیست و تخریب منابع انسانی و محیطی میشود. ولی تهیه اسناد راهبردی با پارامترهای علمی و اجرای آنها یقینا میتواند باعث رشد متوازن ناحیه ای شده و از به وجود آمدن شهرهای ماكروسفال و یا بزرگ سر جلوگیری كند. در ارس چهار مزیت وجود دارد كه با محیط سیاسی و اقتصادی آن همخوانی دارد:
- صنایع تبدیلی
- ترانزیت و صادرات مجدد و انبارداری
- گردشگری ( سلامت - تفریحی )
- صنایع پایین دستی معاون مس و پتروشیمی