فرصت طلایی اقتصاد ایران؛ از تحریم مسکو تا ناآرامیهای نظامی
وبلاگ تین نیوز | تمام گزارهها حاکی از این است که میتوان به آینده اقتصاد ایران امیدوار بود. اتفاقاتی که در عرصه داخل و خارج طی ماههای اخیر رخ داده است چشمانداز اقتصادی این کشور را روشنتر نشان میدهد.
با روی کار آمدن دولت یازدهم و به کاربستن سیاستهای منطقی و بر پایه واقعیات روز، اقتصاد به ریل اصلی خود بازگشته و این در حالی است که رخدادهای منطقهای و فرامنطقهای نیز به بهبود شرایط ایران کمک میکند. در حالی که با اتخاذ رویکرد تازه دولت برای تنشزدایی در مسأله هستهای ایران رفتهرفته خود را از پیله تحریمها آزاد میکند، طی ماهها و هفتههای اخیر تحولات منطقهای نیز دست یاری به سوی ایران دراز کرده است.
بسیاری از شرکتهای خارجی بهخصوص آنهایی که در گذشته رابطه تنگاتنگی با ایران داشتهاند از فرصت کاهش تدریجی تحریمها نهایت استفاده را میکنند تا خود را به پتانسیلهای آشکار اقتصاد ایران نزدیک کنند. اما اتفاقاتی که در کشورهای اطراف ایران افتاده میل و اشتیاق خارجیها برای گسترش روابط اقتصادی با تهران را بیش از پیش افزایش داده است.
تحریم مسکو یک فرصت طلایی
شاید پررنگترین این اتفاقات تحریم اقتصادی مسکو توسط اروپا و آمریکا باشد که دوفرصت طلایی در اختیار ایران قرار داده است. هدایت شرکتهای خارجی به سوی ایران به دلیل تحریم روسیه یکی از فرصتهایی است که ایران بهدست آورده است.
در این زمینه والاستریت ژورنال در گزارشی مینویسد: بهدنبال تحولات اوکراین و سرد شدن روابط شرکتهای آلمانی با روسیه، این شرکتها در سراسر آلمان تلاش میکنند تا روابط تجاری خود را با ایران که بازاری بزرگ محسوب میشود، از سر بگیرند.
به نوشته این روزنامه، شرکتهای آلمانی بیسروصدا روابط تجاری خود با ایران را از سرگرفتهاند. همچنین این رویکرد در دیگر کشورهای اروپایی محتمل است چون دولتهای غربی در پی توافق با این کشور از ماه نوامبر تاکنون برخی تحریمها را علیه ایران کاهش دادهاند. از آنجایی که رایزنیها برای دستیابی به یک توافق جامع و نهایی ادامه دارد، امیدواری میان بازرگانان خارجی برای بازگشت به تجارت با ایران افزایش یافته است.
شرکتهای خارجی پیشاپیش سعی دارند با شرکای تجاری ایرانی قراردادهایی را امضا کنند تا جای خود را در بازار این کشور باز کنند.
استیفان اسپینرکانیگ، مدیر شرکتهای «تک اسپینر» که در سالجاری به همراه یک هیأت تجاری به ایران سفر کرده بود اعتقاد دارد این بازار پس از برطرف شدن تحریمها منفجر خواهد شد. پیشبینی میشود میزان صادرات آلمان به ایران در صورت لغو تحریمها میتواند به سرعت از مرز ١ میلیارد دلار در سال فراتر برود.
ولکر تریر، رئیس تجارت بینالمللی اتاق بازرگانی آلمان نیز در اینباره میگوید: «ایران برای ما بازار بالقوه بزرگی است که فقط با ترکیه قابل قیاس است. مطمئنیم در آنجا اتفاقاتی رخ خواهد داد.»
بنا به گفته اتاق صنعت و بازرگانی ایران - آلمان، حدود ۱۰۰شرکت آلمانی در ایران شعبه دارند و بیش از ۱۰۰۰ شرکت از طریق عاملان فروش در این کشور کار میکنند که بسیاری خواستار اطلاعات در مورد ایران پس از انزوا هستند.
دانیل برنبک، رئیس اتاق بازرگانی آلمان - ایران در تهران میگوید: تقاضا از طرف شرکتهای آلمانی برای اطلاعات و ارتباط با ایرانیان دو برابر شده و به روزانه حدود ۲۰ تقاضا رسیده است. وی میافزاید: «علاقه آلمان به این بازار بزرگ و مشهور به خوبی روشن است.»
فرصت دیگری که تغییر رابطه غرب با روسیه دراختیار ایران قرار داده است، اهرم فشاری است که دیپلماتهای غربی را تحتتأثیر قرار داده است، بنابراین احتمال نزدیکی تهران و مسکو و تبعاتی که برای غرب به همراه دارد باعث خواهد شد تا اروپا و آمریکا نگاه سهلگیرانهتری درخصوص گسترش رابطه اقتصادی با ایران داشته باشند. واکنش مقامات آمریکایی درباره خبر انعقاد قرارداد نفت در برابر غذا - که البته به سرعت از سوی مقامات ایران و روسیه تکذیب شد - به خوبی کارایی این اهرم را نشان میدهد.
دو عاملی که انرژی ایران را وارد بازارهای جهانی میکند
در ماههای اخیر پس از سالها توقف دوباره بحث صادرات گاز ایران به کشورهای اروپایی بر سر زبانها افتاده است. به نظر میرسد میل بسیاری از اعضای اتحادیه اروپا برای بهرهمندی از انرژی عظیم و مطمئن ایران افزایش یافته است. پس از اختلافات عمیق گازی روسیه و اوکراین که به چند نوبت قطعی گاز اروپاییها منجر شد، ساکنان قاره سبز حساب ویژهای روی گاز ایران باز کردهاند. از سوی دیگر مثبت بودن فضای مذاکرات هستهای که اکثر تحلیلگران به نتیجهبخش بودن آن اذعان دارند باعث شده تا
اروپاییها برای خرید گاز ایران برنامهریزی کنند.
برهمین اساس قراردادی که سالها پیش به صورت پیشنویس میان ایران، ترکیه و سوییس به امضا رسیده بود تا از طریق خاک ترکیه گاز ایران به اروپا برسد، دوباره موردتوجه طرفین قرار گرفته است. از سوی دیگر در شرف اتمام بودن خط لوله گاز ایران برای صادرات گاز به عراق نیز دروازه دیگری برای صادرات به اروپا محسوب میشود. در حوزه نفت نیز ایران با تغییر قراردادهای نفتی خود که در آن سود شرکتهای خارجی نیز دیده شده است قصد دارد تا در زمینه مشارکت و جذب سرمایهگذاری شرکتهای بزرگ نفتی دنیا گام بردارد.
ایران دوباره کانون منطقه میشود
علاوه بر تحریم روسیه که باعث چرخش نگاه شرکتهای غربی به سوی ایران شده است، ناامنی برخی از کشورهای منطقه بهواسطه درگیریهای نظامی نیز زمینه را برای بازگشت موقعیت گذشته ایران فراهم کرده است. در حال حاضر از میان کشورهای منطقه عراق، افغانستان، سوریه و اوکراین با تنشهای سیاسی و نظامی پیچیدهای مواجه هستند که این تحولات موقعیت ژئواستراتژیک ایران را نمایانتر ساخته است. نخستین نمونه این تغییر موقعیت سرازیر شدن سیل درخواستهای استفاده از آسمان ایران به دلیل ناامنی فضای هوایی کشورهای منطقه است.
پس از آنکه هواپیمای متعلق به خطوط هوایی مالزی در آسمان اوکراین مورد اصابت موشک قرار گرفت و مراجع بینالمللی نسبت به عبور از فضای این کشور به ایرلاینها هشدار دادند، کشورهای خارجی یکی پس از دیگری با ارایه درخواست رسمی مسیر هوایی خود در منطقه را به ایران تغییر دادند، البته درخصوص عراق نیز اتفاق مشابهی افتاد و بسیاری از ایرلاینها ترجیح دادند تا از آسمان ایران عبور کنند. چنین اتفاقی که ممکن است در نگاه اول ساده انگاشته شود ولی میتواند نگاهها را به اقتصاد ٧٦ میلیونی ایران بچرخاند.