گسترشکمی مناطق آزاد با کدام منطق؟
تین نیوز | مناطق آزاد و ویژه اقتصادی پس از ۸سال حاشیهنشینی و حاشیهسازی در دولت یازدهم جان تازهای گرفتهاند.
قرار است براساس اعلام مسئولان با فعالشدن این مناطق باری از دوش اقتصاد برداشته و حتی در نقش عامل محرك اقتصاد راكد كشور ظاهر شوند؛ هرچند در بسته سیاستی كه اخیرا دولت برای خروج اقتصاد كشور از ركود ارائه كرده نامی از این مناطق و نقشی كه میتوانند در این شرایط برای اقتصاد ملی بازی كنند، برده نشدهاست؛ با این حال مدیران و سیاستگذاران مناطق آزاد و ویژه تلاش دارند با برخی تصمیمات و سیاستگذاریها بار دیگر چرخ این مناطق را به حركت درآورند.
تامل در سیاستهای اعلامی اما نشان از تغییرات و پیشرفتهای كیفی ندارد و آنچه دیده میشود صرفا برنامههای كمی است كه بهنظر فایدهای به حال مناطق آزاد و ویژه از یك سو و اقتصاد ملی از سوی دیگر ندارد. در واقع نگرانی بزرگ این است كه دستاندركاران جدید مناطق آزاد همان راهی را بروند كه در دوره 8ساله گذشته بدون ملاحظات اقتصادی، مزیتهای نسبی و آمایش سرزمین و صرفا با نگاه محلی و تبلیغاتی طی شد و نتیجهای جز افزایش تعداد مناطق بدون بالارفتن كارایی این پدیده در اقتصاد كشور نداشت.
دبیر شورایعالی مناطق آزاد در تازهترین اظهارنظر از ایجاد 8منطقه آزاد جدید خبر داده است كه 2مورد آن نهایی شده، 2مورد در مرحله تصویب است و بقیه در حال مطالعه. هماكنون ایران دارای 7منطقه آزاد است. تعداد مناطق ویژه اقتصادی نیز در حال حاضر 14واحد است. تعداد این مناطق با مصوبه مجلس در سال89 یكباره بهصورت فلهای دوبرابر شد و به 28واحد رسید كه عملا بهدلیل نبود زیرساختهای لازم پس از 4سال هیچكدام احداث نشده است.
باید اذعان كرد كه تفكر حاكم بر مدیریت مناطق آزاد و ویژه ایران، تفكر قدیمی است. مناطق آزاد پدیده مربوط به دهههای 1960تا 1990میلادی است. این مناطق در آن مقطع زمانی عامل رشد و توسعه قدرتهای نوظهور اقتصادی كنونی در آسیا و آمریكای لاتین شد. مناطق آزاد در حال حاضر در كشورهایی كه قبلا نقش توسعهای بزرگی را ایفا كردند، اگرچه همچنان فعال هستند اما متناسب با كیفیت توسعه این كشورها و روندهای حاكم بر اقتصاد جهانی، ساختار، كاركرد و ماهیت آنها تغییر پیدا كردهاست. در واقع روندهایی كه قبلا بر مناطق آزاد حاكم بوده با گذشت زمان عملا به همه سرزمین تسری داده شده و
امروزه سراسر كشورهای نوظهور در نقش گذشته مناطق آزاد فعال ظاهر شده و فعالیت میكنند.
منتها كار مناطق آزاد نه تنها به پایان نرسید بلكه جایگاه و نقش آنها برای پایداری روند توسعه ملی، ارتقا نیز پیدا كرد. در حال حاضر مناطق آزاد كرهجنوبی، چین و دیگر كشورهای آسیای شرقی، با تغییر رویكرد سنتی خود (جذب سرمایه و تكنولوژی خارجی)، نقش تولید، پمپاژ و صدور سرمایه به كشورهای دیگر، تولید علم و تكنولوژی و توسعه صنایع هایتك ظاهر شدهاند و در این راستا همچنان موتور محركه اقتصادی و توسعهای این كشورها به شمار میآیند. جا دارد مدیریت مناطق آزاد و ویژه در ایران نیز رویكرد سنتی خود به این مناطق را تغییر داده و با بهرهگیری از تجربه جهانی و
الزامات توسعه داخلی به افزایش كیفی مناطق آزاد و ویژه بیندیشد.