◄ یک گقتگوی غم انگیز
تین نیوز| سرانجام شامگاه پنجشنبه 11 آذرماه، پای دریا و مسائلش به رسانه ملی باز شد و مهرداد مظفری مدیرعامل صندوق توسعه دریایی، سید مهدی مقدسی نماینده مجلس و عضو کمیسیون صنایع و معادن به همراه ملک رضا ملکپور از مدیران سابق بنادر و عضو هیئت مدیره شرکت رده بندی آسیا در گفتگوی ویژه خبری شبکه دو حاضر شدند.
به گزارش خبرنگار تین نیوز، این گفتگوی ویژه خبری برای دریاییها آنقدر ویژه بود که یک روز قبل خبر آن در گروههای تلگرامی دریایی توسط کارشناسان و کارکنان این حوزه بازنشر میشد. بالاخره در حالی که دستاندرکاران و ذینفعان مهمترین حوزه حملونقلی کشور به صفحه تلویزیونها خیره شده بودند، ساعت 22، گفتگوی ویژه خبری آغاز شد و باز هم آمار تاسفبار و ناامید کننده:
«ما برای صندوق توسعه دریایی در برنامه ششم، افزایش سرمایه، تامین آن یک میلیارد دلار را درخواست کردهایم. آقای قالیباف، شما و همه بینندگان محترم در جریان باشند که نزدیک 22.5 درصد جمعیت ما در 7 استان ساحلی وجود دارند. اگر ما اقتصاد مبتنی بر توسعه دریا را مورد توجه قرار بدهیم، اقتصاد نزدیک به 25 درصد مردم کشور را حلوفصل کردهایم.»
«در حالی که ایران میتواند از پنج هزار و 800 کیلومتر ساحل اش برای خدماتدهی به 9 کشور محصور در خشکی استفاده کند اما با وجود دعوت شدن، در 4 اجلاس جهانی در ارتباط با صنایع دریایی جهان حضور نداشته است.»
«جایگاه بخش خصوصی در دصنایع دریاییر برنامه ششم توسعه، متناسب با ظرفیت آنها نیست. به نظر میرسد از اساس قرار است بخش خصوصی همچنان صفحه دوم دولت و ذیل آن باشد نه همکار و همراهی مطمئن برای او.»
هیچکس با طعم تلخ این حرفها ناآشنا نبوده و نیست. اما آنچه بیش از همه مایه نگرانی و شاید که ناامیدی شد، رویای از دست رفته دریاییها و ساحلنشینان درباره برنامه ششم توسعه بود.
مدیرعامل صندوق توسعه دریایی در این گفتگو تاکید کرد: تامین سرمایه لازم و دریافت یک میلیارد دلار مصوب برای صندوق توسعه صنایع دریایی مهم ترین اولویتهای این صندوق در برنامه ششم توسعه است.
مظفر آمار تاسفآوری را نیز ارائه کرد. او با اشاره به سهم ایران در تجارت دریایی جهان گفت: از هزار و 500 میلیارد دلار تجارت مرتبط با صنایع دریایی در جهان سهم ما حدود 8 میلیارد دلار است در حالی که برخی کشور ها با شرایط ما تا 10 برابر ایران از این تجارت درآمد دارند.
بر اساس آنچه مدیرعامل صندوق توسعه دریایی ارائه داد ظاهرا برای تامین منابع این یک میلیارد دلار مشکلاتی وجود دارد. در حالی که گفته مظفر در صورت تامین این بودجه میتوان مسائل اقتصادی یکچهارم جمعیت کشور را مرتفع کرد.
سید مهدی مقدسی نماینده مجلس نیز حرفهایش از همین جنس و البته غمبار بود. او گفت: ما میتوانیم سالانه تا 35 میلیارد دلار از طریق خدمات دهی به کشورهای محصور در خشکی درآمد داشته باشیم.
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی به عدم تامین منابع مالی قانونی توسط دولت نیز اشاره کرد و افزود: در حالی که بر اساس مصوبات قانونی دولت باید سالانه یک میلیارد دلار به صندوق توسعه صنایع دریایی اختصاص دهد تنها در سال 94 ، 25 میلیون دلار به این صندوق اختصاص داده است. دولتها در هفت سال گذشته نقش خود را در حمایت از صندوق صنایع دریایی به خوبی ایفا نکردهاند.
مقدسی البته به برنامه ششم هم پرداخت و گفت: در لایحه برنامه ششم توسعه، کمترین توجه به صنایع دریایی شده بود که در کمیسیون صنایع و معادن مجلس به این صنایع به خوبی پرداخته شد و پیشنهادات این کمیسیون به کمیسیون تلفیق ارائه شد.
توجه مجلس به توسعه صنایع دریایی شاید جزو محدود لحظات امیدوارانه این گفتگوی خبری بود. در شرایطی که ایران از یکسو به دلیل رفع تحریمها آماده سرمایهگذاری است و از سوی دیگر با آمار بالای بیکاری روبروست و تلاش دارد تا اقتصاد را از سیطره نفت نجات دهد، بیتوجهی به مهمترین بخش از اقتصاد غیرنفتی چه توجیهی میتواند داشته باشد؟
اما مهمان نامآشنای این گفتگو ملک رضا ملکپور فعال بخش خصوصی در صنایع دریایی کشور و مدیر سابق بندر شهید رجایی بود که او نیز در این برنامه آماری تکاندهنده ارائه کرد.
ملکپور با اشاره به اینکه تنها از 10 درصد پتانسیل موجود در سواحل کشور استفاده میکنیم گفت: مشکل ما رویکردها است و علاوه بر این محدودیت منابع در دولت هم یک اصل است و باید برای رفع آن اجازه دهند بخش خصوصی وارد شود. میتوانیم در زمینههای مختلف سیاستگذاری کنیم اما اگر زمینه لازم برای اجرای این سیاستها را فراهم نکنیم، طبیعتا با این سرعت کارها ابتر میماند.
آنچه ملکپور به آن اشاره کرد اهمیتی انکارناپذیر دارد. مشارکت فعال و موثر بخش خصوصی در طرحهای توسعهای و سرمایهگذاری علاوه بر ایجاد فضای رقابتی، میتواند در بخش تامین تامین منابع نیز گرهگشا باشد. نکتهای که گویی دولتها در ایران از آن غافل هستند. البته 5800 کیلومتر نوار ساحلی است، گسترهای نیست که دولت بتواند یکتنه آن را فعال کند و به توسعه لازم برساند. این مهم تنها و تنها با مشارکت بخش خصوصی میسر خواهد بود.
به نظر میرسد هنوز هم دولتها در ایران متوجه اهمیت دریا نیستند. علاوه بر ظرفیتهای گردشگری که این روزها حرف مد روز مسئولان دریایی کشور است، دریا میتواند اقتصاد ایران را متحول کند. تمرکز نامناسب جمعیت ایران که بر خلاف همه جای جهان عمده جمعیت آن نه در ساحل که در مرکز آن مستقر شدهاند، نوارساحلیای که ساکنان آن در بخش جنوبی جزو مناطق محروم محسوب میشوند و 9 کشور محصور در خشکی که چشم به سواحل و بنادر ایران دارند، افقی مخدوش و متناقض را پیش چشم میآورد.
این تناقضها ما را با این سوال تنها میگذارد که در حالی که همه دولتها دستکم در شعار با نفتیبودن اقتصاد مشکل داشته و دارند، در حالی که همه میخواهند با غول بیکاری بجنگند و تولید ناخالص ملی را افزایش دهند، چگونه 5800 کیلومتر دروازه طلایی اقتصاد را، که پیش چشم شان گسترده است، نمیبینند؟