◄ ورود شهرداری قم به ابرپروژه ریلی تهران-اصفهان

این ابتکار با هدف شکستن بن بست اعتباری پروژه از طریق تقبل احداث ایستگاه، پیوند با شبکه متروی درون شهری در جوار مسجد مقدس جمکران و توزیع بار مالی میان شهرداری های کلان شهرها و صنایع بزرگ، به دنبال نجات «ستون فقرات شبکه ریلی سریع السیر کشور» و کاستن از فشار ناترازی بنزین در یکی از پرترددترین محورهای جاده ای است.

به گزارش سرویس ریلی تین نیوز، پروژه ملی خط ریلی پرسرعت تهران–قم–اصفهان که از آن به عنوان «ستون فقرات و تنه اصلی» شبکه راه آهن پرسرعت ایران یاد می شود، سال هاست به دلیل ناتوانی در تأمین منابع مالی پایدار و تعلل در جذب فاینانس، در اولویت های دست چندم تخصیص بودجه معطل مانده است. این تعلل طولانی مدت موجب شده تا زیرساخت های احداث شده که بخش عمده ای از آن با پیشرفت ۵۰ تا ۸۰ درصدی در مسیر قم–اصفهان همراه بوده، زیر بار استهلاک ناشی از زمان و شرایط محیطی رو به فرسایش بگذارد. در واکنش به این چالش ملی، شورای اسلامی شهر قم با تصویب لایحه ای کلیدی، الگوی جدیدی از «مشارکت عمومی–محلی» را برای خروج این پروژه از رکود پیشنهاد کرد.

ابتکار مشارکتی؛ تقسیم بار مالی میان شهرداری ها و بخش خصوصی

روح الله امراللهی، رئیس شورای اسلامی شهر قم، با اشاره به پیگیری های مستمر کمیسیون عمران و رایزنی های انجام شده با مقامات عالی رتبه دولت از جمله معاون اول رئیس جمهور، از ارائه یک طرح جامع مشارکتی خبر داد. در این مدل، مدیریت های شهری تهران، قم و اصفهان به همراه بنگاه های اقتصادی بزرگ نظیر اتاق های بازرگانی و شرکت فولاد مبارکه، مسئولیت احداث ایستگاه ها و تأمین ناوگان را متقبل می شوند تا هزینه ها و تمرکز بدنه دولت منحصراً معطوف به احداث و تکمیل خط ریلی شود.

امراللهی با تأکید بر اشباع ظرفیت اتوبان های فعلی تهران–قم و قم–اصفهان و چالش فزاینده مصرف و واردات بنزین، توسعه پرسرعت ریلی را ضرورتی استراتژیک دانست و یادآور شد که با افتتاح این خط، زمان دسترسی از مبدأ قم به فرودگاه بین المللی امام خمینی (ره) به کمتر از ۳۰ دقیقه تقلیل خواهد یافت.

چرا مجاورت جمکران؟ تحقق الگوی توسعه مبتنی بر حمل ونقل همگانی (TOD)

یکی از مهم ترین محورهای پیش قدم شدن مدیریت شهری قم، حل مناقشه طولانی مدت پیرامون «جانمایی ایستگاه» بود. پیش از این، عبور خط از کنار ایستگاه مرکزی راه آهن قم به دلیل پیچیدگی های تملک اراضی شهری و اثرات سوء ارتعاشات قطار پرسرعت بر بافت مسکونی، و همچنین گزینه بلوار خلیج فارس مورد بحث بود؛ اما بر اساس مطالعات جامع، نقطه مجاور ایستگاه جمکران تثبیت شد.

سیدمحمدحسین دهناد، رئیس کمیسیون عمران و حمل ونقل شورای شهر قم، در تشریح علل فنی این تصمیم اعلام کرد: «فاصله محل ایستگاه قطار سریع السیر تا ایستگاه خط یک قطار شهری (مترو) قم و ایستگاه جمکران کمتر از ۴۰۰ متر است. این نزدیکی کم نظیر، بستر ایده آلی برای پیاده سازی پروژه های توسعه مبتنی بر حمل ونقل همگانی (TOD) فراهم می کند تا مسافران بدون نیاز به خودروهای شخصی، به سرعت وارد شبکه حمل ونقل انبوه بر درون شهری شوند.»

پیشرفت ۸۰ درصدی روسازی؛ کاهش زمان سفر به ۲ ساعت در انتظار اراده دولتی

دهناد با بازخوانی پیشینه دو دهه ای این محور ۴۱۰ کیلومتری (شامل ۱۶۵ کیلومتر تهران–قم و ۲۴۵ کیلومتر قم–اصفهان) یادآور شد که در فازهای نخست، با تخصیص حدود ۱۸ میلیارد یوان فاینانسور چینی، روسازی قطعه قم–اصفهان تا مرحله قبل از ریل گذاری به پیشرفت ۸۰ درصدی رسیده است. به گفته این عضو شورا، در صورت وجود اراده جدی در وزارت راه و شهرسازی و دستگاه های متولی، این قطعه ظرف کمتر از ۶ ماه آماده ریل گذاری نهایی و بهره برداری خواهد بود.

با راه اندازی این شبکه، زمان سفر در مسیر تهران تا اصفهان به حدود ۲ ساعت تقلیل می یابد؛ محوری که نقطه آغاز کلان کریدور ریلی کشور برای اتصال شمال غرب به جنوب شرق و امتداد خط به سمت مشهد مقدس تلقی می شود. حال باید دید با چراغ سبز مدیریت شهری قم و ارائه لایحه احداث ایستگاه، وزارت راه و شهرسازی و سازمان برنامه و بودجه نیز گام متقابل را برای تجدید حیات این سرمایه گذاری معطل مانده برخواهند داشت یا خیر.