وزارت صنعت؛ خصوصیسازی را قبول ندارد
تین نیوز | بارها اعلام شده است طرح پلتفرم ملی اجرایی شود ولی این موضوع در حالی است که تعدادی از کارشناسان معتقدند این پروژه اگر به دقت بررسی نشود، فواید اقتصادی برای بازار داخلی نخواهد داشت. همچنین دیگر مشکلی را که متوجه صنعت خودروسازی میدانند، مدیریت دولتی است که بارها کارشناسان درباره آن سخن گفتهاند. در این زمینه روزنامه «دنیای خودرو» با فربد زاوه؛ کارشناس حوزه خودرو به گفتوگو نشسته است تا از نگاه یک کارشناس این مسائل بررسی شود که به شرح ذیل میآید:
نظر شما درباره تولید پلتفرم ملی چیست؟ عدهای با این موضوع موافقند و عدهای مخالف؛ به نظر شما قدم ما به این عرصه موفقیتآمیز است؟
اصلا پلتفرم ملی به چه معناست؟! واژهای تولید کردهایم اما توضیحی درباره آن نداریم. یعنی یک پلتفرم بسازیم و سالها از آن استفاده کنیم. ملیت که عمر ندارد و شان آن بیشتر از آن است که برای یک طول عمر کوتاهمدت نام ملی بگذاریم، میتوانیم آن نام پلتفرم ایرانی دهیم. این امر بسیار معقولتر است. ملی واژه نامناسبی برای این قضیه است. اما در مورد اینکه یک شرکت خودروساز بیاید و نام خودش را روی یک پلتفرم مخصوص بگذارد بحثاش جداست. باید ببینیم آینده آن شرکت خودروساز به چه صورت است. اگر این شرکت بنا دارد راهی را برود که سالها پیش هیوندایی
یا بسیاری از شرکتهای چینی رفتند قاعدتا احتیاج دارد یک پلتفرم مخصوص داشته باشد و روی محصول خودش کار کند.
با توجه به قراردادهایی که رنو یا پژو بسته میشود یا شاید بقیه هم به همین شکل با بیشتر جنبه تولیدکنندگی دارد و جنبه برندینگ ندارد. شاید بد نباشد ایران خودرو به عنوان یک برند داخلی که شبیه یک برند است چنین کاری را انجام بدهد. اما این که صددرصد این پلتفرم را بخواهد مختص خودش با تمام جزئیاتی که یک پلتفرم دارد، باشد و اگر بخواهد تماما برای ایران خودرو باشد زیاد اقتصادی از کار درنمیآید. در هر صورت تیراژ خودرو برای این که اقتصادی شود، اعداد و ارقامش خیلی فراتر از بازار کوچک ما برای یک پلتفرم خواهد بود مگر این که بازار را کلا ببندیم و بگوییم چیزی
میخواهیم بسازیم که همه ایرانیها موظفند از آن استفاده کنند تا تیراژ خودرو، اقتصادی شود. وگرنه پلتفرم صددرصد تولید داخل خیلی اقتصادی نخواهد بود. شرکتهای بزرگ دنیا که تیراژهای میلیونی دارند به صورت مشترک با همدیگر کار میکنند. مثلا برندی مانند پژو یکی از بزرگترین بحرانهایش نوآوری در طراحی پلتفرم است. چون این کار در تیراژ محصولات پژو اقتصادی نیست، پژو از محصولاتش 300 الی 400 هزار دستگاه تولید میکند و در واقع قیمت تمامشدهاش بهگونهای نیست که پژو بدون کمکهای خارجی بتواند ادامه دهد و ناچار است از کمکهای بیرونی استفاده
کند.
شرکتهایی مانند هیوندایی، تویوتا یا فولکسواگن که مبدل پلتفرمهای اقتصادی هستند از تیراژ بالای تولید سود میبرند وگرنه آنها هم نمیتوانستند این کار را انجام دهند. روندی که وجود دارد تولید پلتفرم مشترک است نه این که ما یک پلتفرم را بیاوریم مثلا موتور و اکسل را بسازیم ما باید داشتههایمان را در یک سبد بریزیم بررسی کنیم کدامیک از اینها میتواند عمر طولانی داشته باشد مثلا کدام محصول میتواند 15 سال دوام داشته باشد و با بهینهسازیهای جزئی برویم به سمت اینکه ترجیحا از یک پلتفرم مشترک از یک شرکت خودروساز مطرح محصولی را برای
خودمان درست کنیم. حالا این همکاری میتواند با پژو یا رنو باشد. در حال حاضر رنو مبدعی پلتفرمهای ارزان قیمت است و عمده بازار ایران را تشکیل میدهد. وگرنه اتفاقی که میافتد همان اتفاقی است که درباره رانا و سمند افتاد.
یعنی محصولی را تولید میکنیم که قیمت تمامشدهاش از قیمت اورجینال کمتر نیست ولی مجبوریم بهدلیل برندش آن را کمتر از قیمت واقعیاش بفروشیم. یعنی رانا همان 206 صندوقدار است، بهره تمامشدهشان یکی است ولی مجبوریم رانا را ارزانتر بفروشیم چون مشتری، آن را نمیخرد. اگر این اتفاق تکرار شود در یک بازی سیاسی باقی میمانیم و فراتر نخواهیم رفت.
شما به فولکس واگن اشاره کردید؛ به نظر شما این شرکت بعد از شرایط بحرانی که پشت سر گذاشت آیا در ایران اقبالی برای بستن قرارداد خواهد داشت؟
فولکس واگن قطعا به سمت سیکیدی کاری صرف در ایران حرکت میکند. البته نه فقط فولکسواگن بلکه فیات و پژو هم همین کار را خواهند کرد. یعنی حرکت دادن این کمپانیها به سمت خارج شدن از سیکیدی کاری با زور و اجبار نمیشود بلکه این با بازار رقابتی اتفاق میافتد. اما فولکس واگن فعلا در شرایطی نیست که بتواند در بازار ایران سرمایهگذاری کند. حتی تلاش میکند بخش خودروهای سنگین خودش را بفروشد. خیلی محتمل است بخش مان اسکانیا را بفروشد چون از پس هزینههای سنگین برنمیآید. یک شرکتی مانند فیات در سال گذشته حدود 9 میلیارد دلار سرمایهگذاری کرده است
یا فولکس واگن بهرغم مشکلاتی که برایش پیش آمده، در سال گذشته در حدود 10 میلیارد دلار سرمایهگذاری کرده است.
اصلا چنین اعداد و ارقامی در مخیله ما نمیگنجد و بازار نیز در حدود 10 الی 15 میلیارد دلار در کل است. در این صورت چگونه میخواهیم با آنها رقابت کنیم؟! فولکس واگن داستانش این است که به دلیل مشکلاتی که برایش پیش آمده، قابلیت همکاری به صورت جوینتونچر و سرمایهگذاری را قطعا ندارد ولی به صورت سیکیدی وارد بازار ایران میشود. تمام برندهایی هم که میآیند به صورت محدود به بازار راه مییابند چون سیاست توسعه بازار نیست. در واقع سیاست کلانی که وزارتخانه دنبال میکند این است که بازار همچنان بسته بماند، بازار زیر 40 میلیون تومان، در کنترل باقی بماند و
همچنان بازار دولتی مدیریت بشود.
یعنی وزارتخانه اصلا اعتقادی به مدیریت خصوصی در خودروسازی ندارد؟
قطعا نمیخواهد مدیریت خصوصی اتفاق بیفتد. اصلا شک نکنید. رفتاری که دولت با صنعت خودرو دارد اصرار شدید بر دولتی بودنش است. حتی یک مرحله آن ورتر برویم. حرف آقای روحانی چیز دیگری بود ایشان به بخش خصوصی اشاره میکرد اما وزارت صنایع کار دیگری را اجرا میکند نه تنها خودروسازی را دولتی کرده است بلکه اصرار دارد همه چیز در یک شرکت خودروسازی خاص اتفاق بیفتد و دنبال انحصار عجیبی است. حتی شرکت خودروسازی دیگری را نیز نادیده گرفته است. این رفتار یعنی دولتیسازی شدید در خودروسازی که آفت صنعت خودرو داخلی است. به شدت دولتیتر شدهایم و نهتنها به سمت خصوصی
شدن پیش نرفتهایم بلکه دولتی شدن بیشتر شده است.
آیا با این سیستم، رقابتی شدن در بازار ایران شکل خواهد گرفت؟
قطعا خیر. اصلا بهجای رقابت تنها شکلی که اتفاق میافتد چندصدایی شدن است. البته به این معنی است که تمرکز قدرت هم اتفاق نمیافتد و وزارتخانه دیگر زورش نمیرسد هرکاری خواست در صنعت خودرو انجام دهد. یعنی اگر رنو بخواهد بهطور مستقل در ایران کار کند، دیگر به حرف کسی گوش نمیدهد. درنتیجه فضا که رقابتی شود شرکتها برای بقای خودشان مجبورند سرمایه بیاورند و هزینههای مالی بهشدت کاهش پیدا میکند و حتی بانکداری متاثر از صنعت خودرو است و هر لحظه ممکن است این صنعت فرو بریزد و آنها هم دچار مشکل شوند. درصد زیادی از معوقات بانکی به صنعت خودرو
وابسته است و این امر ناشی از دولتی شدن این صنعت است. تیراژ که کم میشود، دولت وام میدهد و این راهی نیست که فقط ایران رفته باشد؛ رومانی و چکسلواکی هم رفتهاند ولی نتیجهای نداشته است.