صنعت خودرو به امید معجزه پساتحریم نشسته است
تین نیوز | آخرین روز از اولین هفته مهرماه، جلسه مشترک کمیسیون صنایع و معادن مجلس و کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی مهمانان ویژهای داشت؛ از وزیر صنعت گرفته تا مدیران عامل ایران خودرو و تعدادی از نمایندگان قطعهسازان کشور. این یکی از مفصلترین جلسات خودرویی یک سال اخیر مجلس بود. جلسهای در پی بحرانهای اخیر این صنعت؛ از کمپین تحریم خودرو گرفته تا وضعیت نا مشخص قراردادها در شرایط پسا تحریم. مردان خودرویی کشور البته هنوز قرار است برای شرکت در جلسات بیشتری راهی بهارستان شوند. اما درباره همین جلسه گفت و گویی انجام دادیم با اسماعیل جلیلی، عضو هیات رئیسه
کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی و همینطور عضو کمیسیون برنامه و بودجه.
اخیرا جلسهای با وزیر صنعت در هفتههای گذشته برگزار کردید که محور آن بحث و بررسی صنعت و بازار خودرو در ایران بود. مشخصا خروجی آن جلسه چه بود و آیا به یک جمعبندی مشخص هم رسیدید؟
جمعبندی که قطعا در یک یا دو جلسه دست یافتنی نیست. به هرحال موضوع زوایای بسیار زیادی دارد و البته بحث صنعت و بازار خودرو در داخل کشور تنها ناظر به عملکرد یک وزارتخانه نیست. هر چند وزارت صنعت بیشترین نقش را دارد اما همه ماجرا به آنجا خلاصه نمیشود. در مورد آن جلسه باید بگویم مجلس بیشتر قصد داشت تا هشداری جدی به وزارت صنعت بدهد که به هر حال نمایندگان و مردم به شدت منتقد وضع موجود هستند. ما میخواستیم نگاه و انتقادات خودمان را شرح دهیم و در مقابل دیدگاه وزارتخانه را جویا شویم.
خروجی این جلسه به هر شکل چقدر امیدوارکننده بود؟ یعنی چقدر میتواند برای ساماندهی بحث صنعت و بازار خودروی در داخل تاثیر مثبت داشته باشد؟
روی کاغذ میتوانیم بگوییم تاثیر دارد. اما در عمل فکر میکنم هنوز جای بحث دارد. مساله هم این است که در بسیاری موارد دولتیها در مجلس چیی را قول میدهند و بیرون عملکرد دیگری دارند. یعنی حتی مواقعی کار به استیضاح کشیده و در مجلس یک وزیر قولی داده، ولی باز هم خروجی کار چیز دیگری بوده است.
این بار فکر میکنید همینطور باشد؟
احتمالش زیاد است. ببینید مجلس کارنامه وزارت صنعت و معدن و تجارت را در کل کارنامه مثبت و موفقی نمیداند. اما در این کارنامه اکثر نمایندگان اتفاق نظر دارند که موضوع خودرو، چه در حوزه تولید و صنعت و چه واردات و کلیت بازار آن ضعیفترین حوزه عملکرد وزارتخانه است. یعنی انتقادات در این قسمت به شدت زیاد است. وزارت صنعت هم در دوره آقای نعمتزاده اصلا تحرک خوبی ندارد. مهمتر اینکه عموما هم در مقابل انتقادات ابتدا با یک گارد خیلی سخت از طرف وزارتخانه مواجه میشویم که قبل از هر چیز شکستن همین گارد خودش نیاز به زمان و انرژی زیادی دارد تا بعد برسیم به مراحل دیگر.
در همین قضیه کیفیت خودروهای داخلی هنوز با توجه به موجهایی که راه افتاد و کمپین ساخته شد هنوز وزارتخانه موضع فنی خود را رها نکرده و میگوید کیفیت محصولات بد نیست. این یعنی اینکه افق تغییر و اصلاح چندان جدی است و بازی تبدیل به یک سری جبههگیریهای بی مورد شده است. حقیقتا هنوز شاهد گام موفقی در این زمینه نبودهایم و با روحیهای که از آقای وزیر و مدیران ایشان میشناسیم الان مجلس با قدری ناامیدی مشغول رایزنی و تبادل نظر بر سر موضوع بازار خودرو است.
ولی در همین مجلس هم کارهای عجیب و غریب کم نیست. مثلا همین طرحی که اقای قاضیپور برای افزایش ده برابری تعرفه وردات خودرو داشت. یعنی به هر حال در بهارستان هم رفتارهای این چنینی کم نیست.
بله هست، اما منجر به تصمیمگیری نمیشود. حالا یک نماینده میآید و طرحی مینویسد که تعرفه خودرو باید هزار در صد بشود. اما وقتی مجلس از آن استقبال نمیکند یعنی اینکه این پیشنهاد در مسیر تصمیمسازیها قرار نمیگیرد و فقط در حد یک سری اظهارنظر شخصی یا گروهی است نه تصمیم مجلس. مجلس نظر کلیاش درباره بحث خودرو این است که اولا تولید داخل باید متحول شود و بعد از آن درباره قوانین واردات هم باید بازنگری اساسی صورت بگیرد.
راجع به همان بحث تولید که الان محور اصلی انتقادات است، شرکتهای سازنده و وزارت صنعت بعد از انتقاداتی که صورت گرفته چه کردهاند؟
ببینید ما از خیلی وقت قبل وارد بحث تولید داخل شدیم. مشخصا الان بیش از شش ماه است که نمایندگان تاکید دارند باید با عقد قراردادهای جدید بحث تولید داخل رو به سمت اصلاح برود. ما میدانیم در قدم اول نمیتوانیم در کوتاه مدت یا میانمدت خودمان تبدیل به یک خودروساز قابل قبول شویم و نیاز داریم کار را با همکاریهای خارجی کلید بزنیم. یعنی اول باید انتقال تکنولوژی صورت بگیرد. وزارتخانه هم اوایل امسال قولهایی در این رابطه به ما داد. اما الان مثلا بحث بر سر بستن قرارداد جدیدی با شکت پژو است تا خودروی پژو 307 در ایران تولید شود.
خب این ماشین نزدیک به یک دهه است که در فرانسه از خط تولید خارج شده و شرکت پژوی کشورهایی نظیر برزیل هم حدود 5سال پیش آن را از خط تولید خارج کردهاند. حالا ما میخوتهیم تازه برویم آن را وارد خط مونتاژ کنیم. این یعنی دوباره قرار داد بد. یعنی باز هم از صنعت دنیا عقب ماندهایم. اینها نشانههایی است که به ما میگوید وزارتخانه و تولید کنندگان داخلی هنوز همان راه قبلی را میروند. ما مثلا اگر به سمت مونتاژ پژو 307 برویم حدود یک سال مراحل عقد قرارداد و شروع به کار آن طول میکشد و تا این خودرو وارد بازار شود هم باز باید مدت زمانی سپری کنیم.
این یعنی اینکه خودرویی را به عنوان محصول جدید وارد بازار کردهایم که بیش از یک دهه از توقف تولید آن گذشته. این حتی بدتر از قرارداد پژو 405 یا تندر 90 است. قرارداد پژو 405 زمانی بسته شد که این خودرو هنوز تازه از روی خط تولید در فرانسه کنار رفته بود و تندر 90 هم هنوز روی خط تولید در اروپا بود. با این وضعیت و کم تحرکی که وجود دارد قطعا اگر پژو 307 وارد خط تولید و بازار شود، با تجربه قبلی حداقل یک دهه تولیدش ادامه خواهد داشت. یعنی ما 10 سال دیگر باز هم باید بگوییم که 20 یا 30 سال از تکنولوژی روز دنیا عقب هستیم.
چرا برای این قرار داد جدید اینگونه عمل شده است؟
یک توجیه این است که ما هنوز زیر ساخت لازم برای پذیرش تکنولوژی روز دنیا را نداریم.
توجیه درستی است؟
از جهت کلی درست است. انتقادی که میتوان به آن مطرح کرد این است که تلاشی برای جذب سرمایههای لازم برای ایجاد این زیرساخت در کار نیست. یعنی اصلا خودروسازان ما برنامهای برای چنین سرمایهگذاری ندارند. این است که ما بر سر آن مشکل داریم. یعنی هنوز برنامهای در کار نیست. به نظر میرسد آنها فقط ایستادهاند تا تحریمها برداشته شود و معجزهای صورت بگیرد. به عبارتی الان بخش اجرایی صنعت خودرو همه آسیبها را متوجه عواملی مثل تحریم کرده است. بدون اینکه در نظر بگیریم که قبل از همین تحریمها هم ما در صنعت خودرو اگر وضعیت بدتری نداشتیم، وضعمان خیلی هم
بهتر نبود. این چیزی است که هنوز بخش مدیریت ما از آن یک درک واقعی که ناظر به اصلاح پایهای باشد پیدا نکرده است. به همین دلیل هم هنوز باید با تردید و شک جدی درباره آینده صنعت خودروی کشور، حتی بعد از برداشته شدن تحریمها صحبت کرد.
نهایتا اینکه مجلس در برابر این وضعیت چه خواهد کرد؟
ما میتوانیم قانونگذاری و نظارت داشته باشیم. تا حالا هم این کار را کردهایم. ما یک تحقیق و تفحص جدی درباره صنعت خودرو داشتهایم. مصوباتی داریم که تکالیفی برای بخش صنعت و از جمله خودروسازان ایجاد میکند. منتها وقتی در عمل مجموعه اجرایی کاری نمیکند، از قانونی که فقط روی کاغذ آمده چه توقعی میتوان داشت؟