رکود خودرو داخلی؛ سیاسی یا اقتصادی؟
وبلاگ تین نیوز | به نظر میرسد بازار خودرو داخلی در ركود عمیقی رفته باشد، گرچه بحث در این زمینه هنوز ادامه دارد. برخی این ركود را به دلیل كنش و همبستگی اجتماعی مردم علیه خودروسازان و راه افتادن كمپین «نه به خرید این محصول داخلی» از سوی كاربران شبكههای اجتماعی میدانند و بعضی آن را به دلیل شرایط پس از تحریم.
كسانی دیگر آن را سیاسی و دیگرانی هم اقتصادی و بر اساس منطق و سازوكار بازار میدانند. دیروز نماینده مردم بندرعباس گفته: خودروسازان پس از توافق هم در پی افزایش قیمت خودرو هستند و مردم حق دارند كمپین نخریدن خودرو راه بیاندازند. ابوالقاسم جراره در نطق میان دستور چهارشنبه در انتقاد به دولتمردان، گفته: تا دیروز پول میخواستیم برای پروژهها میگفتید «تحریم هستیم، پول نیست»، اكنون میگویید «معادل ریالی آن هزینه شده است»، پس نباید در روند اجرایی پروژهها مشكلی پیش میآمد. چرا پروژههای عمرانی تعطیل است؟ وی با انتقاد به افزایش 2-3 برابری
قیمت خودرو، اضافه كرده است: به بهانه تحریم قیمت خودرو 2-3 برابر شد و اكنون خودروسازان پس از توافق همچنان در پی افزایش قیمتها هستند.
كاربران موافق و مخالف كمپین چه میگویند؟
بنابر آنچه كه دیده میشود، نه مصرف كنندگان از قیمت و كیفیت خودروهای داخلی راضی اند، نه خودروسازان كه میخواهند قیمت را بالا ببرند تا جبران زیان كنند. در این میان، پیامهایی از این دست با هدف مقاومت در خرید خودرو كه تحت عنوان كمپین «نه به خرید خودرو صرف كیلومتر» و امثالهم در شبكههای اجتماعی منتشر میشود: دوستان خود را به مقاومت و همدلی ملی تشویق كنید و به استفاده از همین خودروهای فعلی خود و وسوسه نشدن برای خودروهای صفر داخلی، پوزه این باندهای مافیایی خودرو در ایران را به گل بمالید و قدرت همبستگی مردمی و شبكههای اجتماعی را به رخ آنان بكشید.
بعضی كاربران كاهش فروش خودرو را به دلیل راه افتادن این كمپینها میدانند. مثلا در یكی از پیامها آمده است: مدیر عامل شركت ایران خودرو روز چهارشنبه مورخ 14 مرداد 94 جلسهای فوق العاده با نماینده وزارت صنعت معدن و تجارت و شورای عالی فضای مجازی برگزار كرد. تقاضای مدیر عامل ایران خودرو جلوگیری و مقابله با پیامها و شكلگیری اتحاد ضد منافع شركت ایران خودرو بوده است. محدثه نجفی عكسهایی در گروه گفتوگوهای ارتباطی گذاشته و نوشته: عكس هوایی منتشر شده از پاركینگ یك شركت خودروساز داخلی نشانگر موفقیت كمپین «خودرو نخرید»، بوده است و در این تصاویر،
خودروهای تولید شده بسیاری دیده میشود. رضا جامه بزرگ هم نوشته: از نظر من این هیاهوی «خودرو نخرید»، شیوهای نوین از بازاریابی برای مدلهای جدید است كه توسط خود خودروسازان دنبال میشود!
این كمپینها مشكوك اند
البته محمدرضا نجفی منش رئیس اتحادیه قطعه سازان دلایل این كاهش فروش را با عوامل دیگری مرتبط میداند: این كمپین چیز تازهای نیست و حدود دو سالی هست كه در شبكههای اجتماعی درباره خودرو یا حتی چیزهای دیگری مانند ماست و شیر و. . . راه میافتد. این در حقیقت جریان مشكوكی است كه چون اقتصاد این دولت در حال رشد است میخواهند از هر طریقی كه شده جلو این رشد را بگیرند و این را ثابت كنند كه این دولت توانمند نیست، و بیشتر سیاسی است تا اقتصادی. نجفی منش عوامل ركود در بازار خودرو را اینگونه برمیشمارد: امسال نسبت به سال گذشته تولید خودرو افزایش پیدا كرده، 17 درصد نسبت به
پارسال بالا رفته است. دوم اینكه واردات خودرو تا حدودی و خروج خودروهای فرسوده هم به تبع آن كمتر شده است یعنی خودرو فرسوده پالایش نمیشود.
سوم اینكه مقداری میان مردم این توقع به وجود آمده كه اگر نرخ دلار پایین بیاید، درنتیجه قیمتهای خودرو هم پایین خواهد آمد اما تجربهای كه در قطعنامه 598 داشتیم اینگونه نبود، بنابراین چون دولت سیاست تك نرخی كردن ارز و سپردن آن به بازار را دنبال میكند، در این صورت دلار نه تنها پایین نخواهد آمد، بلكه گرانتر خواهد شد؛ چون با تزریق ارز مبادلاتی به بازار قیمت را پایین نگه داشته بودند و بعد از آن، ما شاهد رشد قیمت خواهیم بود. نكته بعد این است كه علاقهای كه خودروسازها برای آمدن به بازار ایران نشان دادند، این تصور را بهوجود آورد كه مثلا اگر یك شركت مانند
فولوكس واگن به بازار بیاید از فردا صبح خودروهای آن به بازار سرازیر خواهد شد، در صورتی كه اینها میخواهند در ایران خودرو تولید كنند كه حداقل این پروسه بین دو نیم و چهار سال طول میكشد تا آن خودروهای جدید وارد بازار شود، خودروسازهای قدیمی مانند رنو هم در حال بررسی وضعیت تولید در كشور هستند كه آن هم زمان میبرد.
یك اتفاق دیگری هم كه الان افتاده است، این است كه این كاهش قیمت عمدتا در خودروهای خارجی بوده است. قیمتهای خودروهای خارجی هم به این دلیل پایین آمده اند كه اكنون سال 2015 در حال اتمام است و ما به سال 2016 میرسیم؛ بنابراین مدلهای قبلی از رده خارج میشوند و قیمتهایشان افت میكند. همچنین چون نرخ بهره در بازار زیاد است، بعضی مردم میروند خودرو را با نرخ لیزینگی میخرند كه با سود 21 درصد است، در صورتی كه در بازار نرخ بهره بالای 36 درصد است؛ بنابراین با این سود میخرند و بعد پایینتر میفروشندو تبدیل به پول میكنند. حالا خودروسازها درخواست
كرده اند افزایش قیمت داشته باشند و از طرفی شورای رقابت تكلیف اش مشخص نیست و 5 ماه است در اینباره تصمیم نگرفته است. مسلما هروقت این شورای رقابت تشكیل شود این افزایش قیمت را به خاطر نهادههای ورودیای كه ما توی قیمت داشتیم لحاظ خواهد کرد.
البته كاربران نسبت به این قسمت گفتههای محمدرضا نجفی واكنشهایی نشان دادهاند. پویا در گروه مطالعات فرهنگی در پاسخ به این سخنها نوشته: خودروساز داخلی سالهای سال است كه به دلیل شرایط خاص اقتصادی كشور ما، بیرقیب در بازار میتازد و به دلیل آنكه نه خطری از سوی رقیب حس میكند و نه حتی خود را پاسخگو میداند، ابایی از ارائه خودروی بیكیفیت با قیمت گزاف ندارد. طبیعتا هر ایرانی دلسوزی از تولید داخلی حمایت میكند اما تولیدكنندگانی از جنس این خودروسازان از این موقعیت سوءاستفاده كرده و كالای نامرغوب گرانقیمت را تحویل مصرفكننده داخلی
میدهد.