مدیریت شهری پاسخ دهد: برای خودرو یا پیاده؟
تین نیوز تا پیش از اختراع خودرو محور جابجایی های شهری با پای پیاده بود. مبنای طراحی شهر های قدیم نیز بر اساس جابجایی انسان پیاده صورت بندی می شد.
اختراع خودرو و گسترش جمعیت موجب رونق شهر ها و كثرت عبور و مرور شد. با افزایش فاصله ی محل كار و زندگی مردم ناگزیر به استفاده از خودرو شدند. نخست این مهمان تازه (خودرو ها) بخشی از معابر انسانی را برای خود قرق كردند تا جایی كه امروزه در جا هایی این پیاده راه ها هستند كه مهمان خیابان هایند!
راه رفتن یكی از توانایی های هر جانوری است كه آدمی هم از این نعمت بهره مند است. پیاده روی قدیمی ترین شكل جابجایی آدمیان است.امروزه نیز علیرغم زندگی ماشینی و سیطره خودرو بر معابر شهری بخشی از سفر های درون شهری با پیاده روی انجام می شود. با تسخیر شهر ها توسط خودرو و هژمونی بلا منازع این ماشین برساخته بشر، پیاده رو و بالطبع پیادگان مورد بی مهری و كم توجهی قرار گرفتند. این پیشروی ماشین به حقوق أنسان ها تا جایی ادامه پیدا كرد كه حتی برخی واژگان چون میدان كه اصلا برای محل اجتماع و ملاقات آدمیان بود به محل گردش و دور زدن خودرو ها اطلاق شد.
یكی از ابعاد مهم جابجایی پیاده، موضوع تعاملات اجتماعی و فرهنگی شهروندان است. این تعاملات بر سرزندگی، احساس مسیولیت و تعریف محیط همسایگی تاثیر بسزایی دارد. این همسایگی و حس به یاد ماندن مكانی است كه هویت مردم یك شهر را می سازد. این پیاده راه های شلوغ و پر جنب و جوش است كه با فراهم كردن روابط متقابل اجتماعی گستره ای از باور ها و رفتار های شهرنشینی را معنا می بخشد.
تاكید زیاده از وزن خودرو در مدیریت شهری نتیجه ای جز اجتماع آدمیانی غریب كه به هر مناسبت شهر را ترك كرده به دیار پیشین خود باز می گردند نیست. شهر نشین تهرانی باید با ملاقات و ارتباط اجتماعی و افزایش آگاهی اش نسبت به حقوق شهروندی به شهروند تهرانی بدل شود.
در شهر های بزرگ معابر را به سه دسته محلی، گذری و مكث و تفرج طبقه بندی كرده اند اما اینك با توجه بیش از حد مدیریت شهری به خودرو، اغلب معابر تهران معابر خودرو روی گذری شده اند. دسته نخست این معابر برای دسترسی محلی عمدتا با ظرفیت پیاده روی پیش بینی شده و دسته سوم (مكث و تفرج) برای اجتماع عمومی شهروند و ایجاد ارتباطات و تامین نیازهای روحی و روانی در حیات انسانی تعریف شده اند. در تهران اما كنونی اعلب خیابان ها برای گذر خودرو به پیاده راه تجاوز كرده اند و این اشتهای سیری ناپذیر خودرو در بلعیدن پیاده راه را پایانی نیست!
بسیاری از صاحب نظران جامعه شناسی و مدیریت شهری بر این باورند كه زندگی شهری بیش از خودرو و تسهیل آمد و شد به حضور چهره به چهره مردم در معابر و میدان های عمومی بستگی دارد ور نه شهر ها هم با كارخانه های صنعتی كه انبوهی از ماشین آلات در حال فعالیت اند تفاوتی نخواهد داشت.
تجربه مدیریت شهری كره جنوبی در تغییر مسیر رودخانه ای در وسط شهر سیول و تبدیل آن به بزرگراه چند طبقه برای سهولت تردد خودرو ها به عنوان سمبل پیشرفت و توانایی فنی برای تهرانی ها باید شنیدنی باشد. در سال ١٩٥٥ مقرر شد برای تسهیل آمد و شد اتومبیل ها مسیر رودخانه چونگی چون در سیول به یك بزرگراه چند طبقه تبدیل شود. این عملیات تا سال ١٩٧٧ به طول انجامید. دیری نگذشت كه این سمبل پیشرفت وتوسعه به مزدحم ترین و آلوده ترین منطقه شهر تبدیل شد. در سال ٢ ١ لی مینگ بك نامزد انتخابات شهر سیول به منصب مدیریت شهر رسید. او با وعده بازگرداندن مسیر رودخانه و تخریب این بزرگراه موفق به پس
زدن رقبایش شده بود و ظرف چهار سال آن بزرگراه را تخریب و بر بهبود مسایل زیست محیطی شهر سیول همت گمارد. البته او بهدتر ریس جمهور كره جنوبی هم شد.
از این تجربه باید آموخت كه شهر ها با ادمیان شكل می گیرند و برای این آدمیان باید برنامه ریزی شهری كرد و نه برای خودرو ها. سوگمندانه تجربه این سال ها اثبات كرده كه مدیریت شهری تهران به خودرو و تسهیل رفت و آمد خودرو بیش از نیاز های روانی و انسانی شهروندان تهرانی توجه دارد. این ادعا را می توان با نگاهی به كیفیت پیاده راه ها، میدان ها و بودجه عمرانی مدیریت شهری به نسبت ساخت بزرگراه و پایده راه و میدان به راحتی دریافت. وقت آنست تا با تجدید نظر در سیاست های مدیریت شهری و باز نگری در شیوه حل مسایل شهری، تهران را از نگاه انسانی برنامه ریزی كرد و نه آهن و سیمان!