بازی مار و پله
تین نیوز | « من شخصا ناراحتی قلبی گرفتم تا بتوانم یک خودرو از گمرک خارج کنم... هیچ حق انتخابی وجود ندارد. فعلا فقط میتوانیم از برند رنو و آن هم تنها یک مدل وارد کنیم. این كار را هم نه با اسم ایران، بلکه به عنوان کشورهای ثالثی مانند افغانستان، ترکیه و دوبی انجام میدهیم.»
یوسف منافی که از جمله مدیران شرکتهای حمل و نقل است، به عنوان اولین واردکننده کامیونهای دستدوم، از تجربههای خود در این زمینه میگوید .
بد نیست با این سوال شروع كنیم كه اساسا چگونه توانستید مجوز واردات کامیونهای دست دوم را دریافت کنید؟
ما دو سال برای تصویب آییننامه ورود کامیونهای دستدوم در هیات دولت و گرفتن مجوز وزارت راه زحمت کشیدیم و متأسفانه در این جریان، مشکلات زیادی گریبانگیرمان شد. من مدیر اولین شرکتی هستم که درخواست واردات کامیون را از سازمان راهداری داشت و واقعا در این راه با موانع و كارشكنیهای متعدد و مختلفی روبهرو شدم. البته سازمان راهداری همراهی و همكاری میکرد، ولی سازمان استاندارد، وزارت صنایع و اتاق بازرگانی، هیچ کدام همکاری مناسبی نداشتند. ما از اول هم به سازمان راهداری گفتیم که در خصوص واردات کامیونها، تنها باید یک سازمان تصمیمگیرنده باشد، چرا كه
نهادهای تصمیمگیری مختلف، فقط کار را پیچیده خواهند كرد.
حتی در شرایط فعلی هم كه این كار كموبیش انجام میشود، مرحله آسان آن مربوط به سازمان راهداری است و مراحل دشوارش به وزارت صنایع برمیگردد که مسوول صدور کارت بازرگانی است و تا مدتها پس از تصویب آییننامه نیز از انجام این كار ممانعت میکرد. گمرک هم که بدتر از همه. در واقع هیچ کدام از ارگانها با هم هماهنگ نبودند؛ از وزارت صنعت، معدن و تجارت گرفته تا گمرک و استاندارد و پلیس راهنمایی و رانندگی؛ تا آنجا كه من بعد از تصویب و ابلاغ آییننامه، سه ماه وقت گذاشتم تا بتوانم یک کامیون وارد کنم. در مجموع، باید گفت تصمیم درستی برای این کار گرفته شد، ولی همکاری
و هماهنگی ارگانهای دولتی وجود نداشت.
من شخصا ناراحتی قلبی گرفتم تا بتوانم یک خودرو از گمرک خارج کنم. با اینکه سازمان راهداری به ما کمک کرد، ولی متأسفانه توپ را در میدان استاندارد و گمرک و وزارت صنایع انداخته بود؛ فقط تأییده صادر میکرد که این شرکت میتواند کامیون وارد کند. بقیه ماجرا با چند ماه دوندگی جلو رفت تا بتوانیم مجوز واردات کامیونهای دستدوم را بگیریم. به عنوان مثال، وزارت صنعت، معدن و تجارت و سیستم ثبت سفارش در ابتدا میگفت شما نمیتوانید کامیون مستعمل وارد کنید و فقط باید کامیون نو باشد، اما با نامهنگاریهای فراوان، سرانجام معاون وزیر راه و شهرسازی شخصا تأکید کرد که
حتما باید این کار عملی شود و بالاخره، من 10 اسفند ماه سال گذشته توانستم مجوز بگیرم.
مشكل دیگر این بود كه ما شرکتهای خدماتی هستیم و نمیتوانیم کارت بازرگانی بگیریم. برای صدور این کارت یک ماه گرفتار بودیم تا در نهایت با هزار دردسر توانستیم متقاعدشان کنیم و کارت بازرگانی موقت بگیریم. بعد هم مشکل ارز و ارسال پول داشتیم. باید از قبل در نظر میگرفتند که بتوانیم از ارز مبادلهای استفاده کنیم؛ اما اصلا فکر آن را نکرده بودند. در نهایت نیز بیست روز برای شروع شمارهگذاری معطل شدیم.
در حال حاضر، كدام برندها میتوانند وارد کشور شوند؟
برندهایی که ما می خواستیم وارد کنیم، بنز و ولوو بود که تنها خودروهایی هستند که در ایران هم تولید میشده و خدمات پس از فروش دارند، ولی لابی ایرانخودرودیزل و سایپادیزل باعث شد مجوز واردات این برندها صادر نشود. اسکانیا هم که نمایندگی خاص خود را دارد. بنابراین ما با هزار دردسر توانستیم تنها کامیون رنو وارد کشور کنیم که البته نمایندگی بسیار بدی در ایران دارد و ناسازگاریهای زیادی با ما داشت. البته مجوز واردات کامیون داف را هم گرفتهایم، ولی فعلا داف از نظر سازمان استاندارد ما مشکل دارد.
همانطور كه گفتم، مساله مهم، مراحل اداری پیچیده و طولانی انجام کار است؛ در حالی كه در هیات دولت هم مطرح شده بود که پنجره واحدی برای اجرای این کار ایجاد شود، یعنی همه متقاضیان با یک ارگان طرف حساب باشند؛ نه اینکه برای گرفتن یک مجوز، روند اداری پنج ارگان دولتی را طی کنیم. سیاست پنجره واحد سالهاست كه قرار است جزو سیاستهای دولت باشد، اما تا به حال اجرا نشده است.
در چند ماه اخیر، آیا برای واردات کامیون با مشکل تازهای مواجه نشدهاید؟
مشکل دیگر این است که در آییننامه مطرح شده که تنها خودروهای کمتر از سه سال را میشود وارد کرد، ولی مساله اینجاست كه در اروپا، کامیونهایی با عمر کمتر از سه سال، به سختی پیدا میشود. شاید در تمام اروپا، نتوانید 300 كامیون که زیر سه سال، سن داشته باشند، پیدا کنید. اگر واقعا به دنبال نوسازی ناوگان هستند، این سه سال باید به پنج سال تبدیل شود. من فكر میكنم با این رویه، تا دو یا سه ماه دیگر، امکان واردات کامیون بالای 2011 از بین برود.
سال 2011 و 2012 در اروپا تورم اقتصادی بود و تولید کامیون کاهش پیدا کرد. کامیون با خودروی سواری متفاوت است؛ شاید در ازای صد خودرو سواری، حتی یک کامیون هم ساخته نشود. به همین دلیل، تعداد کامیونهای سه ساله بسیار محدود است و بهزودی تعدادشان به اندازه انگشتان دست، محدود میشود، چون چین و روسیه و کشورهای آفریقایی هم كه از بازارهای بزرگی برخوردارند، چنین قانونی (واردات كامیونهای دستدوم) دارند و دولتهایشان از آنها حمایت میکنند، درست برخلاف کشور ما.
مساله بعدی این است که ما کامیونها را 45 هزار یورو خریداری میکنیم، ولی گمرک قیمتهای ما را قبول نمیکند و به ارزش 63 هزار یورو یعنی به قیمت ماشین نو با ما حساب میکند. یعنی ما 20 هزار یورو اضافه (حدود 15 میلیون تومان) به گمرک به عنوان حقوق و عوارض پرداخت میکنیم که نکته بسیار مهمی است و هیچ کس در برابر آن پاسخگو نیست.
با این اوصاف، تا به حال چند دستگاه کامیون توانستید وارد کشور کنید؟
در مجموع، بیش از صد دستگاه وارد شده است. من خودم 20 کامیون وارد کردهام، ولی چون پروسه بسیار خستهکنندهای دارد، کار را به خود شرکتهای حمل و نقل واگذار کردم. 60 کامیون به شرکتهای حمل و نقل فروختهام و خودشان ترخیص کردهاند.
از زمان سفارش خرید کامیون تا تحویل آن،چقدرطول خواهد کشد؟
روند سفارش تا نمره کردن کامیون، از یک ماه تا 45 روز طول میکشد. دو هفته برای واریز مبلغ، دو هفته برای طی مسیر، یک هفته گمرک و یک هفته پلیس راهنمایی برای پلاک کردن خودرو معطلی دارد.
آیا براساس طرح نوسازی ناوگان، کامیون نو هم وارد کردهاید؟
من مجوز واردات کامیون نو را هم دارم، اما برای این طرح، ما کامیونهای بهروز و نو وارد نکردهایم، چون سندهای این کامیونها قابل انتقال نیست و از لحاظ هزینه صرف نمیکند.
آیا شرکتهای دیگر هم در حوزه واردات کامیونهای دست دوم فعالیت دارند؟
بله؛ پس از اینکه ما سختیهای روند اداری را پشت سر گذاشتیم و راه برای شرکتهای دیگر باز شد، استقبال خوبی به وجود آمد و اکنون شرکتهای دیگری که در بخش داخلی و بینالمللی فعالیت میکنند، در حوزه واردات کامیون دستدوم هم وارد شدهاند. مطمئن باشید هر چقدر مراحل اداری روانتر شود، استقبال شرکتها هم بیشتر خواهد شد. با این حال باز هم تاكید میكنم كه حتی افزایش استقبال برای واردات هم با وجود این محدودیت زمانی سه ساله، فایده چندانی به جهت نوسازی ناوگان نخواهد داشت. سند این کامیونها را هم تا پنج سال نمیتوان واگذار کرد، برای همین اگر ماشین
صفر وارد کنند، به نفعشان خواهد بود.
آیا شرکتهای حمل و نقل تنها در ازای اسقاط کامیونهای بالای 25 سال میتوانند، کامیون دستدوم خریداری و وارد کنند؟
شرکتها اختیار دارند که از مزیت اسقاط خودروی فرسوده و تخفیف گمرکی استفاده کنند یا نکنند؛ اما اسقاط کامیونهای مستعمل در ازای تخفیف 25 درصدی حقوق و عوارض گمرکی توجیه اقتصادی ندارد، چون کامیونهای بالای 25 سال، قیمتی بیش از 50 میلیون تومان دارند در صورتی که تخفیف گمرک در حدود 15 تا 20 میلیون میشود و روند اسقاط کامیون خودش یک ماه زمان میبرد که به هیچ وجه برای شرکت حمل و نقل صرف نمیکند.
بررسیهای سازمان استاندارد که ظاهرا در بدو ورود کامیون به کشور صورت میگیرد، چه مراحلی دارد؟
سازمان استاندارد ما، در اصل، کار خاصی نمیکند و فقط یک روند و پروسه اداری است. به نظر شما، وقتی کامیون هوو هم در ایران مجوز استاندارد دارد، این سازمان میتواند از برند رنو چه ایرادی بگیرد!؟ به هر حال ما مستقیما ازشرکت رنو تراکس فرانسه خرید میکنیم و در زمان خرید هم بررسیهای لازم را به عمل میآوریم. هر کدام از کامیونهای وارد شده هم در گمرک تک تک از نظر فیزیکی و تکنیکی ارزیابی میشوند و بابت آن دو میلیون تومان از واردکننده گرفته میشود. سازمان استاندارد نیز این کامیونها را - هم از نظر ظاهری و هم از نظر فنی و تکنیکی- مورد سنجش قرار میدهد.
اشاره کردید که کامیونها را مستقیما از رنو خریداری میکنید. منظور رنو تراکس فرانسه است یا نمایندگیهای فروش آن؟
ما از نمایندگیهای فروش شرکت رنو تراکس فرانسه خرید میکنیم.
برای فروش خودروها به ایران مشکلی ندارید، چون برای فروش خودروهای صفر به ایران، حداقل در اروپا، مشکلاتی هست؟
بله؛ به همین دلیل ما نه با اسم ایران، بلکه به عنوان کشورهای ثالثی مانند افغانستان، ترکیه و دوبی خرید میکنیم.
یکی از ایراداتی که به طرح واردات کامیونهای دستدوم گرفته میشود، این است که کامیونهای اروپایی با عمر سه سال، کارکرد به مراتب بالاتری دارند. آیا شما با این نظر موافق هستید؟
بله؛ کامیونهای اروپایی ظرف سه سال حدود 300- 400 هزار کیلومتر کار میکنند، اما 400 هزار كیلومتر کارکرد در اروپا، برابر 200 هزار کارکرد در ایران است، چون ماشین را چهار عامل یعنی دستانداز، سرعت، گرما و سرویسهای خدمات پس از فروش نامنظم خراب میکند که همه این عوامل در ایران هست و در اروپا نیست.
جدا از این؛ یک برند اروپایی با ماشینهای چینی اصلا قابل قیاس نیست. رانندهها یک لاستیک رنوی سه ساله کار کرده را به یک ماشین چینی نو نمیدهند. ماشین چینی پس از سه سال نابود میشود، ولی خودروهای اروپایی سهسالهای که ما وارد کردهایم، با نو هیچ فرقی ندارند.كامیونی که در آب و هوای خوب تردد کرده، با سرازیری و دستانداز مواجه نشده و سرعت بیش از 85 کیلومتر در ساعت را هم تجربه نكرده (در اروپا ممنوع است)، به راحتی 15 تا 20 سال کار میکند.
در ضمن، در اروپا، کامیونها را دو ساله اجاره میکنند و پس از دو سال به شرکت برمیگردانند و شرکت کامیونها را به کشورهای آسیای میانه و ایران و روسیه میفروشد.
اگر کامیونی به کشور وارد شود، اما از نظر سازمانهای مسوول در این زمینه، از استانداردهای لازم برخوردار نباشد، چه اتفاقی میافتد؟
تا به حال نشده که کامیونی وارد شود و استاندارد نگیرد و بسیار بعید است که در آینده نیز این اتفاق بیفتد، چون اگر خودروهای سه ساله اروپایی را با كامیونهای چینی مقایسه کنید، اروپاییها استاندارد یورو 5 و 6 دارند و چینیها یورو 2 كه به تازگی یورو 3 شده است. چگونه میتوان یورو 2 را با یورو 5 و 6 مقایسه کرد؟ چگونه سازمان استاندارد ما میتواند یک برند جهانی را زیر سوال ببرد!؟ اگر میتوانستند مطمئن باشید، نابودمان کرده بودند!
شما چه تسهیلات خاصی میتوانید برای خریدار قائل شوید؟ آیا شما میتوانید مدلهای مناسب کامیون را براساس خواستههای مشتری به او پیشنهاد دهید؟
هیچ حق انتخابی وجود ندارد. فعلا فقط میتوانیم از برند رنو و آن هم تنها یک مدل وارد کنیم. در ضمن ما تسهیلات خاصی نمیتوانیم برای شرکتهای خریدار قائل شویم، تنها میتوانیم یک کامیون بسیار خوب برایشان وارد کنیم.
در ازای این کار، چقدر پورسانت دریافت میکنید؟
بسته به نوع کامیون از هزار تا سه هزار یورو پورسانت میگیریم. کامیونی که کارکرد کمتری داشته باشد و سالمتر باشد، قطعا گرانتر تمام میشود.
شرکتهایی که سفارش خرید به شما میدهند؛ چگونه میتوانند از وضعیت فنی کامیون مطمئن شوند؛ چون ماشین کارکرده به هر حال ممکن است طی سه سال با مشکلات فنی مواجه شده باشد...
خریدار میتواند به نمایندگی انحصاری رنو در ایران یعنی شرکت آریا دیزل برود، شماره شاسی را بدهد و اطلاعات کامل کامیون را از بدو تولید تاکنون بگیرد؛ به عنوان مثال، به او میگویند که این ماشین در فلان روز تصادف کرده یا در فلان روز به تعمیرگاه رفته است...
به طور کل، آیا در خصوص نوسازی ناوگان جادهای کشور پیشنهادی دارید؟
میخواهم از همکاری سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای و وزارت راه و شهرسازی تشکر کنم؛ ضمن اینکه یادآور میشوم اگر این محدودیت برند وجود نداشت و ما میتوانستیم دو هزار کامیون به کشور وارد کنیم، نتیجه بسیار خوبی عاید كشور میشد، چون شرایط ناوگان ما در حال حاضر بسیار ضعیف شده است. ترکیه هر سال 700 هزار کارنهتیر مصرف میکند و ما 30 هزار کارنهتیر. به این ترتیب، در شرایط حاضر، صنعت حمل و نقل ما اصلا با ترکیه قابل مقایسه نیست.
در پایان، امیدوارم جلسهای با حضور سازمان راهداری، گمرک، وزارت صنایع، پلیس راهنمایی و رانندگی و یک نماینده از شرکتهای حمل و نقل برگزار شود تا به اتفاق نظر برسند که از این طرح به درستی حمایت شود و فقط به اعطای مجوز اکتفا نکنند.