آیا انحصار خودرو شکسته میشود؟!
تین نیوز | چند ماه پس از روی کارآمدن دولت یازدهم، اکبر ترکان - مشاور رئیسجمهوری و دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی - از ایجاد یکی از بزرگترین سایتهای تولید خودرو در آسیا در منطقه آزاد چابهار در آینده نزدیک خبر داد. وی اعلام کرد با راهاندازی این خودروسازی انحصار تولید خودرو از دو شرکت خودروسازی «سایپا» و «ایرانخودرو» خارج میشود و به نوعی به این شرکت جدید عنوان «قطب سوم خودروسازی کشور» اطلاق شد. در این شرایط هفته گذشته نیز خبری مبنی بر ایجاد قطب سوم خودروسازی کشور اما این بار در سمنان منتشر شد. در این زمینه مجتبی
رضایی- معاون برنامهریزی و اشتغال استانداری سمنان- اظهار کرد: خودروسازی فردا که بهزودی در استان سمنان راهاندازی خواهد شد به سومین شرکت بزرگ خودروساز کشور تبدیل میشود. البته وی اعلام نکرد که روند اجرایی و راهاندازی این کارخانه در چه مرحلهای قرار داشته و چه زمانی به تولید خواهد رسید. در شرایطی که هماکنون چند طرح مختلف برای ایجاد و راهاندازی قطب سوم خودروسازی کشور اعلام شده است؛ حال این سوال مطرح میشود که آیا کشور در شرایط کنونی به راهاندازی قطب سوم خودروسازی نیاز دارد یا خیر. این مساله در گفتوگو با نمایندگان مجلس و دبیر شورای
هماهنگی انجمنهای قطعهسازان خودرو مورد بررسی قرار گرفت.
جغرافیا تعیینکننده نیست
ایرج ندیمی، نماینده مجلس و عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس درخصوص راهاندازی قطب سوم خودروسازی در کشور به آرمان گفت: اگر قرار باشد بر اساس تعریف همین خودروسازان فعلی از صنعت خودروسازی، اقدام به راهاندازی قطب سوم خودروسازی در کشور شود، مشکلی از صنعت خودروسازی کشور حل نخواهد شد. چرا که باید کیفیت، قیمت، تکنولوژی مناسب و خدمات پس از فروش و دیگر مسائل به نحو مطلوب لحاظ شود. این نماینده مجلس با اشاره به اینکه درحال حاضر مشکل ایجاد قطب سوم خودروسازی در کشور نیست، به آرمان گفت:هدف از ایجاد قطب جدید خودروسازی مهم است. آیا قرار است برندسازی ملاک راهاندازی
این قطب باشد یا چیز دیگری. اگر هدف برندسازی است باید برندهای که قرار است وارد بازار شوند، دارای کیفیت بالا، قیمت مناسب، مصرف پایین و همچنین خدمات پس از فروش مناسب باشند. درصورت رعایت این موارد این اقدام مناسبی است. در اینجا موضوع تعداد و تیراژ نیست چرا که خودروسازان فعلی از تیراژ خوبی برخودارند بلکه قیمت و کیفیت خودرو باید ملاک اجرای چنین طرحی قرار گیرد وگرنه جغرافیا تعیینکننده نیست. این نماینده مجلس در ادامه افزود: اگر میخواهیم از مزیت مناطق آزاد استفاده کنیم باید تولید خودروی جدید در دستور کار قرار گیرد و اهداف صادراتی صنعت خودرو مدنظر قرار گیرد. در
چنین شرایطی هرکدام از مناطق 6گانه برای اجرای چنین طرحی مناسب خواهد بود اما نمایندگان مجلس در اجرا دخالت نمیکند چرا که اجرای چنین طرحی با بهرهگیری از سرمایهگذاری خارجی یا توان سرمایهگذاری بخش خصوصی انجام خواهد گرفت. اما اگر قرار باشد قطب سوم در مناطق آزاد ایجاد شود باید هدف صادرات باشد نه تامین نیاز داخلی باشد. بهطوری که هدف و فلسفه ایجاد مناطق آزاد این بود که پایگاهی برای صادرات باشند نه اینکه پایگاه وارداتی قلمداد شوند. چراکه اگر هدف از راهاندازی قطب سوم بهمنزله تامین نیاز داخلی باشد، مشکلاتی را برای تولیدات داخل فراهم خواهد کرد و طرح
موفقی نخواهد بود. به این دلیل که ایجاد قطب سوم خودروسازی کشور در مناطق آزاد، در راستای حمایت از تولید داخل نخواهد بود بلکه رقیبی برای تولید داخل است. اگر قرار است این اتفاق بیفتد باید با هدف صادرات و تولید بیرونی باشد و اگر هدف رقابت با تولید داخلی باشد، طرح مناسبی نیست و مخالفم اجرای چنین طرحی هستیم چراکه مناطق آزاد برای تولید داخل تعریف نشده است.
ادغام دو قطب خودروسازی
مویدحسینیصدر دیگر عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با اشاره به اینکه بازار خودروی ایران بازار بکری است و نیاز به خودرو در ایران بالاست به آرمان گفت: درحال حاضر چیزی نزدیک به 5 میلیون دستگاه خودروی فرسوده در کشور وجود دارد که از رده خارح شدند و نزدیک به 60 درصد خودروهای کشور عمر مفید آنها تمام شده است. و از طرفی تعداد خودروهای پرمصرف که از امینی بالایی برخوردار نیستند و از کیفیت مناسبی برخوردار نیستند، بسیار بالاست. از طرفی با توجه اینکه ذائقه مردم نیز عوض شده است، نیاز به تولید خودروی جدید در کشور احساس میشود و بازار در ایران برای خودروسازان بازار مناسبی است.
وی در ادامه افزود: اگر خودروهای با کیفیت و قیمت مناسب عرضه شود، حداقل میتوان گفت در 10 سال آینده نیاز بسیار بالایی برای این موضوع وجود دارد. راهاندازی قطب سوم خودروسازی ایده بسیار خوبی است اما باید به نحوی باشد که با بودجه دولت تامین نشود بلکه از طریق سرمایهگذاری بخش خصوصی، ایجاد تشکلهای مردمی، فروش سهام منابع مالی آن تامین شود. البته به شرطی که بخش خصوصی واقعی باشد نه شبهخصوصی. مساله دیگری که در اینجا حائز اهمیت است اینکه باید از دانش روز استفاده شود. پلتفرم از امنیت و کیفیت مناسبی برخوردار باشد. بهطور کلی از تکنولوژیهای روز دنیا بهره
ببریم. بهنظر میرسد اگر قطب سوم خودروسازی تشکیل شود، برای صنعت خودروسازی کشور فوقالعاده خواهد بود و برای دو قطب خودروسازی موجود گزینه مناسبی که وجود دارد این است که با هم ادغام شوند، اصلاحات زیربنایی انجام دهند و مطالباتی که از بیرون دارند را جمعآوری کنند. باید تحولی در صنعت این دو خودروساز بزرگ کشور ایجاد شود وگرنه اگر بخواهند با همان روشهای قبلی ادامه دهند، خیلی موفق نخواهند بود. درحال حاضر خودرو در ایران بهعنوان یک کالای گران و با کیفیت پایین مطرح شده که این دیدگاه باید با عملکرد خوب خودروسازان اصلاح شود.
محور فعالیت صادرات باشد
همچنین نادر قاضیپور، نماینده مجلس و دیگر عضو کمیسیون صنایع و معادن شورای اسلامی در این خصوص به آرمان گفت: اگر تولید خودرو در ایران کمتر از 5 میلیون باشد صرف نمیکند. تولید خودروسازان در کشور ما در فاصله سالهای 89 تا 90 بیش از یک میلیون و 600 هزار دستگاه خودرو بود که این مقدار به کمتر از نیم میلیون خودرو در سال 92 رسید. اگر ایجاد قطب خودروساز با همین کیفیت بخواهد تولید داشته باشد، ایران جایگاهی برای فروش محصولات خود نخواهد داشت. لذا باید هدف از راهاندازی این قطب خودروسازی تولید خودروهای باشد که برند جهانی داشته باشند که هم از لحاظ کیفیت و هم قیمت مناسب
باشد و تنها مصرف داخلی نداشته باشد. وی در ادامه افزود: قطب سوم خودروسازی اگر بخواهد نیز به همین شکل اقدام به فعالیت کند، فایدهای برای صنعت خودروسازی کشور نخواهد داشت بلکه باید جنبه صادراتی آن نیز در نظر گرفته شود. البته قطب سوم خودروسازی باید تا اندازه از توان مالی برخوردار باشد که نیاز به وام بانکی نداشته باشد که مجبور به پرداخت بهره بانکی شود. لذا قطب سوم خودروسازی باید از سرمایه خوبی برخوردار باشد که بتواند خودروی ارزان، کمصرف و با تکنولوژی مناسب تولید کند. اگر قطب سوم خودروسازی بتواند خودروهای شاسیلند با کیفیت خوب تولید کند، قطعا بازار
خارجی وجود خواهد داشت. البته چند وقت پیش مصاحبهای با آقای جهانگیری درخصوص راهاندازی قطب سوم خودروسازی در منطقه آزاد چابهار انجام شد اما هنوز طرح جامعی از وزارت صنعت به مجلس و کمیسیون صنایع ارائه نشده است. درصورت ارائه چنین طرحی موافق با اجرای آن هستیم. البته با درنظر گرفتن این مساله که خودرو از کیفیت مناسبی برخوردار باشد و محور فعالیت صادرات باشد. همچنین تولید خودرو به بیش از دو و نیم میلیون دستگاه در سال افزایش یابد.
قطب سوم خودروسازی از اساس غلط است
مهندس آرش محبینژاد، دبیر شورای هماهنگی انجمنهای قطعهسازان خودرو در پاسخ به این سوال آرمان که آیا در شرایط کنونی کشور به چند قطب خودروسازی نیاز دارد یا خیر؟ گفت: راهاندازی قطب سوم خودروسازی در شرایط کنونی که صنعت خودروسازی کشور با مشکلاتی روبهروست؛ بهطوری که ظرفیت بالای خودروسازی کشور بهکار گرفته نشده و همچنین تیراژ خودرو کاهش پیدا کرده است، چندان منطقی به نظر نمیرسد. در این حالت راهاندازی قطب سوم خودروسازی نمیتواند به صنعت خودروسازی کشور کمک کند. همچنین اگر قرار باشد از منابع کشور بهخصوص بودجه کشور برای ایجاد قطب سوم
خودروسازی استفاده شود، صد درصد این کار غلط است. اما اگر با بهرهگرفتن از سرمایهگذاری خارجی یا سرمایهگذاری بخش خصوصی این کار انجام شود؛ در میانمدت و بلندمدت میتواند هم در افزایش رقابت و رقابتپذیری صنعت خودرو و هم در تکثر، تعداد و تنوع تولیدات داخلی کمکدهنده باشد. اما در کوتاهمدت یقینا به ضرر صنعت خودروسازی کشور خواهد بود. وی بهترین اقدام در این زمینه را بهرهگیری از سرمایهگذاری بخش خصوصی در توافق با دو قطب خودروسازی فعلی کشور و استفاده از ظرفیت بالای خودروسازان فعلی عنوان کرد و گفت: درحال حاضر سی و اندی خودروساز در کشور داریم.
حتی اگر بخش خصوصی با منابع غیردولتی بخواهد وارد عرصه خودروسازی کشور شود، میتواند یکی از همین خودروسازانی که در کشور وجود دارند را تقویت کند که باعث شود حجم عظیمی از سرمایههای ثابت انجامشده در صنعت خودروسازی به کار گرفته شود. و در این بین فرقی نمیکند که مالک آنها کیست، به هرحال در داخل کشور ایران قرار گرفتهاند. در شرایط کنونی بهترین راه این است که پتانسیل سرمایهگذاری کشور چه از طریق بخش خصوصی یا حمایتهای دولتی متمرکز بر استفاده حداکثری از ظرفیت خودروسازان داخلی شود. بهطوری که ما سی و اندی خودروساز داخلی و حدود 10 خودروساز سواری در کشور به
صورت پراکنده داریم که میتوان از ظرفیت مازاد این دو خودرو ساز که بیش از نیمی از ظرفیت آنها خالی است، استفاده کرد و آن را در خدمت تولید و ایجاد ارزشافزوده در داخل کشور قرار داد. وی معتقد است که ایجاد قطب سوم خودروسازی در کوتاهمدت هیچ کمکی به صنعت خودروی کشور نخواهد کرد و بهتر است که سرمایهگذاری روی همین خودروسازان فعلی متمرکز شود. اما در میانمدت و بلندمدت با مشارکت سرمایهگذاران خارجی و اینکه ساخت قطعات در داخل کشور انجام شود و بهصورت مونتاژکاری نباشد، آنهم با سرمایهگذاری بخش خصوصی و نه کمکهای دولتی قطعا راهاندازی قطب سوم خودروسازی
میتواند کمکدهنده باشد. البته شرط لزوم و تعهد صادرات خودرو در تشکیل قطب سوم در کنار مشارکت خارجی و سرمایهگذاری صد درصد خصوصی مدنظر قرار گیرد. وی در ادامه خاطرنشان کرد: مادامی که مسائلی از قبیل احداث قطب سوم خودروسازی در کشور توسط دولتمردان و مسئولین کشور مطرح میشود؛ به تبع آن استانهای مختلف سعی میکنند این امتیاز را برای خودشان مصادره کنند. در این راستا باید ابعاد مختلف یک طرح بررسی شود و سپس چنین موضوعاتی رسانهای شود. اینکه قرار است در چابهار قطب سوم خودروسازی راهاندازی شود، هم از لحاظ بعد مسافت و هم نداشتن زیرساختهای لازم با
مشکلات متعددی روبهرو خواهد شد یا راهاندازی قطب سوم در استان سمنان نیز به خاطر بعد مسافت و تمرکز قطعهسازان در استان تهران به نظر میرسد، مناسب نباشد و اصفهان نیز تا حدی همین مشکل را خواهد داشت. البته اظهارنظر در این خصوص که کدام منطقه برای احداث قطب سوم مناسب است، زود است. شاید اگر هدف ایجاد قطب سوم خودروسازی در کشور باشد استان البرز یا حوالی استان تهران مناسب باشد. اما در کل این طرح پختهای نیست. چراکه جوانب مختلف و هزینه فایده اجرای آن بررسی نشده است. در وهله نخست باید ضرورت اجرای طرح در کوتاهمدت مورد بحث و بررسی قرار گیرد و سپس درخصوص مکان
مناسب برای راهاندازی قطب سوم خودروسازی تصمیمگیری شود.