بریکس چیست؟ اعضای بریکس چه کشورهایی هستند؟
بریکس (BRICS) واژه ای است که از اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی در ادبیات اقتصاد بین الملل شکل گرفت؛ ابتدا به عنوان یک گروه پنج تایی از اقتصادهای نوظهور شامل برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی که به دنبال ایجاد راه حل های مشترک برای چالش های توسعه، تجارت و نقش آفرینی در نظم جهانی بودند.
بریکس (BRICS) واژه ای است که از اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی در ادبیات اقتصاد بین الملل شکل گرفت؛ ابتدا به عنوان یک گروه پنج تایی از اقتصادهای نوظهور شامل برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی که به دنبال ایجاد راه حل های مشترک برای چالش های توسعه، تجارت و نقش آفرینی در نظم جهانی بودند.
به گزارش تین نیوز، این اتحاد در سال های ابتدایی بیشتر در زمینه های دیالوگ سیاسی و همگرایی اقتصادی عمل می کرد، اما با گذشت زمان و به ویژه از سال ۲۰۱۰ که آفریقای جنوبی به گروه پیوست، نقش آن در عرصه بین الملل پررنگ تر شد.
در سال های بعد، اعضای بریکس تلاش کردند تا نه تنها به تعمیق همکاری اقتصادی و مالی بپردازند، بلکه با راه اندازی سازوکارهایی مانند بانک توسعه بریکس ، تأمین مالی پروژه های زیرساختی و توسعه ای را نیز هدف قرار دهند.
تا سال ۲۰۲۳، این گروه بیش از دو دهه پس از تشکیل خود، به جمع کشورهایی تبدیل شده بود که سهم قابل توجهی از جمعیت، تولید ناخالص داخلی و تجارت جهانی دارند و به دنبال تقویت نظم اقتصادی چندقطبی هستند.
گسترش اعضا و تحول بریکس در سال های اخیر
در اجلاس پانزدهم بریکس در آگوست ۲۰۲۳ در ژوهانسبورگ، تصمیم تاریخی برای گسترش گروه با دعوت از چند کشور دیگر گرفته شد. ایران، همراه با مصر، اتیوپی و امارات متحده عربی به عنوان اعضای جدید پذیرفته شدند و این پذیرش از ۱ ژانویه ۲۰۲۴ رسمی شد، که نشانه ای از تغییر ماهیت بریکس از گروهی کوچک به اتحادی بزرگ تر و متنوع تر با عنوان غیررسمی BRICS+ بود.
این گسترش با هدف افزایش نفوذ اقتصادی و سیاسی بریکس در اقتصاد جهانی صورت گرفت و کشورهای بیشتری را به جمع کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای نوظهور متصل کرد، به گونه ای که تا اوایل ۲۰۲۵ حدود ۳۰ کشور برای پیوستن اعلام آمادگی کرده اند، از جمله از آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین.
جایگاه ایران در بریکس و وضعیت تا امروز
ایران به طور رسمی از آغاز سال ۲۰۲۴ به عضویت کامل بریکس در آمد، اتفاقی که در رسانه های داخلی و خارجی به عنوان «تحول تاریخی» در سیاست خارجی این کشور تلقی شد و به عنوان افتخاری راهبردی/سیاسی معرفی گردید. با این حال، تا ۱۶ دی ۱۴۰۴ (۶ ژانویه ۲۰۲۶)، واقعیت وضعیت ایران در این بلوک فراتر از عضویت سیاسی، چندان ملموس در عرصه اقتصادی، تجاری و لجستیکی نبوده است؛ اگرچه انتظار می رفت عضویت ایران در بریکس به بهبود دسترسی به بازارهای نوظهور، افزایش سرمایه گذاری خارجی، همکاری های مالی منطقه ای و نقش آفرینی در راهکارهای جایگزین نظام مالی جهانی منجر شود، اما تا این لحظه شواهد قابل اتکا در حوزه های عملیاتی مثل تجارت، اعتبار مالی یا اتصال به کریدورهای تجاری جهانی دیده نشده اند و بسیاری تحلیلگران بر این باورند که ایران هنوز نتوانسته عضویت خود را به مزیت ملموس اقتصادی و زیرساختی تبدیل کند.
در سطح بین المللی، برخی نشست های بریکس نیز چالش هایی را درباره وحدت راهبردی و اولویت ها نشان داده اند، از جمله اختلاف دیدگاه ها در اجلاس اخیر که برخی تحلیل ها آن را نشانه ای از پیچیدگی در سازوکار بریکس دانسته اند.
بدین ترتیب، تاریخچه بریکس از شکل گیری تا عضویت ایران نمایانگر گذار از یک گروه محدود پنج کشوری به اتحادی چندوجهی و گسترده با حضور کشورهای بزرگ اقتصادی-جمعیتی است، اما تحقق انتظارات اقتصادی و لجستیکی برای ایران هنوز در مرحله تحقق و پروژه های عملیاتی است و نیازمند تبیین استراتژی روشن در حوزه تجارت، پرداخت های چندارزی، زیرساخت ها و کریدورهای ترانزیتی منطقه ای است.
در این فایل گزارشی از چشم انداز اقتصادی کشورهای عضو بریکس در سال ۲۰۲ آورده شده است.
