۵ نوع رکود بر اقتصاد ایران حاکم است
تین نیوز | مطلب زیر بخشی از سخنان محسن رنانی، استاد اقتصاد دانشگاه اصفهان است که آنرا سهشنبه هفته جاری در همایش «چشمانداز اقتصاد ایران در سال ۱۳۹۵؛ در محل کتابخانه ملی ایراد کرد:
برای عبور از ركودی كه این روزها اقتصاد ایران را در نوردیده است، به تصمیم جدی نظام سیاسی و دولت بهطور توامان نیاز داریم و درصورتی كه این تصمیم اتخاذ نشود، هیچ كاری نمیتوان كرد. برای فهم ماجرا باید بدانیم هماكنون در عمیقترین ركود بعد از جنگ جهانی دوم به سر میبریم.
برای اهمیت موضوع هم باید دانست هماكنون 11میلیون حاشیهنشین و 10میلیون بیكار داریم بهطوریكه باید تمام دانشآموختگان را بیكار محسوب كنیم اما نظام آمارگیری فقط دانشآموختگان در 4هفته سرشماری را بیكار قلمداد میكند. حالا با این حجم از بیكاری و حاشیهنشینی در عمیقترین حالت ركود اقتصادی به سر میبریم كه 3علت آن درونی و 2علت آن بیرونی است. در این میان اتخاذ سیاستهایی مانند افزایش مالیات به ركود دامن زده و برای حل ركود افزایش مالیات باید متوقف شود و یا حتی كاهش یابد.
برای آشنایی با انواع ركود ابتدا باید انواع رشد را شناخت. 3دسته رشد داریم؛ افقی، عمودی و كیفی. رشد افقی مانند این میماند كه ایرانخودرو همان پیكان را با تعداد بیشتر تولید كند. رشد عمودی نظیر آن است كه ایرانخودرو پژو با فناوری بالاتر تولید كند، رشد كیفی هم زمانی است كه بهطور مثال ایرانخودرو ساختار مدیریت را اصلاح میكرد و با دانش بیشتری مدیریت خودرو را انجام میداد. ركود عكس 3حالت رشد رخ میدهد. ركود عمودی مانند این میماند كه ساختار بدن دچار بیتناسبی شود. ركود كیفی مانند این میماند كه سیستم بدن دچار زوال حافظه شود.
در مورد زمانبندی ركود هم باید گفت: ركود كوتاهمدت (زیر یك سال)، میانمدت (زیر 3سال) یا بلندمدت (بالای 3سال) است. ركود اقتصاد كلان دست دولت است و برخی از سیاستها زیر یك سال در ایران جواب نمیدهد. میتوان با بازی با نرخ ارز و پول، اقتصاد كلان را مدیریت كرد اما هماكنون خیلی دشوار شده است. اما درباره ركود ساختاری، تناسب بین ساختارهای اقتصادی به هم خورده است و با وجود پول زیادی كه به اقتصاد تزریق شد، تقاضا ایجاد نشده است.
مثلا شهركهای صنعتی چند برابر زدهایم اما با 25درصد ظرفیت تولید میكنند. یا مثلا بهخاطر تصمیمهای نادرست 60فرودگاه در كشور داریم اما فقط 30فرودگاه فعال است. درخصوص ركود نهادی هم باید گفت: نهادها تركیباتی هستند كه مناسبات را تسهیل میكنند و شبكهای از تقاطع منفعتی هستند. بخش بسیاری از اقتصاد ما در نهادها زمینگیر شده است.
البته علاوه بر 3ركود یادشده، 2ركود دیگر كاهش قیمت نفت و ركود اقتصاد جهانی بر اقتصاد ایران حاكم شده است. بنابراین 5 ركود بهطور همزمان بر كشور حاكم شده كه هم دشوار است و هم باید آن را جدی بگیریم و در این میان تنها جایی كه دست دولت نیست، ركود اقتصاد جهانی است، ضمن اینكه جامعه باید نسبت به بحران اقتصادی آگاهی یابد، زیرا تا جامعه نخواهد نمیتوان تصمیمگیری كرد.