جای خالی ایران در میان فرودگاههای شلوغ جهان
تین نیوز | در حالی که مسافر فرودگاه امام خمینی(ره) در حال حاضر کمتر از ۸ میلیون نفر است، سومین فرودگاه پرتردد و شلوغ دنیا، در همسایگی ما یعنی در دوبی در سال ۲۰۱۵م حدود ۷۸میلیون مسافر جابهجا کرده است؛ یعنی به طور تقریبی برابر با جمعیت ایران و حدود ۹ برابر جمعیت امارات!
جدیدترین آمار اعلام شده از سوی اتحادیه جهانی فرودگاهها (ACI) درباره آمار مسافران جابهجا شده در فرودگاهها در سال ۲۰۱۵م، نشان میدهد فرودگاه بینالمللی دوبی با ۷۸ میلیون مسافر، سومین فرودگاه پرتردد جهان در سال ۲۰۱۵م است. دومین رتبه این ردهبندی به فرودگاه بینالمللی پکن با ۹۰میلیون مسافر و نخستین رتبه متعلق به فرودگاه بینالمللی هارتسفیلد جکسون ایالت آتلانتا در امریکا با ۱۰۰میلیون مسافر است. این آمار براساس تعداد مسافرانی که از فرودگاهها استفاده کرده و تعداد هواپیماهایی که وارد باند میشوند، محاسبه شده است.
مقایسه فرودگاه دوبی با فرودگاه امام خمینی(ره) شاید از اساس کار نادرستی باشد زیرا براساس اطلاعات ارائه شده از سوی اتحادیه بینالمللی فرودگاهها در ژانویه ۲۰۱۵ از این فرودگاه هر هفته بیش از ۸هزار پرواز توسط ۱۴۰ شرکت هواپیمایی به بیش از ۲۷۰ مقصد جهان انجام میشود و دیگر رقبای فرودگاه امام در منطقه نیز همگی به طور متوسط بیش از ۳۰میلیون مسافر در سال دارند، در حالی که فرودگاه امام همچنان با کمتر از ۸میلیون مسافر، درگیر برنامههای توسعهای شهر فرودگاهی، ساخت باند، ساخت هتل و... است و هنوز به مرحله آمادگی برای برنامهریزی بازرگانی و ترانزیت هوایی نرسیده
است؛ اما این مقایسه زمانی پررنگ میشود که به خاطر بیاوریم در چشمانداز ۱۴۰۴ قرار است فرودگاه امام حدود ۹۰میلیون مسافر در سال جابهجا کند.
بهروز حیدریان، کارشناس صنعت هوانوردی در تحلیل این وضعیت در پاسخ به صمت، بحث مسافر را پیش میکشد و معتقد است در مرحله نخست باید تقاضا وجود داشته باشد. به گفته وی، این تقاضا را شرکتهای هواپیمایی ایجاد میکنند و وقتی پایانهها به بیشترین ظرفیت برسند، باید پایانههای جدید با توجه به پیشبینی نرخ رشد مسافران فرودگاه ساخته شوند.
حیدریان ادامه میدهد: همه فرودگاههایی که مسافران زیادی دارند، به طور معمول به عنوان هاب یک یا چند شرکت هواپیمایی عمل میکنند و با رشد این شرکتها، فرودگاهها نیز رشد میکنند. برخی از آنها نیز پایانههایی ویژه شرکتهای هواپیمایی هاب دارند. در این میان میتوان به پایانه۴ فرودگاه هیثرو لندن (ششمین فرودگاه شلوغ جهان در سال ۲۰۱۵) اشاره کرد که تنها ویژه پروازهای بریتیشایرویز است؛ یا پایانه ۳ فرودگاه دوبی که ویژه پروازهای شرکت امارات است. آنطور که او تاکید میکند، در برخی فرودگاهها، تعداد زیادی پایانه برای تعداد زیادی شرکت هواپیمایی
وجود دارد که عبارتند از ترمینال دامستیک (Domestic)، ترمینال شرکتهای هواپیمایی ارزان (Low cost airlines)، ترمینال بینالمللی (International) و ترمینال ویژه شرکت هواپیمایی خاص.
به گفته حیدریان گسترش فرودگاه چالشهایی دارد و باید هم در حوزه ایرساید و هم در لندساید فرودگاه اقداماتی انجام شود. وی میگوید: چالشهای بخش ایرساید مسائلی مانند شلوغی گیتها، شلوغی تاکسیوی، شلوغی رمپها، توان لجستیکی برای حمل بار و مسافران و نیاز به ساخت باند جدید را شامل میشود. به گفته او، بهطور معمول در بیشتر فرودگاههای دنیا که افزایش ظرفیت میلیونی را پیشبینی میکنند تلاش این است که پایانه به شکلی ساخته شود که در آینده بتوان پایانههای جدید با کمترین زمان و هزینه ساخته شود. به همین دلیل بیشتر این فرودگاهها طراحی خطی (Linear)
یا خطی مدولار (Modular Linear) را پیگیری میکنند. این مدلها در شرق آسیا به وفور وجود دارند و همین پایانهها هستند که از نظر مسافران همواره امتیاز بالا دریافت میکنند. حیدریان ادامه میدهد: در بخش زمینی یا لندساید نیز باید نگاه سازنده و اپراتور فرودگاه بر درآمدزایی متمرکز باشد. این درآمدزایی میتواند از راه ارائه امکانات به مسافران اتفاق بیفتد. در بیشتر فرودگاههایی که رتبههای بالایی دارند، امکاناتی بسیار بیشتر از کانتر و پارکینگ وجود دارد. به گفته او فرودگاههای دارای رتبه بالا در دنیا تلاش میکنند با ارائه خدمات لوکس و فضای تجاری به ارزش خود
نزد مسافر بیفزایند.
حیدریان با تاکید بر لزوم حرکت ایران در این مسیر برای جذب مسافر بیشتر در فرودگاههای ایران از جمله فرودگاه امام میگوید: ارائه انواع سالنها، انواع رستورانها و کافیشاپها، هتل، استخر و بسیاری موارد دیگر موجب میشود مسافر در زمان ترانزیت به جای نشستن روی صندلی فرودگاه، اقدام به گشت زدن و پول خرج کردن در فرودگاه کند. از سوی دیگر فرودگاه نیز میتواند از این راه درآمدزایی کند تا بتواند هزینههای ساخت پایانههای جدید را تامین کند. آنچه حیدریان میگوید را پیش از این نیز مسئولان به عنوان اهداف توسعه فرودگاه امام خمینی و ایجاد شهر فرودگاهی
مورد تاکید قرار دادهاند. در چشمانداز شهر فرودگاهی، ایجاد همه امکانات زندگی در یک شهر، از فعالیتهای تجاری تا فرهنگی، تفریحی و گردشگری در نظر گرفته شده است تا جابهجایی ۹۰میلیون مسافر در سال و تبدیل شدن به قطب دوم حملونقل مسافری منطقه میسر شود. در این میان با توجه به عملکرد فرودگاه دوبی، آنچه بیش از همه حائز اهمیت به نظر میرسد توجه به ترانزیت کالا و مسافر است، مسئلهای که به نظر میرسد با توجه به خرید هواپیماهای دوربرد از ایرباس و ادامه مذاکره با بوئینگ، در ایران هم در دست برنامهریزی است.