|
کد خبر
۱۱۵۳۸۲
کپی شد
جاهای خالی را با «ریل» پر کنید
تیننیوز| برنامه ششم توسعه که کلیات آن در هفتههای اخیر در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و این روزها بررسی جزییاتش در دستور کار کمیسیونهای مختلف مجلس است، برای دستاندرکاران صنعت و اقتصاد کشور اهمیت ویژهای دارد؛ قانونی که راهبردهای کلان کشور در بخشهای مختلف را برای یک دوره ۵ ساله تبیین میکند و برای برخی بخشها میتواند سرنوشتساز باشد.
صنعت ریلی کشور نیز از جمله این بخشهاست و دستاندرکاران و فعالان این حوزه امیدوارند برنامه ششم توسعه با مورد توجه قرار دادن نکات کلیدی و راهگشا، راه را برای ادامه حیاتشان باز کند. باتوجه به غفلت ۵ برنامه توسعه گذشته از صنعت ریلی، وقتی لایحه برنامه ششم توسعه با دو بند مجزا درباره صنعت ریلی منتشر شد، فعالان و دستاندرکاران این صنعت امیدوار شدند که قرار است حملونقل ریلی که مبنای توسعه همه کشورهای پیشرفته است، در کشور ما نیز بیشتر مورد توجه قرار گیرد. پیش از آن نیز در سیاستهای ابلاغ شده از سوی رهبر معظم انقلاب برای تدوین برنامه ششم، به طور جداگانه در دو بند حملونقل ریلی مورد تاکید قرار گرفته بود. این بندها اهمیت توسعه حملونقل ریلی بار در کشور و ایجاد مزیت رقابتی برای آن را مورد تاکید قرار میداد و اتصال شبکه ریلی کشور به مراکز بزرگ اقتصادی، تجاری و صنعتی و مبادی ورودی و خروجی مهم کشور و شبکههای ریلی منطقهای و جهانی به ویژه کریدور شمال-جنوب با هدف توسعه صادرات و ترانزیت بار را ضروری دانسته بود. با این حال این لایحه از برخی اولویتها و چالشهای فعلی صنعت ریلی کشور غفلت کرده که فعالان این بخش امیدوارند در تدوین برنامه نهایی مورد توجه قرار گیرد.
ماده ۱۶ کلیات برنامه ششم توسعه در دو بند به حملونقل ریلی پرداخته است. این ماده میگوید: «به منظور تقویت اقتصاد حملونقل ریلی و ترغیب سرمایهگذاری بخش غیردولتی در این زمینه و تسریع و تسهیل اجرای پروژهها و افزایش رضایتمندی و اقبال عمومی از خدمات ارائه شده در این نوع حملونقل:
۱-سرمایهگذاری بخش غیردولتی در حملونقل ریلی، مانند سرمایهگذاری در مناطق محروم تلقی شده و تمامی قوانین و مقررات مرتبط با سرمایهگذاری در مناطق محروم بر سرمایهگذاری در حملونقل ریلی مترتب خواهد بود.
۲-وزارت راه و شهرسازی موظف است شرکت حملونقل ریلی مسافری حومهای را با هدف ساماندهی حاشیه شهرها و توسعه امور حملونقل ریلی حومهای و ساخت خطوط مستقل حومهای در زیرمجموعه شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران تشکیل دهد. این شرکت با همکاری شهرداریهای مربوطه متولی تمامی امور حملونقل ریلی مسافری حومهای در کشور خواهد بود. اساسنامه شرکت حملونقل ریلی مسافری حومهای ۶ ماه پس از تصویب این قانون به پیشنهاد مشترک سازمان، وزارت راه و شهرسازی و وزارت کشور به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. »
مسئولان ریلی و دستاندرکاران تدوین احکام ریلی برنامه ششم توسعه میگویند در برنامه ششم برخلاف برنامههای گذشته، تلاش شده سهم راهآهن از حملبار و مسافر افزایش یابد تا عقبماندگی سالهای گذشته در این حوزه جبران شود. از سوی دیگر در بخش خصوصی نیز کارشناسان از تمرکز ویژه برنامه ششم توسعه بر حملونقل ریلی خشنودند؛ با این وجود نقدهایی نیز به این لایحه دارند. به عنوان نمونه معتقدند آنچه در برنامه ششم توسعه در زمینه صنعت ریلی آمده را میتوان با مسائل مهمتری جایگزین کرد.
مهدی ابراهیمی، مدیرعامل گروه صنعتی لیما و مدیرعامل پیشین شرکت ریلی جوپار در گفتوگو با گسترش تجارت درباره تاکید برنامه ششم توسعه بر حذف مالیات ارزشافزوده از حملونقل ریلی، میگوید: درحالحاضر در بارنامههای حمل کالا با قطار، ۹ درصد مالیات ارزش افزوده اعمال میشود و به نظر میرسد در برنامه ششم توسعه تلاش شده با حذف این مبلغ، به توسعه حمل بار با قطار کمک شود اما پیش از این، مسئولان باید در نظر بگیرند که آیا شرکتهای ریلی و سرمایهگذاران در این حوزه، سودآوری دارند یا خیر و بعد از آن، مسائلی مانند معافیت مالیاتی مورد توجه قرار گیرد. او یادآور میشود: معافیتهای مالیاتی که در برنامه ششم برای حملونقل ریلی درنظر گرفته شده برای سرمایهگذاران غیردولتی است که به تازگی قصد ورود به این حوزه را دارند. اما مطلوبتر آن بود که این معافیتها شامل حال همه سرمایهگذاران و به بدهیهای مالیاتی پیشین تعمیم داده میشد زیرا درحالحاضر مالیات یکی از مشکلات اصلی شرکتهای ریلی است.
از دیگر نکات مورد تاکید در لایحه برنامه ششم توسعه، ایجاد شرکت حملونقل ریلی مسافری حومهای است. این کارشناس صنعت ریلی در اینباره میگوید: هرچند در احکام کلی برنامه ابلاغی از سوی رهبر معظم انقلاب در این زمینه به طور مستقیم اشارهای نشده بود اما توسعه این قطارها را نیز میتوان بخشی از برنامه توسعهای حملونقل ریلی کشور دانست که مورد تاکید رهبر معظم انقلاب است. در واقع توسعه قطارهای حومهای موجب کاهش تردد خودروها از شهرهای اقماری به شهر مرکزی و در نتیجه کاهش مصرف سوخت، آلودگی هوا و تصادفات میشود.
جای خالی حمل بار در توسعه ریلی
اگرچه برنامه ششم به درستی به صنعت ریلی توجه کرده اما در عین حال، نکات دیگری میتوانست در این برنامه مورد توجه قرار گیرد. مدیرعامل پیشین شرکت جوپار با اشاره به تلاش دولت برای تسهیل سرمایهگذاری بخش خصوصی در صنعت ریلی در برنامه ششم توسعه، توضیح میدهد: اینکه فقط به دنبال خرید واگن یا توسعه خطوط ریلی باشیم، کفایت نمیکند و لازم است همه مشکلات حملونقل ریلی را در کنار هم ببینیم. به عنوان نمونه همین حالا برخی نقاط کشور از نبود راهآهن و واگن رنج میبرند که این نکات را نباید فراموش کرد.
او با بیان اینکه توسعه خطوط ریلی از وظایف دولت است، یادآور میشود: این بخش خصوصی است که باید واگن خریداری کند اما درحالحاضر بخش خصوصی قدرتمند در بخش ریلی نداریم که توان سرمایهگذاریهای کلان و طولانیمدت در این بخش را داشته باشد. نباید فراموش کنیم که صنعت ریلی زودبازده نیست، به همین دلیل کسی که اقدام به سرمایهگذاری در این بخش میکند، باید پشتوانه مالی قدرتمندی داشته باشد.
حمایت مالی از قلم نیفتد
مسئولان راهآهن کشور میگویند احکام برنامه ششم توسعه زمینههای مطلوبی برای حمایت از سرمایهگذاری در صنعت ریلی پیشبینی کرده اما بخش خصوصی میگوید هنوز جاهای خالی ریلی در این برنامه وجود دارد.
ابراهیمی معتقد است مشکلات مالی و نبود نقدینگی از جمله مسائلی است که در بخش ریلی برنامه ششم توسعه مغفول مانده است. او میگوید: یکی از بندهای ریلی برنامه ششم توسعه میتوانست این باشد که بخشی از بودجه دولت، برای خرید واگن به بخش خصوصی داده شود تا توسعه ناوگان (از سوی بخش خصوصی) و توسعه خطوط (از سوی دولت) به طور همزمان پیش برود.
آنطور که این کارشناس توضیح میدهد، درحالحاضر بخش زیادی از کارخانههای واگنسازی به دلیل نداشتن سفارش ساخت، بیکار هستند که اگر دولت بتواند به صنعت ریلی نقدینگی تزریق و به این وسیله از این بخش حمایت کند، رونق به این واحدهای تولیدی باز میشود و در ادمه با افزایش تولید واگن در کشور، شاهد افزایش جابهجایی بار و مسافر هم خواهیم بود.
ابراهیمی با تاکید بر اینکه تزریق نقدینگی و منابع مالی به بخش خصوصی، ضروری است، افزود: دولت به هر شیوهای که میتواند باید منابع مالی برای صنعت ریلی فراهم کند و دست بخش خصوصی را بگیرد.
شرط مزیتبخشی ریلی به برنامه ششم توسعه
محمدجواد فخاری، مدیرعامل شرکت ریل ترابر سبا در گفتوگو با گسترش تجارت در بیان اولویتهای صنعت ریلی برای قرار گرفتن در برنامههای کلان کشور از جمله برنامه ششم توسعه، اظهار کرد: غفلت از صنایع ریلی مشکلات زیادی در کشور ایجاد کرده که نمونه آن رکود شدید در فعالیت کارخانههای ریلی، پایین آمدن سهم راهآهن در حمل بار و مسافر، پایین ماندن سرعت قطارها و برخوردار نبودن بخش زیادی از شهرها از راهآهن است. او با تاکید بر لزوم احیای راهآهن در برنامههای کلان توسعهای کشور افزود: در ماده ۱۶ لایحه برنامه ششم توسعه بر لزوم حمایت از سرمایهگذاری در حملونقل و صنایع ریلی تاکید و گفته شده با این سرمایهگذاریها باید مانند سرمایهگذاری در مناطق محروم رفتار شود؛ یعنی معافیتهای مالیاتی شامل آنها شود. در این زمینه ابتدا باید در نظر گرفته شود که صنعت ریلی فعلی، سودآوری ندارد و معافیت مالیاتی دردی از آن دوا نخواهد کرد.
وی با تاکید بر اینکه امنیت و سودآوری از ملزومات جذب سرمایهگذار است، ادامه داد: در برخورد با سرمایهگذاران باید حاکمیت قانون، جایگزین سلایق فردی شود. به گفته این کارشناس علاوه بر لحاظ کردن این مسائل در برنامه ششم توسعه، راهآهن نیازمند برخی اصلاحات است که آنها نیز نباید از نظر دستاندرکاران صنعت ریلی دور بماند. به گفته او تامین منابع مالی از سوی دولت و بخش خصوصی داخلی و خارجی در این زمینه ضروری است زیرا براساس برنامههای کلان، زیرساختهای ریلی کشور باید از ۱۲هزار کیلومتر به ۱۲۰هزار کیلومتر، ناوگان مسافری از ۱۷۰۰ واگن به ۲۰ هزار واگن و واگنهای باری از ۱۵ هزار واگن به ۱۵۰ هزار واگن افزایش یابد. تامین منابع ارزی و ریالی از سوی دولت از محل درآمدهای دولتی از یک سو و تامین منابع مالی قرضالحسنه برای بخش خصوصی از سوی دیگر، مورد تاکید فخاری است. او معتقد است برای توسعه مناسب صنعت ریلی، باید بخش خصوصی را تشویق کرد که فناوریهای جدید را وارد و در این زمینه راهآهن باید نقش نظارتی خود را با هدف ارتقای سطح کیفی محصولات ایفا کند. نکته دیگری که این کارشناس بر آن تاکید دارد این است که همزمان با توسعه ریلی باید در مدت ۲۰ سال تمامی طرحها و پروژهها، براساس اصل ۴۴ به بخش خصوصی واگذار شود.
سخن آخر
براساس چشمانداز ۲۰ساله کشور، سهم ریل از حمل بار در کشور باید به ۳۰ درصد و در بخش مسافری به ۱۸ درصد افزایش یابد. در راستای همین اهداف تا سال ۱۴۰۴ باید ۲۵ هزار کیلومتر خط ریلی در کشور احداث شود؛ یعنی باید سالی هزار کیلومتر به خطوط فعلی افزوده شود. کارشناسان میگویند آنچه در لایحه کلی برنامه ششم توسعه درباره حملونقل ریلی آمده، اگرچه در مجموع امیدوارکننده است و تا اندازهای این اهداف را پوشش میدهد اما هنوز جاهای خالی ریلی زیادی به ویژه مسائل مربوط به حمل بار و مشکلات مالی در صنایع ریلی از چشم برنامه دور مانده که بهتر است در چانهزنیهای تخصصی آینده درباره این برنامه در مجلس شورای اسلامی پرشود.