|
کد خبر
۱۰۳۳۲۸
کپی شد
بازخوانی خصوصیسازی در ایران
تیننیوز| وزیر راه و شهرسازی با تأکید بر اینکه آزادسازی و رقابتیکردن اقتصاد، بهنفع تمامی بخشهای کشور است گفت: به عقیده من سازمانهای حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان باید منحل شود؛ نمونه بارز آن، وقتی صنعت هوانوردی آزاد شد، هم رشد تقاضا و هم رشد عملكرد شركتهای هواپیمایی را داشتیم و در كنار آن، قیمتهای نازلتر بلیت در بسیاری از زمانها فراهم شد.
دکتر عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی، همواره معتقد است که آزادسازی و رقابتیکردن اقتصاد، بهنفع همه است و مردم بیشترین منفعت را از آن میبرند.
آخوندی با گلهگذاری از شیوه خصوصیسازی در دولت قبل میگوید: «بسیاری از بخشها نیازمند خصوصیسازی مجدد هستند... در بسیاری از بخشها، انحصار واگذار شده است و باید این انحصارها تعیینتکلیف شوند. وقتی انحصار واگذار میشود، باید بدانیم که انحصار خصوصی از انحصار دولتی خیلی بدتر است...». به عقیده او، شرایط برای خصوصیسازی مجدد بخشی از واگذاریها از بُعد قانونی هماکنون نیز مهیاست. گفتگوی روزنامه شرق با دکتر عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی را بخوانید.
شما در اجلاس «كاپا» از آزادسازی بازار صنعت هوانوردی و لغو نظام قیمتگذاری در ایران بهعنوان مزیتهای صنعت هوانوردی ایران یاد كردهاید. آیا سرمایهگذاران از این دو مزیت كه به آن اشاره كردید، استقبال كردهاند؟
به عقیده من هم خطوط هوانوردی و هم بهرهبرداران از آزادسازی صنعت هوانوردی بهشدت استقبال میكنند. همه خطوط درحالحاضر كاملا اختیار با خودشان است كه چگونه در یك بازار رقابتی با هم رقابت كنند و قیمتهای خدمات خود را بسته به واقعیتهای پرتقاضا و كمتقاضا در ساعات مختلف و روزهای مختلف، قیمتگذاری كرده تا بتوانند برای جلب رضایت و جذب مشتری بیشتر اقدام كنند. این تفاوت در قیمتگذاری، قدرت انتخاب بیشتری هم در اختیار مردم میگذارد.
در مواقعی قیمتهای بلیت پرواز تهران- مشهد به ٨٥ هزار تومان كاهش مییابد كه نسبت به قیمتهایی كه در گذشته برای این مسیر تعیین میشد، قیمت بسیار پایینی دارد؛ البته در زمانهای پرتقاضا بهطور طبیعی قیمتها بیشتر است. اینكه مردم بتوانند براساس پیشنهادهای مختلف حق انتخاب داشته باشند، مهمترین نكتهای است كه در یك بازار رقابتی فراهم میشود.
اگر این آزادسازی را به كل اقتصاد تعمیم دهیم، در اقتصاد درگیر ركود ایران، چقدر میتواند تحرك ایجاد كند؟
حتما میتواند؛ البته در بخشهایی كه امكان عرضه رقابتی وجود داشته باشد، برای مثال در صنعت هوانوردی، با رقابتیشدن بازار، پنج ماه اول سال جاری نسبت به پنج ماه سال گذشته بیش از ٢ درصد تقاضای پرواز داخلی رشد كرده است؛ این موضوع نشان میدهد تقاضا وجود دارد و اگر اقتصاد رقابتی در هر بخشی ایجاد شود، میتواند تحركی را در همان بخش ایجاد كند. این نمونه بهخوبی نشان میدهد با آزادسازی قیمتها میتوان در بازار تحرك ایجاد كرد، البته این تماما به این مسئله بستگی دارد كه عرضه كاملا رقابتی در بازار امكانپذیر باشد.
به عقیده شما در چه بخشهایی زمینه برای آزادسازی قیمتها وجود دارد؟
دولت میتواند بخشهایی را كه پیش از اعلام سیاستهای اصل ٤٤ قانون اساسی رقابتی بودهاند و مشمول این سیاستها نبودهاند، رقابتی اعلام كند.
منظور شما چه بخشهایی است؟
فرض كنیم تمام صنایع معدنی، صنایع ساختمانی و... میتوانند رقابتی عمل كنند؛ سیمان نمونه مشخص آن است. اصلا مشخص نیست چرا دولت سیمان را قیمتگذاری میكند، سیمان كاملا میتواند آزاد شود و رقابتی عمل كند و پتروشیمی نیز همینطور. بسیاری بازارها امكان رقابتیبودن را دارند.
با این زمینه و امكان، چرا این بازارها رقابتی نمیشوند؟
بهدلیل اینكه نظام قیمتگذاری وجود دارد. برخی با خود فكر میكنند اگر قیمتگذاری كنند و قیمتها آزاد نباشد، بهنفع كشور است؛ اما من اعتقاد دارم هرچه به سمت سیستم بازارهای رقابتی حركت كنیم، قدرت انتخاب مردم بیشتر میشود. البته پیش از این آزادسازی، باید مدل بازرگانی و تجاریسازی را در بخشهای مختلف داشته باشیم.
به همین دلیل هم بارها اعلام كردهاید، سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان و نهادهایی مانند آن، باید منحل شوند؟
من همچنان معتقدم اینگونه سازمانها باید منحل شوند؛ نمونه بارز آن، وقتی صنعت هوانوردی آزاد شد، هم رشد تقاضا و هم رشد عملكرد شركتهای هواپیمایی را داشتیم و در كنار آن، قیمتهای نازلتر بلیت در بسیاری از زمانها فراهم شد.
شما در بخشی از صحبتهای خود اشاره كردید بخشهایی كه مشمول اصل ٤٤ قانونی نشدهاند، بهتر میتوانند رقابتی شوند. علت چیست؟
در بخشی از اقتصاد ما كه پیشتر هم رقابتی بود، به علت آمادهبودن فضا، زمینههای رقابتیكردن آنها فراهمتر است در مقایسه با بخشهایی كه پیشتر در انحصار بود و هنوز بازار رقابتی قوی در آنها وجود ندارد. اكنون خصوصیسازی واقعی رخ نداده است، برای نمونه، صنعت سیمان در گذشته انحصاری بوده؛ اما اكنون امكان رقابت درون آن وجود دارد.
صنعت پتروشیمی هم پیشتر رقابتی بوده و درحالحاضر هم امكان رقابتیشدن آن وجود دارد. حملونقل جادهای اكنون كاملا رقابتی است؛ اما دولت هنوز هم در بخشی از آن به قیمتگذاری مشغول است. معلوم نیست چرا باید این قیمتگذاریها انجام شود، بههیچعنوان با این قیمتگذاریها موافق نیستم.
همانطور كه اشاره كردید، بخشهای زیادی از اقتصاد، خصوصیسازی واقعی نشده است. باید با این بخشها چه كرد؟ بازپسگیری و دوباره خصوصیسازی شوند یا راهحل دیگری را توصیه میكنید؟
بستگی به بخش واگذارشده دارد؛ بسیاری از بخشها نیازمند خصوصیسازی مجدد هستند، برای مثال بخشهایی كه سازمان تأمین اجتماعی در آنها، سهام مدیریتی دارد، به عقیده من باید مقرراتی وضع شود كه سازمان تأمین اجتماعی موظف باشد سهام مدیریتی خود را در بازار بورس، عرضه مجدد كند تا با واگذاری مجدد آن، به سهامداری مشغول شود نه مدیریت؛ این كاری است كه امكان قانونی آن وجود دارد و میتوان آن را انجام داد.
بههرحال در بسیاری از بخشها، انحصار واگذار شده است و باید این انحصارها تعیینتكلیف شوند. وقتی انحصار واگذار میشود، باید بدانیم انحصار خصوصی از انحصار دولتی خیلی بدتر است؛ انحصارهای خصوصی به اصلاحات ساختاری پیچیدهتری نیاز دارند.
منظور شما چه بخشهایی است؟
مخابرات و پتروشیمی خلیج فارس یك نمونه آن است. متأسفانه در دولت قبل، انحصارهای زیادی واگذار شده است.
آیا در هیأت دولت درباره بازپسگیری برخی از بخشهای واگذارشده تصمیمی گرفته شده است؟
من در جریان آن نیستم؛ اما فكر نمیكنم تصمیم خاصی گرفته شده باشد.
از این موضوع كه بگذریم، خرید هواپیما از دو هواپیماساز بزرگ همچنان خبرساز است. در مذكرات ایران با ایرباس و بویینگ گره كار كجاست كه هنوز پیش نرفته است؟
مذاكرات فنی، مالی و حقوقی ایران با این دو هواپیماساز در حال جریان است كه بخشی از آن به مجوزهای خزانهداری آمریكا برمیگردد كه باید منتظر باشیم مذاكرات سیاسی به نتیجه مشخصی برسد.
آخوندی با گلهگذاری از شیوه خصوصیسازی در دولت قبل میگوید: «بسیاری از بخشها نیازمند خصوصیسازی مجدد هستند... در بسیاری از بخشها، انحصار واگذار شده است و باید این انحصارها تعیینتکلیف شوند. وقتی انحصار واگذار میشود، باید بدانیم که انحصار خصوصی از انحصار دولتی خیلی بدتر است...». به عقیده او، شرایط برای خصوصیسازی مجدد بخشی از واگذاریها از بُعد قانونی هماکنون نیز مهیاست. گفتگوی روزنامه شرق با دکتر عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی را بخوانید.
شما در اجلاس «كاپا» از آزادسازی بازار صنعت هوانوردی و لغو نظام قیمتگذاری در ایران بهعنوان مزیتهای صنعت هوانوردی ایران یاد كردهاید. آیا سرمایهگذاران از این دو مزیت كه به آن اشاره كردید، استقبال كردهاند؟
به عقیده من هم خطوط هوانوردی و هم بهرهبرداران از آزادسازی صنعت هوانوردی بهشدت استقبال میكنند. همه خطوط درحالحاضر كاملا اختیار با خودشان است كه چگونه در یك بازار رقابتی با هم رقابت كنند و قیمتهای خدمات خود را بسته به واقعیتهای پرتقاضا و كمتقاضا در ساعات مختلف و روزهای مختلف، قیمتگذاری كرده تا بتوانند برای جلب رضایت و جذب مشتری بیشتر اقدام كنند. این تفاوت در قیمتگذاری، قدرت انتخاب بیشتری هم در اختیار مردم میگذارد.
در مواقعی قیمتهای بلیت پرواز تهران- مشهد به ٨٥ هزار تومان كاهش مییابد كه نسبت به قیمتهایی كه در گذشته برای این مسیر تعیین میشد، قیمت بسیار پایینی دارد؛ البته در زمانهای پرتقاضا بهطور طبیعی قیمتها بیشتر است. اینكه مردم بتوانند براساس پیشنهادهای مختلف حق انتخاب داشته باشند، مهمترین نكتهای است كه در یك بازار رقابتی فراهم میشود.
اگر این آزادسازی را به كل اقتصاد تعمیم دهیم، در اقتصاد درگیر ركود ایران، چقدر میتواند تحرك ایجاد كند؟
حتما میتواند؛ البته در بخشهایی كه امكان عرضه رقابتی وجود داشته باشد، برای مثال در صنعت هوانوردی، با رقابتیشدن بازار، پنج ماه اول سال جاری نسبت به پنج ماه سال گذشته بیش از ٢ درصد تقاضای پرواز داخلی رشد كرده است؛ این موضوع نشان میدهد تقاضا وجود دارد و اگر اقتصاد رقابتی در هر بخشی ایجاد شود، میتواند تحركی را در همان بخش ایجاد كند. این نمونه بهخوبی نشان میدهد با آزادسازی قیمتها میتوان در بازار تحرك ایجاد كرد، البته این تماما به این مسئله بستگی دارد كه عرضه كاملا رقابتی در بازار امكانپذیر باشد.
به عقیده شما در چه بخشهایی زمینه برای آزادسازی قیمتها وجود دارد؟
دولت میتواند بخشهایی را كه پیش از اعلام سیاستهای اصل ٤٤ قانون اساسی رقابتی بودهاند و مشمول این سیاستها نبودهاند، رقابتی اعلام كند.
منظور شما چه بخشهایی است؟
فرض كنیم تمام صنایع معدنی، صنایع ساختمانی و... میتوانند رقابتی عمل كنند؛ سیمان نمونه مشخص آن است. اصلا مشخص نیست چرا دولت سیمان را قیمتگذاری میكند، سیمان كاملا میتواند آزاد شود و رقابتی عمل كند و پتروشیمی نیز همینطور. بسیاری بازارها امكان رقابتیبودن را دارند.
با این زمینه و امكان، چرا این بازارها رقابتی نمیشوند؟
بهدلیل اینكه نظام قیمتگذاری وجود دارد. برخی با خود فكر میكنند اگر قیمتگذاری كنند و قیمتها آزاد نباشد، بهنفع كشور است؛ اما من اعتقاد دارم هرچه به سمت سیستم بازارهای رقابتی حركت كنیم، قدرت انتخاب مردم بیشتر میشود. البته پیش از این آزادسازی، باید مدل بازرگانی و تجاریسازی را در بخشهای مختلف داشته باشیم.
به همین دلیل هم بارها اعلام كردهاید، سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان و نهادهایی مانند آن، باید منحل شوند؟
من همچنان معتقدم اینگونه سازمانها باید منحل شوند؛ نمونه بارز آن، وقتی صنعت هوانوردی آزاد شد، هم رشد تقاضا و هم رشد عملكرد شركتهای هواپیمایی را داشتیم و در كنار آن، قیمتهای نازلتر بلیت در بسیاری از زمانها فراهم شد.
شما در بخشی از صحبتهای خود اشاره كردید بخشهایی كه مشمول اصل ٤٤ قانونی نشدهاند، بهتر میتوانند رقابتی شوند. علت چیست؟
در بخشی از اقتصاد ما كه پیشتر هم رقابتی بود، به علت آمادهبودن فضا، زمینههای رقابتیكردن آنها فراهمتر است در مقایسه با بخشهایی كه پیشتر در انحصار بود و هنوز بازار رقابتی قوی در آنها وجود ندارد. اكنون خصوصیسازی واقعی رخ نداده است، برای نمونه، صنعت سیمان در گذشته انحصاری بوده؛ اما اكنون امكان رقابت درون آن وجود دارد.
صنعت پتروشیمی هم پیشتر رقابتی بوده و درحالحاضر هم امكان رقابتیشدن آن وجود دارد. حملونقل جادهای اكنون كاملا رقابتی است؛ اما دولت هنوز هم در بخشی از آن به قیمتگذاری مشغول است. معلوم نیست چرا باید این قیمتگذاریها انجام شود، بههیچعنوان با این قیمتگذاریها موافق نیستم.
همانطور كه اشاره كردید، بخشهای زیادی از اقتصاد، خصوصیسازی واقعی نشده است. باید با این بخشها چه كرد؟ بازپسگیری و دوباره خصوصیسازی شوند یا راهحل دیگری را توصیه میكنید؟
بستگی به بخش واگذارشده دارد؛ بسیاری از بخشها نیازمند خصوصیسازی مجدد هستند، برای مثال بخشهایی كه سازمان تأمین اجتماعی در آنها، سهام مدیریتی دارد، به عقیده من باید مقرراتی وضع شود كه سازمان تأمین اجتماعی موظف باشد سهام مدیریتی خود را در بازار بورس، عرضه مجدد كند تا با واگذاری مجدد آن، به سهامداری مشغول شود نه مدیریت؛ این كاری است كه امكان قانونی آن وجود دارد و میتوان آن را انجام داد.
بههرحال در بسیاری از بخشها، انحصار واگذار شده است و باید این انحصارها تعیینتكلیف شوند. وقتی انحصار واگذار میشود، باید بدانیم انحصار خصوصی از انحصار دولتی خیلی بدتر است؛ انحصارهای خصوصی به اصلاحات ساختاری پیچیدهتری نیاز دارند.
منظور شما چه بخشهایی است؟
مخابرات و پتروشیمی خلیج فارس یك نمونه آن است. متأسفانه در دولت قبل، انحصارهای زیادی واگذار شده است.
آیا در هیأت دولت درباره بازپسگیری برخی از بخشهای واگذارشده تصمیمی گرفته شده است؟
من در جریان آن نیستم؛ اما فكر نمیكنم تصمیم خاصی گرفته شده باشد.
از این موضوع كه بگذریم، خرید هواپیما از دو هواپیماساز بزرگ همچنان خبرساز است. در مذكرات ایران با ایرباس و بویینگ گره كار كجاست كه هنوز پیش نرفته است؟
مذاكرات فنی، مالی و حقوقی ایران با این دو هواپیماساز در حال جریان است كه بخشی از آن به مجوزهای خزانهداری آمریكا برمیگردد كه باید منتظر باشیم مذاكرات سیاسی به نتیجه مشخصی برسد.